Littafin Rubutu da Ba Mu Buɗewa — Barin Kanka

Lina tana miƙewa sai mahaifinta ya ce: “Ki zauna kaɗan. Yaushe ne karo na ƙarshe da kika zauna tare da ni sa'a ɗaya cikakkiya?” Kwalin magani yana tebur. Wayarta tana hannun da ba ya ɗauke da jaka. Ta ce: “Makon da ya gabata, Baba.” Sai ta tuna da makon da ya gabata: minti takwas, magani, waya. Ta mayar da jakar a kafaɗarta. Ta matsar da kwalin barkono daga gefen tebur. A takardar da aka manna a jikin kwalin akwai wata kalma da mahaifinta ya rubuta da rubutunsa mai karkata da kyau. Sauran kwalayen kayan ƙamshi ma suna da wannan rubutun.

Mahaifinta yana da kimanin shekara sittin. Yana zaune a wurin da tafiyar minti goma za ta kai ta. Tana bi ta wurinsa kowane kwana biyu ko uku. Ta ajiye magani, ta buɗe firiji, ta tambayi halin hawan jini. Sai ta amsa saƙo tun kafin hannuwanta su bushe. Wata rana ya ce wa baƙo: “Akanta a kamfani mai mutunci.” Tana ɗakin girki tana jin sa. Sai ta gyara kwalin da ya karkata a kan shiryayye.

A cikin mota agogonta ya girgiza: matakai dubu tara da ɗari huɗu da goma sha biyu. Barci maki saba'in da ɗaya daga ɗari. A fuskar na'urar mota kuma: kuɗin man fetur ya ƙaru da kashi takwas cikin ɗari a wannan watan. Ta buɗe wurin rubutun tunatarwa. Ta rubuta “Mahaifina”, sannan ta tsaya. Ba ta san lambar da za ta sa kusa da shi ba.

Abin da Ba a Aunawa Yana Zamewa

Kai fa? Sa'o'i nawa na natsuwa ka yi a wannan watan tare da mutanen da suka fi kusa da kai?

Muna bibiyar abin da yake da sauƙin rubutawa. Muna sakaci da abin da ba mu ware masa lokacin dubawa ba. Wayar tana ƙirga maka matakai. Amma sa'ar da ka yi tare da wanda kake ƙauna babu wanda zai ƙirga ta sai kai.

Buɗe bayanan makonka maimakon ka bayyana shi kawai. Ka ce kana karatu kowane yamma. A yamma nawa ka buɗe littafin da gaske? Ka ce ka rage sayayya. Nawa ka kashe a kan abubuwan da ba sa cikin jerinka? Ka yi wa ɗan'uwanka alkawarin taimaka masa. Sau nawa ka ce masa “Anjima kaɗan” har ya yi barci? Kada ka rubuta “Ina ƙoƙari”. Rubuta abin da ya faru. Lokutan karatu bakwai, ka halarci biyu. Alkawuran taimako uku, ka cika ɗaya. Waɗannan lambobin suna da nauyin da kalmar “na shagaltu” ba ta da shi. Wataƙila wannan ne ainihin dalilin da ya sa kake jinkirta buɗe littafin rubutu.

Idan sakamakon ya kasance ba a sarari ba, za ka iya riƙe hotuna biyu na kanka masu saɓani: mutumin da yake kafa buri na gaske, da mutumin da ba ya taɓa samun lokacin yin su. Shafin yana haɗa hotunan biyu. Za ka ga cewa lokacin ya tafi kan wani abu. Za ka ga cewa wasu abubuwan da kake kira yanayi sun maimaitu a rana da sa'a iri ɗaya. Ba sai ka nuna wa mutane shafin ba. Kai ka karanta shi ba tare da ƙawata shi ba. Idan ba ka san inda alkawarinka ya faɗi ba, ta yaya alkawarin mako mai zuwa zai bambanta? Lambar da kake guje mata yau tana iya nuna maka sauyin farko da za ka iya yi gobe.

Ka ɗauki wanda ya ce: Ina motsa jiki wani lokaci. Jimlar gaskiya ce. Amma ba ta faɗa kome ta fuskar lambobi ba. Wani lokaci yana iya nufin sau biyu a mako. Yana iya nufin sau biyu a wata.

Abin da ba a aunawa kuma ba ya ɓacewa kwatsam. Yana zamewa a hankali, rana bayan rana, ba tare da mun lura da lokacin sauyin ba. Bambancin jiya da yau ya yi ƙanƙanta sosai har ba a lura da shi. Idan ka waiwaya a ƙarshe, tazarar ta riga ta yi girma.

Man Fetur Na Gaske

Masu bincike Teresa Amabile da Steven Kramer sun bibiyi kimanin rubutun rana 12,000 da mutane 238 suka rubuta. Suna cikin ƙungiyoyin aiki 26 a kamfanoni 7. Suna neman dalili ɗaya: Me ya sa wata rana take fin wata?

Sun gano, a littafinsu The Progress Principle (2011), cewa abin da ya fi ƙarfi shi ne jin cewa an sami ci gaba a sarari, ko da ƙarami ne, a abin da yake da muhimmanci a gare ka¹. Ranaku masu kyau ba kullum suke buƙatar babbar nasara ba. Ko ƙaramin ci gaba a aikin da yake da ma'ana yana da alaƙa da kyautatuwar yadda mutum yake ji.

Wanda ya ƙera agogonka ya gina maka allon da yake nuna matakanka. Amma wa ya gina maka allon da zai nuna ci gabanka a dangantakarka da mahaifiyarka ko mahaifinka? Ko a alkawarin da ka jinkirta shekaru?

Babu kowa.

Littafin Rubutu Yana Ƙara Tasiri

Wani faɗaɗɗen nazarin kimiyya da mai bincike Benjamin Harkin da abokan aikinsa suka jagoranta ya tattara bincike 138 kan bibiyar buri. Kimanin mutane 20,000 ne suka shiga².

Abin da ya ƙunsa mai sauƙi ne: a matsakaici, wanda yake sa ido a kan ci gabansa zuwa burinsa yana cimma fiye da wanda ba ya sa ido. Tasirin yana ƙaruwa ko raguwa bisa fannin da hanyar bibiyar. Sa ido kaɗai ba ya tabbatar maka da cimma buri. Amma yana ƙara maka damar yin sa.

Tasirin ya fi girma idan an rubuta ci gaban maimakon a riƙe shi a zuciya. Ya kuma fi girma idan wani ya san da shi. Waɗannan bambance-bambance ne tsakanin rukunonin bincike. Ba alkawarin cewa adadinka zai ninka ba ne. Amma dukkansu suna nuni ga hanya ɗaya: rubuta shi, ka gaya wa wani.

Lambar da aka rubuta tana fuskantar ka. Ba ta ba ka damar ƙawata gaskiya ba. Lambar da wani ya sani tana ƙara abin da littafin rubutu kaɗai ba zai ba ka ba: wani zai tambaya.

Rikodin Mako

Wannan ba mayar da rayuwa jadawali marar rai ba ne. Lambobi biyu ko uku kawai. Ba komai ba, ba cikakken bayani na kowace rana ba. Manufar ita ce ka ga yadda abubuwa suke maimaituwa, ba ka zauna cikin lissafi ba. Littafin rubutu a nan ƙaramin mai hidima ne, ba mai iko ba.

Fara ƙaramin littafin rubutu don abin da babu wanda yake ƙirga maka.

A ƙarshen mako Lina ta rubuta: Na ziyarci mahaifina sau uku. Ta nuna wa mijinta shafin. Ya ce: “Tsawon wane lokaci kika zauna?” Ta buɗe tarihin kira don ta tuna, sannan hotunan ranar, sannan saƙonni. Babu abin da ya taimaka. Ana iya ƙirga ziyarce-ziyarcen uku. Amma ba ta rubuta lokacin da ya rage bayan ta jera magani ba. A ƙarƙashin ziyarce-ziyarcen ta rubuta: “Fiye da makon da ya gabata.” Ya kalli layin, sannan ya kalle ta. Ta goge kalmar “fiye”, ta bar wurin babu kome. A dare na gaba ta rubuta mintunan ziyarar da zarar ta dawo, kafin ta buɗe saƙonnin aiki. Lambar ta yi kama da ƙarama a kan faffadan shafi. Ba ta ƙara ƙanƙanta rubutunta kamar yadda take yi idan jadawalin kuɗi ya yi mata kaɗan ba.

Lokacin da za ka yi amfani da ita: Idan ka san lambobin manhajoji, amma ba ka san abin da ka ba alkawarin da yake da muhimmanci gare ka ba. Tsawon lokaci: Minti ɗaya kowane dare, da minti biyar don duba shafin a ƙarshen mako.

Zaɓi lambobi biyu ko uku da suke da muhimmanci a gare ka da gaske: Sa'o'in natsuwa tare da wanda kake ƙauna, ko sau nawa ka kira mahaifiyarka, ko daren da ka kashe waya sa'a ɗaya kafin barci.
Sa su a shafi ɗaya mai sauƙi: Rana da lamba. Babu rikitarwa, babu ƙarin manhaja.
Rubuta lambar kowane dare a layi ɗaya: Kada ka jira ƙarshen mako ka kimanta ta daga ƙwaƙwalwa. Ƙwaƙwalwa tana iya ƙawata gaskiya ko yin kuskure.
Nuna wa mutum ɗaya shafinka a ƙarshen kowane mako: Sau da yawa, sa idon da aka bayyana wa wani ya fi sa idon da aka ɓoye ƙarfi.

Idan ka faɗi: Rubuta lambar kamar yadda ta kasance, ko da sifili ce. Sannan ka shirya lokaci ɗaya na mako mai zuwa.

Bayan makonni biyu na yin rikodin, Lina ta nuna wa mijinta shafin. Sa'o'i uku tare da mahaifinta a cikin makonni biyun. Yawancinsu a mako na biyu. Ta tambaya: “Sun isa?” Ya ce: “Ke za ki zaɓa.” Ta ja layi a ƙarƙashin lambar. Ta rubuta: Asabar, sa'a ɗaya ba tare da waya ba.

A mako na uku ta bar waya a mota, ta shiga gidan mahaifinta. Bayan minti goma ta miƙe don duba firiji. Ya ce: “Magani yana wurinsa.” Ta zauna. Ta matsar da kwalin barkono daga gefen tebur kamar yadda ta yi a karon farko. Sai ta miƙa hannu zuwa aljihunta da babu waya. Ya yi dariya: “Kin rasa wani abu ne?” Ta ce: “Wannan sa'ar taka ce.”

Ta tambaye shi game da aikin farko da ya yi. Ya matsar da kofin shayi a kan farantinsa. Ya ce: “A wurin wani mutum da ban taɓa ganin hannun da ya fi nasa tsayuwa daram a rayuwata ba…” Lina ta ɗago kai, amma ya kalli agogo. Ta tambaye shi: “Sai me?” Ya ce: “Dogon labari ne. Asabar mai zuwa.” Ta jira kaɗan, sannan ta sake jingina da kujera.

Da ta miƙe bayan sa'a ɗaya, ya ce: “Yau kin zauna.” A mota ta rubuta minti sittin. Ba ta rubuta cewa ta gyara wani abu ba. Da yamma ta ce wa mijinta: “Ina buƙatar ƙirga zaman kansa.” Sai ta buɗe kalandar wayarta. Ta ware sa'a ɗaya ta Asabar mai zuwa don sauran labarin mahaifinta.

Lambar da Ba Ka Sani Ba

Tambayoyi biyu kaɗai. Ta farko yau da dare: Wane muhimmin ɓangare na rayuwarka ne ba ka bibiyarsa yanzu? Rubuta lambarsa ta farko kafin ka yi barci.

Ta biyu kuma bayan mako ɗaya na rubuta shi: Me ka gano? Wane gyara za ka gwada?