“ఈ ఒక్కసారే…”

బల్లపై ప్యాకెట్

నీ మినహాయింపు సిగరెట్ కాకపోవచ్చు.

ఫోన్ బల్లపై ఉంది. సమయం అర్ధరాత్రి కావస్తోంది.

ఈ వారం త్వరగా నిద్రపోవాలని నిర్ణయించుకున్నావు, వరుసగా ఐదు రాత్రులు విజయవంతమయ్యావు. ఈ రాత్రి ఒక సందేశాన్ని చూసుకోవడానికో, చిన్న వీడియో క్లిప్ చూడటానికో “కేవలం ఐదు నిమిషాలు మాత్రమే” అని ఒకే యాప్‌ను తెరుస్తావు.

తల ఎత్తి చూస్తే సమయం రాత్రి రెండు గంటలు. సరిగ్గా ఐదు రాత్రుల క్రితం లాగే నిద్ర చాలా దూరమైపోయింది.

ఐదు నిమిషాలు ఎన్నడూ ఐదు నిమిషాలుగా ఉండలేదు. నీకు ముందే తెలిసిన దారిలో అది మొదటి అడుగు.

ఉదయం పూట ఆ వీడియో క్లిప్ మూల్యాన్ని మాత్రమే చెల్లించవు. ఆలస్యంగా లేస్తావు, అల్పాహారం మానేస్తావు, గందరగోళంగా ఆఫీసులోకి అడుగుపెడతావు. సందేశాన్ని రెండుసార్లు చదివినా ఏం అడిగారో అర్థం కాదు. ఇంటికి తిరిగి వచ్చినప్పుడు, నీతో పాటు మేల్కొని ఉండని, నీ తరఫున నిర్ణయం తీసుకోని వ్యక్తులపై తొందరగా కోపం తెచ్చుకుంటావు. కుటుంబంతో గడపడానికి సమయం ఉండేది, కానీ అలసిపోయావని చెప్పి దాన్ని వాయిదా వేయమని అడుగుతావు. ఇలా చేతిలోని తెరపై నుంచి “ఈ ఒక్కసారే” ఒక పూర్తి రోజులోకి, నీ నిర్ణయంతో ఏ సంబంధం లేని మనుషుల్లోకి పాకిపోయింది. ఆ రాత్రి చెల్లించిన మూల్యం నీ నిద్ర గంటల కంటే విస్తృతమైనది.

తిరిగి ఇస్తానని మాట ఇచ్చిన డబ్బులోంచి ఖర్చు చేసే ఒక చిన్న మొత్తమే ఆ మినహాయింపు కావచ్చు. గడువుకు ముందే సర్దుబాటు చేస్తాను అంటావు. తర్వాత గడువు వస్తుంది, దాన్ని వాయిదా వేస్తావు, నీకు అప్పిచ్చిన వ్యక్తి తన హక్కును మళ్లీ అడగాల్సి వస్తుంది. మొత్తం చిన్నదే, కానీ మీ బంధంపై ఒక భారమైన సంభాషణను మోపావు. ప్రతి తప్పటడుగూ దారికి ముగింపు కాదు; ప్రతిసారీ “కేవలం” అనే మాట కింద లెక్కను దాచిపెట్టడమే ప్రమాదం. ఆ తర్వాత ఏం జరిగిందో చూడు. ఏది ఆలస్యమైంది? ఎవరు వేచి ఉన్నారు? నమ్మడం కష్టమైన ఏ మాట మిగిలింది? నీకు నువ్వు మినహాయింపు ఇచ్చుకునేటప్పుడు నీకు కనిపించని బిల్లు ఇదే.

మరి “కేవలం ఐదు నిమిషాలు”కి, రాత్రి రెండు గంటలకి మధ్య ఏం జరుగుతుంది?

“ఇప్పటికే పాడుచేశాను కాబట్టి ఇక తేడా ఏముంది”

డైట్ ప్రయత్నించిన లేదా ఏదైనా అలవాటు మానేయాలని చూసిన ప్రతి ఒక్కరికీ ఈ అంతర్గత స్వరం తెలుసు. మొదటి చిన్న తిరోగమనం తర్వాత అది నీతో గుసగుసలాడుతుంది: ఇప్పటికే పాడుచేశావు కాబట్టి ఇక తేడా ఏముంది, కొనసాగించు.

పరిశోధకురాలు, అధ్యాపకురాలు కెల్లీ మెక్‌గోనిగల్ తన పుస్తకం The Willpower Instinct (2011)లో ఈ పద్ధతిని వివరిస్తుంది¹. మొదటి మినహాయింపు నీ సంకల్పాన్ని నేరుగా నాశనం చేయదు, కానీ ఒక చిన్న తలుపును తెరుస్తుంది.

పరిశోధకుడు జార్జ్ ఎయిన్స్లీ రెండు రకాల వ్యక్తిగత నియమాల మధ్య తేడాను చూపిస్తాడు². ప్రతి పరిస్థితిలోనూ చర్చలకు ఆస్కారమిచ్చే సరళమైన నియమం, ఉదాహరణకు “రాత్రి సరదాగా గడిపేటప్పుడు అప్పుడప్పుడు పొగ తాగుతాను”. మరొకటి స్పష్టమైన హద్దులు కలిగి, ప్రతిసారీ కొత్త నిర్ణయం అవసరం లేని ఒక స్పష్టమైన హద్దు నియమం, ఉదాహరణకు “నేను పొగ తాగను, అంతే”.

సరళమైన నియమం ప్రతి సందర్భంలోనూ చర్చకు తెరతీస్తుంది. ప్రలోభం మొదలుకాకముందే, ఆ చర్చ ఒక్కటే దాన్ని కోల్పోవడానికి సరిపోతుంది.

తర్వాతి నియమాన్ని సృష్టించే పూర్వ ఉదాహరణ

ఒక నెలలో ఒక్క సిగరెట్ పూర్తి ప్యాకెట్‌గా ఎలా మారుతుంది?

ఎందుకంటే ప్రతి మినహాయింపు తన పరిమాణం కంటే పెద్ద ప్రభావాన్ని వదిలివెళ్తుంది. తర్వాతి సారి మనస్సు సమర్థించుకోవడానికి ఉపయోగించే ఒక పూర్వ ఉదాహరణగా మారుతుంది.

భద్రతా ప్రమాణాలను నిశితంగా పర్యవేక్షించే పెద్ద సంస్థల్లో పరిశోధకురాలు డయాన్ వాఘన్ ఇలాంటి ధోరణినే గమనించారు. నియమం నుంచి ఒక చిన్న విచలనం స్పష్టమైన నష్టాన్ని కలిగించదు, కాబట్టి దాన్ని ఆమోదయోగ్యమైనదిగా నిశ్శబ్దంగా పునర్వర్గీకరిస్తారు. కొద్దిగా పెద్దదైన తర్వాతి విచలనానికి అది కొలమానంగా మారుతుంది³.

మూడోసారి రెండోసారి కంటే తక్కువ సమర్థన అవసరమవుతుంది. నాలుగోసారికి అసలు ఏ సమర్థనా అవసరం ఉండదు.

మొదటి సిగరెట్ వెలిగించేటప్పుడు లేదా “ఐదు నిమిషాలు” అని యాప్‌ను తెరిచేటప్పుడు మనం చూడని విషయం ఇదే: మనం ఈ ఒక్కసారి కోసమే నిర్ణయం తీసుకోవడం లేదు, దీనిలాంటి ప్రతిసారి కోసమూ తీసుకుంటున్నాం.

“నేను చేయలేను” కంటే “నేను చేయను” ఎక్కువ కాలం నిలుస్తుంది

నువ్వు ప్రయత్నించదగిన ఒక చిన్న భాషాపరమైన తేడా ఉంది.

చిన్న ప్రయోగాల శ్రేణిలో, పరిశోధకులు వెనెస్సా పాట్రిక్, హెన్రిక్ హాగ్‌ట్వెట్ ప్రలోభాన్ని ఎదుర్కొంటున్న పాల్గొనేవారిని తమలో తాము ఒక చిన్న వాక్యాన్ని పునరావృతం చేసుకోమని కోరారు: కొందరు “నేను చేయలేను”, కొందరు “నేను చేయను”.

ఆ లక్ష్యం ఆ వ్యక్తి నుంచే వచ్చినప్పుడు, ప్రలోభాన్ని నిగ్రహించుకోవడంలో “నేను చేయలేను” కంటే “నేను చేయను” అనే రూపం ఎక్కువగా సహాయపడింది. ప్రయోగం లక్ష్యానికి బాహ్య ప్రేరణను చూపించినప్పుడు ఆ ప్రాధాన్యత తలకిందులైంది⁴.

“నేను చేయలేను” అనేది నీపై బయటి నుంచి విధించిన పరిమితిని వర్ణిస్తుంది, అలాంటి పరిమితి దానితో వెంటనే బేరసారాలు ఆడటానికి నీ మనస్సును ఆహ్వానిస్తుంది.

“నేను చేయను” అనేది నువ్వు ఎంచుకున్న గుర్తింపును వర్ణిస్తుంది తప్ప, తప్పించుకోవడానికి అవకాశం కోసం ఎదురుచూసే పరిమితిని కాదు.

రెండు వాక్యాలను పోల్చి చూడు: మొదటిది, నేను డైట్‌లో ఉన్నాను కాబట్టి ఈ ముక్కను తినలేను. రెండోది, సూర్యాస్తమయం తర్వాత నేను స్వీట్లు తినను.

సుద్ద గీత

స్పష్టమైన హద్దు అనేది నిర్మించుకునే ఒక సాధనం, మనలో కొందరు దానితో పుట్టే ప్రతిభ కాదు. మరి నీ గీతను ఎలా గీస్తావు?

ఇంత కఠినమైన నియమం వాస్తవం కంటే ఎక్కువగా మొండిగా ఉండదా? సమస్య సరళత్వంలో లేదు, దాన్ని ఎప్పుడు నిర్ణయిస్తామనే దానిలో ఉంది. వ్యసనం లేని సాధారణ ప్రవర్తనలో ముందే నిర్ణయించుకున్న మినహాయింపు, ఉదాహరణకు “కుటుంబం నుంచి అత్యవసర కాల్ వస్తే తప్ప, పది గంటల తర్వాత నేను ఫోన్ వాడను” అనేది స్పష్టమైన హద్దుగా మిగులుతుంది; ప్రలోభం రాకముందే నిర్ణయం ఖరారైంది, వచ్చిన తర్వాత కాదు. కానీ ప్రలోభం కలిగిన క్షణంలోనే పుట్టుకొచ్చే మినహాయింపే తలుపును తెరుస్తుంది. పొగతాగడం అనేది ఒక వ్యసనం, దాన్ని మానేయడంలో ఏడాదికి ఒక్కసారి కూడా ముందస్తు మినహాయింపునకు తావులేదు. ప్రణాళికతో పాటు వైద్యపరమైన మద్దతు కోసం అనుబంధాన్ని చూడండి.

ఒకవేళ నీ నియమాన్ని ఒకసారి ఉల్లంఘిస్తే? అధ్యాయం ప్రారంభంలో మనం చూసిన స్వరం ఇలా చెబుతుంది: ఇప్పటికే పాడుచేశావు కాబట్టి ఇక తేడా ఏముంది. దాన్ని నమ్మకు. గీతను దాటిన ఒక్క అడుగుతో అది చెరిగిపోదు; అది ఇక లేదని నువ్వు నిర్ణయించుకున్నప్పుడే చెరిగిపోతుంది. తర్వాతి అవకాశంలో దానికి తిరిగి రా, మొత్తం ప్రయత్నాన్నే వైఫల్యంగా భావించకుండా ఏం జరిగిందో ప్రశ్నించుకో.

రాసి పాటించని పది గీతల కంటే, ఈ వారం గీసే ఒకే ఒక చిన్న గీత ఎంతో ముఖ్యం. అత్యవసరమైన దానితో కాకుండా, అత్యంత సులువైన నియమంతో ప్రారంభించు; అందులో విజయం సాధించడం మరింత కష్టమైన నియమాన్ని ఎదుర్కొనే ముందు పద్ధతిని నేర్పుతుంది.

నా మొదటి నియమం

నీ గీతను గీసే ముందు ఒకే ప్రశ్న: ఇటీవల నీకు నువ్వు ఇచ్చుకుని “ఈ ఒక్కసారే” అని చెప్పుకున్న మినహాయింపు ఏది? నువ్వు అలా చెప్పడం అదే మొదటిసారా?

తర్వాత ఈ వాక్యాన్ని పూర్తి చేసి, ప్రతిరోజూ కనిపించే చోట రాయి: “నేను … చేయను, … సమయంలో కూడా”.

అదే సాయంత్రం లీనా తన తండ్రి ఇంటి ముందు కారు ఇంజిన్ ఆపేసింది. ఆమె వాచీలో ఆ రోజు అడుగుల సంఖ్య కనిపిస్తోంది, పక్క సీటులో మందుల సంచి ఉంది. చేతివేళ్ల మధ్య తాళం చెవి పట్టుకుని తలుపు వైపు చూసింది, కానీ కిందకు దిగలేదు.