Daftari Tusilolifungua — Kujiuzulu kutoka Kwako Mwenyewe

Lina alikuwa akiinuka baba yake aliposema: “Keti kidogo. Ni lini mara ya mwisho uliketi nami kwa saa nzima?” Kisanduku cha dawa kilikuwa mezani, na simu ilikuwa katika mkono usioshika mkoba. Alisema: “Wiki iliyopita, Baba.” Kisha akakumbuka wiki iliyopita: dakika nane, dawa, na simu. Alirudisha mkoba begani na kusogeza kopo la pilipili kutoka ukingoni mwa meza. Kwenye lebo kulikuwa na neno aliloandika baba yake kwa mwandiko wake nadhifu uliolala upande. Makopo mengine ya viungo yalikuwa na mwandiko huohuo.

Baba yake ana takriban miaka sitini. Anaishi umbali wa dakika kumi. Lina humtembelea kila baada ya siku mbili au tatu: huweka dawa, hufungua friji, huuliza kuhusu shinikizo la damu, kisha hujibu ujumbe hata kabla mikono yake haijakauka. Wakati mmoja alimwambia mgeni: “Mhasibu katika kampuni yenye heshima.” Lina alikuwa jikoni akimsikia, akanyoosha kopo lililoegama rafuni.

Akiwa garini, saa yake ilitetemeka: hatua elfu tisa mia nne na kumi na mbili. Usingizi, sabini na moja kati ya mia. Kwenye skrini ya gari: matumizi ya mafuta yameongezeka kwa asilimia nane mwezi huu. Alifungua sehemu ya maelezo, akaandika “Baba”, kisha akasimama. Hakujua aweke namba gani pembeni yake.

Kisichopimwa Huteleza

Na wewe? Mwezi huu umetumia saa ngapi kwa utulivu pamoja na watu wako wa karibu zaidi?

Tunafuatilia yaliyo rahisi kuyaandika na kupuuza yale ambayo hatujatenga muda wa kuyakagua. Simu inakuhesabia hatua. Saa unayokaa na umpendaye hakuna anayekuhesabia ila wewe.

Fungua kumbukumbu za wiki yako badala ya kuieleza. Ulisema unasoma kila jioni. Ni jioni ngapi ulifungua kitabu kweli? Ulisema umepunguza ununuzi. Ulilipa kiasi gani kwa vitu visivyokuwa katika orodha yako? Ulimwahidi ndugu yako wa kiume utamsaidia. Ulimwambia “Baadaye kidogo” mara ngapi hadi akalala? Usiandike “Ninajaribu.” Andika kilichotokea. Nyakati saba za kusoma, mbili ulizohudhuria. Ahadi tatu za kusaidia, moja uliyotimiza. Namba hizi zina uzito ambao neno “Nina shughuli” halina. Huenda hii ndiyo sababu hasa unaahirisha kufungua daftari.

Matokeo yanapobaki na ukungu, unaweza kubeba picha mbili zinazopingana za nafsi yako: mtu anayeweka malengo ya maana, na mtu ambaye hapati muda wa kuyatimiza kamwe. Ukurasa unazileta picha hizo pamoja. Unaona kwamba muda ulienda kwenye jambo jingine, na kwamba baadhi ya mambo unayoyaita hali yako yalijirudia katika siku na saa zilezile. Si lazima uonyeshe watu ukurasa huo. Usome mwenyewe bila kuupamba. Usipojua ahadi yako ilianguka wapi, ahadi ya wiki ijayo itatofautianaje? Namba unayoiepuka leo huenda ikakuonyesha mabadiliko ya kwanza unayoweza kufanya kesho.

Fikiria anayesema: Ninafanya mazoezi wakati mwingine. Sentensi ni ya kweli, lakini haisemi chochote kwa namba. Wakati mwingine inaweza kuwa mara mbili kwa wiki, au mara mbili kwa mwezi.

Kisichopimwa hakipotei ghafla. Huteleza polepole, siku baada ya siku, bila sisi kutambua wakati mambo yalipoanza kubadilika. Tofauti kati ya jana na leo ni ndogo sana kuonekana. Unapogeuka kutazama hatimaye, umbali umekuwa mkubwa.

Nishati ya Kweli

Watafiti Teresa Amabile na Steven Kramer walifuatilia takriban maingizo 12,000 ya shajara, yaliyoandikwa na watu 238 katika timu 26 za kazi kwenye kampuni 7. Walitafuta sababu moja: Kwa nini siku moja huwa bora kuliko nyingine?

Waligundua, katika kitabu chao The Progress Principle (2011), kwamba kichocheo kikubwa zaidi ni kuhisi maendeleo yanayoonekana, hata madogo, katika jambo lenye maana kwako¹. Siku nzuri hazikuhitaji mafanikio makubwa kila mara. Hata maendeleo madogo katika kazi yenye maana yalihusishwa na hali nzuri zaidi ya moyo.

Mtengenezaji wa saa yako amekutengenezea sehemu ya kuonyesha hatua zako. Lakini nani amekutengenezea sehemu inayoonyesha maendeleo katika uhusiano wako na mama au baba yako, au katika ahadi uliyoahirisha kwa miaka?

Hakuna.

Daftari Linaongeza Athari

Mapitio mapana ya kisayansi yaliyoongozwa na mtafiti Benjamin Harkin na wenzake yalikusanya tafiti 138 kuhusu kufuatilia malengo, zilizohusisha takriban watu 20,000².

Hitimisho lake ni rahisi: kwa wastani, anayefuatilia maendeleo kuelekea lengo lake hutimiza zaidi kuliko asiyefuatilia. Athari huongezeka au kupungua kulingana na eneo la shughuli na namna ya kufuatilia. Ufuatiliaji peke yake hauhakikishi kufikia lengo, lakini huongeza uwezekano.

Athari ilikuwa kubwa zaidi maendeleo yalipoandikwa badala ya kuwekwa akilini tu. Ilikuwa kubwa zaidi pia mtu mwingine alipoyajua. Hizi ni tofauti kati ya makundi ya tafiti, si ahadi kwamba namba yako itakuwa mara mbili. Lakini zote zinaelekeza upande uleule: yaandike, na umwambie mtu.

Namba iliyoandikwa inakukabili na haikuruhusu kuipamba. Namba anayojua mtu mwingine inaongeza kitu ambacho daftari pekee halitoi: kuna mtu atakayeuliza.

Kumbukumbu ya Wiki

Huku si kuyageuza maisha kuwa jedwali lisilo na hisia. Namba mbili au tatu tu, si kila kitu, wala maelezo yote ya kila siku. Lengo ni kuona mwenendo, si kuishi ndani ya mlinganyo. Daftari hapa ni mtumishi mdogo, si bwana.

Anza basi daftari dogo la mambo ambayo hakuna anayekuhesabia.

Mwishoni mwa wiki Lina aliandika: Nilimtembelea baba mara tatu. Alimwonyesha mumewe ukurasa. Akauliza: “Uliketi kwa muda gani?” Alifungua kumbukumbu za simu ili akumbuke, kisha picha za siku, halafu ujumbe. Hakuna kilichomsaidia. Ziara tatu zingeweza kuhesabiwa, lakini hakuandika muda uliobaki baada ya kupanga dawa. Chini ya ziara aliandika: “Zaidi ya wiki iliyopita.” Mumewe aliutazama mstari, kisha akamtazama. Alifuta neno “Zaidi”, akaacha nafasi yake wazi. Usiku uliofuata aliandika dakika za ziara mara aliporudi, kabla ya kufungua ujumbe wa kazini. Namba ilionekana ndogo kwenye ukurasa mpana. Hakuipunguza kwa kuiandika kwa herufi ndogo zaidi kama afanyavyo jedwali la matumizi linapokosa nafasi.

Wakati wa kuitumia: Unapojua namba za programu lakini hujui umeipa nini ahadi yenye maana kwako. Muda: Dakika moja kila usiku, na dakika tano za kukagua ukurasa mwishoni mwa wiki.

Chagua namba mbili au tatu zenye maana kwako kweli: Saa za utulivu pamoja na umpendaye, mara ulizompigia mama simu, au usiku uliozima simu saa moja kabla ya kulala.
Ziweke kwenye ukurasa mmoja rahisi: Siku na namba, bila ugumu wala programu nyingine.
Andika namba katika mstari mmoja kila usiku: Usisubiri mwisho wa wiki ili kuikadiria kutoka kwenye kumbukumbu. Kumbukumbu inaweza kupamba au kukosea.
Mwonyeshe mtu mmoja ukurasa wako kila mwisho wa wiki: Ufuatiliaji ulio wazi mara nyingi una nguvu zaidi kuliko wa siri.

Ukianguka: Andika namba kama ilivyokuwa, hata ikiwa ni sifuri. Kisha andaa wakati mmoja maalumu kwa wiki ijayo.

Baada ya wiki mbili za kumbukumbu, Lina alimwonyesha mumewe ukurasa. Saa tatu na baba yake katika wiki hizo mbili, nyingi zikiwa wiki ya pili. Aliuliza: “Zinatosha?” Alisema: “Wewe ndiye unayechagua.” Aliipigia mstari namba hiyo na kuandika: Jumamosi, saa moja bila simu.

Wiki ya tatu aliweka simu garini na kuingia nyumbani kwa baba yake. Baada ya dakika kumi aliinuka kuangalia friji. Baba alisema: “Dawa ziko mahali pake.” Aliketi na kusogeza kopo la pilipili kutoka ukingoni mwa meza, kama alivyofanya mara ya kwanza. Kisha akapeleka mkono mfukoni, ambao haukuwa na simu. Baba alicheka: “Umepoteza kitu?” Alisema: “Saa hii moja ni kwa ajili yako.”

Alimuuliza kuhusu kazi yake ya kwanza. Alisogeza kikombe cha chai kwenye kisahani chake na kusema: “Kwa mtu ambaye sijawahi kuona mkono thabiti kama wake katika maisha yangu…” Lina aliinua kichwa, lakini baba alitazama saa. Alimuuliza: “Halafu?” Alisema: “Ni hadithi ndefu. Jumamosi ijayo.” Alisubiri kidogo, kisha akaegemea tena kiti.

Alipoinuka baada ya saa moja, baba alisema: “Leo umeketi.” Akiwa garini aliandika dakika sitini. Hakuandika kwamba ametengeneza kitu. Jioni alimwambia mumewe: “Nahitaji kuhesabu kuketi kwenyewe.” Kisha alifungua kalenda ya simu na kutenga saa moja Jumamosi ijayo kwa hadithi iliyobaki ya baba yake.

Namba Usiyoijua

Maswali mawili tu. La kwanza usiku huu: Ni sehemu gani muhimu ya maisha yako ambayo huifuatilii sasa? Andika namba yake ya kwanza kabla ya kulala.

La pili, baada ya wiki moja ya kuiandika: Umegundua nini, na utajaribu marekebisho gani?