Kwanaki Talatin na Haske… Sai Me?

A wayar Lina akwai rikodin muryarta da ya shekara ɗaya. Ba ta taɓa sauraron sa ko sau ɗaya ba. A daren Sallah ta kashe ƙararrawar da ta tashe ta don sallar Asuba dare talatin a jere. Ta ajiye wayar a kan tebur ta ce wa mijinta: “Gobe kada ka tashe ni.”

A rana ta biyu ta Sallah, ta buɗe idanunta ƙarfe goma sha ɗaya. Ta miƙa hannu zuwa wayar kafin ta tashi. Hotonta daga ziyarar iyali ya wuce, sannan wani hoton, sannan sa'o'i biyu. Mijinta ya zo da ƙaramin faranti ya ce: “Wannan ne karin kumallonki.” Ta ajiye wayar a gefe. Gurasar ta riga ta bushe.

A duk watan ta kan yi sallar Asuba, ta karanta shafuka goma kowane dare, ta kira mahaifinta kowane yamma. Yanzu littafin ya tsaya a shafi ɗaya kwana uku. Ta ɗaga wayar don ta mayar da ƙararrawar, sai ta ga sunan rikodin: “Sabuwar Lina”. A ƙarƙashinsa akwai wani fayil mai suna ɗaya, wanda ya girme shi da shekara ɗaya. Yatsanta ya wuce kan maɓallin kunnawa ba ta danna ba. Ta rufe jerin rikodin, ta manta da ƙararrawar.

Wataƙila ka san wannan gurbin bayan wani lokaci na musamman da ya taimaka maka: karatu yana da lokacinsa, akwai masu tashi tare da kai, sannan ka kasance kai kaɗai a gaban lokacin. Ba sai ka yanke hukunci kan gaskiyar duk watan ba. Dubi ranar farko bayansa. Me ya ɓace daga kewaye da kai kafin ka ce ka sauya?

Kyaututtuka uku suna ɓacewa lokaci guda

Ramadan yana ba ka kyaututtuka uku kyauta.

Kyauta ta farko ita ce lokaci ɗaya da kowa ya sani: Asuba, buɗa baki, da Tarawihi. Ba kai kake yanke lokacin farawa ba. Lokacin yana yanke maka.

Kyauta ta biyu ita ce yanayin da yake tura ka a hanya ɗaya, gwargwadon abin da inda kake ya ba da dama: gidan da yake yin shiru bayan Tarawihi, ko unguwar da yini yake zagayawa bisa lokacin buɗa baki. Wanda yake zama inda titi ba ya ma nuna cewa Ramadan ya zo ya san yadda watan yake nauyi idan wannan kyautar ba ta nan.

Kyauta ta uku ita ce abokan tafiya masu mataki ɗaya da kai: iyali masu tashi sahur, ko abokai masu azumi da ba za su yi mamakin ka ƙi gayyatar cin abincin rana ba. Wanda yake zama shi kaɗai ya san wannan kyautar ba ta zuwa da kanta. Dole ya samar da ita: kiran waya kafin sahur, ko aboki mai tambaya.

Idan waɗannan kyaututtukan uku sun yi maka kama da abin da ka sani, saboda su ne sharuɗɗan uku da muka gani a babi na 1, da sunayen Ramadan: lokacin da yake yanke maka, wurin da yake tura ka, da abokan tafiya da suke ganin ka.

Akwai kuma wanda sai a Ramadan yake yin sallah, sannan bayansa ya ji: Ka yi riya ne. Amma babu abin da ya tabbatar cewa ya yi wata guda yana yaudarar kansa. Wataƙila kyaututtukan uku sun ɓace masa lokaci guda. Wannan ya cancanci dubawa kafin a yi hukunci kan zuciyarsa.

Ta yaya ilimin halayyar ɗan Adam yake bayyana wannan rushewa kwatsam? Mai bincike Wendy Wood ta bayyana cewa ɗabi'a ba ta dogara ga ƙarfin zuciya kaɗai ba. Tana haɗe da tsayayyun alamomi a kewaye da ita: wuri, lokaci, da fuskokin da aka saba da su¹. Idan waɗannan alamomin sun sauya lokaci guda, halin ya rasa zaren da yake riƙe da shi, ko da son yin sa yana nan da gaske.

Idan yanayin ya ɓace, halin ya rasa abin da yake tallafa masa. Katsewar kuma tana da wasu dalilai da suka shafi Lina. Zaɓinta bayan Sallah yana cikinsu. Amma zargin kai kaɗai yana ɓoye abin da ya ɓace daga kewaye da ita.

Abin da yake ragewa bayan ƙwarin gwiwa

Hanzala ya gaya wa Abu Bakr cewa yanayinsa yana sauyawa idan ya bar zaman Annabi ﷺ ya koma ga iyalinsa, ’ya’yansa da neman abinci. A zaman tunatarwa yakan sa al'amuran lahira a zuciyarsa yadda ba ya dorewa a irin wannan mataki bayan ya fita. Ya kira wannan bambanci munafunci. Abu Bakr ya amsa cewa shi ma yana samun haka. Sannan suka tafi tare zuwa wurin Annabi ﷺ. Hanzala ya bayyana abin da yake faruwa da shi. Amsar ta nuna cewa kasancewa cikin wannan yanayi kullum wani al'amari ne dabam, kuma a rayuwa akwai lokacin wannan da lokacin wancan.

Hanzala bai tsaya ga yi wa kansa hukunci ba. Ya bayyana inda yanayinsa yake sauyawa, sannan ya yi tambaya. Abu Bakr kuma bai mai da abin da shi ya fuskanta ma'aunin da zai ƙasƙantar da mai tambayar ba. Ya ambaci cewa shi ma yana samun haka.

Game da alkawarinka, wannan bambanci yana da amfani: raguwar abin da kake ji ba ta tabbatar da cewa abin da ka yi na ƙarya ne ba. Za ka iya riƙe ƙaramin aiki idan ƙwarin gwiwa ya ragu. Za ka iya gyara lokacinsa da abin da yake tallafa masa. Ma'anar ba ita ce ka riƙa canzawa tsakanin cika alkawari da karya shi ba. Hadisin yana magana game da bambancin yanayi a wajen zikiri da harkokin rayuwa, ba izinin karya alƙawari ba.

A ƙarshen amsar akwai: “Amma, ya Hanzala, akwai lokacin wannan da lokacin wancan.”².

Alamomin Lokacinka

Mai bincike Katy Milkman, a littafinta How to Change, ta bayyana wata dabara da ta yi tarayya a binciken farko game da ita³. Mun fi shirye mu fara sabuwar ɗabi'a a lokacin da muke jin muna rufe tsohon shafi muna buɗe wani. Kamar ranar farko ta wata, ranar haihuwa, ko dawowa daga tafiya. Waɗannan lokutan suna raba mu da tsohon halin kanmu. Ko na ɗan lokaci ne, sake farawa ya zama mai yiwuwa.

A wani bincike da ta yi tare da abokan aiki biyu, masu binciken sun bi diddigin halin dubban mutane⁴. Sun lura da neman kalmar “tsarin abinci” a intanet. Sun kuma bibiyi zuwa ɗakin motsa jiki na jami'a da yarjejeniyar intanet ta cika manufofin kai. Siffofin ukun sun yi daidai. Ƙaruwa bayyananniya tana maimaituwa a farkon kowane mako, kowane wata da kowace shekara. Sannan tana raguwa sannu a hankali da shudewar kwanaki.

Rikodin da ba a buɗe ba

Ta tuna daren ashirin da bakwai. A ranar ta yi rikodin saƙo da sunan “Sabuwar Lina”: sallar Asuba, karatu, kiran mahaifinta, da ajiye waya bayan abincin dare. Yanzu ta rubuta jerin da ya fi tsawo a sabuwar takarda, ta manna a firiji. Mijinta ya wuce, ya karanta abin farko sannan na ƙarshe: “Duk wannan gobe?” Ta ce: “Zan cike gurbin.”

Ta koma rikodin don ta ƙara wani alkawari. Ta sami saƙon Ramadan na bara kamar yadda ta bar shi. Ta tuna tana jinkirta sauraron sa har Ramadan na gaba. Sannan ta sake karanta takardar firiji. Babu abin da ya ƙayyade lokaci a cikinta. Kuma ba ta san wanda za ta gaya wa idan karatun ya kuɓuce mata ba.

A ranar farko ta watan Miladiyya na gaba, kwana biyu bayan takardar firiji, Lina ta zaɓi kyauta ɗaya: abokiyarta ta tambaye ta kowane Talata game da shafukanta goma. Ta tura lokacin kafin ta rubuta sabon jeri. A yammacin ranar ta karanta shafuka biyu. A Talata ta farko abokiyar ta tambaye ta: “Ina kika kai?” Lina ta zauna da littafin maimakon ta rubuta doguwar amsa. Sannan ta tura lambar shafin. A mako na huɗu ta yi tafiya. Tambayar ta zo tana zazzage jakarta a wani ɗaki. Ta bar ta ba tare da amsa ba. Da ta dawo, ta kusa jinkirta littafin zuwa farkon wata na gaba. Ta faɗi abin da ya ɓace: wurin karatu, ba duk son karatun ba. Ta karanta shafuka biyu a Talata ta farko bayan dawowarta, sannan ta amsa: “Waɗannan biyu kawai yau.” Abokiyarta ta ce: “To zan tambaya game da Talata mai zuwa.”

Kiran mahaifinta ma ya dawo, ko da ba kowane yamma ba ne. Ta saurari tsohon rikodin har ƙarshe. Ta yi dariya da muryarta ta yi alkawarin ɗabi'o'i goma daga safe zuwa dare. Ta ce wa mijinta: “Ina buƙatar mai tambaya bayan ƙwarin gwiwa ya lafa.” Ta samar wa littafin wuri bayan abincin dare. Ta rubuta shirin minti ashirin na zane kowane yamma a ƙaramar takarda. A filin shaida, wannan karon ta rubuta: Mahaifina.

Bayan Sallah

Ɗauki minti biyar yanzu. Rubuta sunan ɗabi'a ɗaya da ka riƙe a watan sannan ka bari. A gefenta rubuta abin da yake tallafa mata: lokaci, wuri ko abokan tafiya. Zana da'ira kan abin da ya fara ɓacewa. Zaɓi mafi ƙarancinta da za ka dawo da shi. Ka ƙayyade masa lokaci cikin kwanaki uku masu zuwa. Sannan ka tura wa shaidarka jimla yau da lokacin da aikin da zai tambaye ka game da shi bayan mako ɗaya.

Lina ta kira mahaifinta ta gaya masa komai: kwas ɗin, hirar neman aiki, da sabon aikin. Ya yi shiru na dogon lokaci har ta ɗauka layin ya katse. Sannan ya ce: “Ki zo Asabar.”