Ọgbọ̀n Ọjọ́ ti Ìmọ́lẹ̀… Kí Ló Kàn?

Ní orí fóònù Lina, àkọsílẹ̀ ohùn ara rẹ̀ tó ti pé ọdún kan wà níbẹ̀, tí kò gbọ́ ọ rí lẹ́ẹ̀kan péré. Ní alẹ́ Ọjọ́ Àjọyọ̀ Eid, ó pa aago ìjíde tí ó ti jí i fún ìrun àfẹ̀mọ́júmọ́ fún ọgbọ̀n alẹ́ léra tìkánkán. Ó gbé fóònù náà ka orí tábìlì, ó sì sọ fún ọkọ rẹ̀ pé: «Má ṣe jí mi lọ́la».

Ní ọjọ́ kejì àjọyọ̀ náà, ó la ojú rẹ̀ ní agogo mọ́kànlá. Ó nawọ́ mú fóònù rẹ̀ kí ó tó dìde. Àwòrán ara rẹ̀ láti ìbẹ̀wò ìdílé kọjá, lẹ́yìn náà àwòrán mìíràn, lẹ́yìn náà wákàtí méjì ti kọjá. Ọkọ rẹ̀ gbé àwokòtò kékeré kan wá, ó sì sọ pé: «Èyí ni oúnjẹ àárọ̀ rẹ». Ó gbé fóònù náà sí apá kan; búrẹ́dì náà ti gbẹ táútáu.

Ní gbogbo oṣù náà, ó ń kírun àfẹ̀mọ́júmọ́, ó ń ka ojú-ewé mẹ́wàá ní alẹ́ kọ̀ọ̀kan, ó sì ń pe bàbá rẹ̀ lórí fóònù ní gbogbo ìrọ̀lẹ́. Nísinsìnyí, ìwé náà wà lórí ojú-ewé kan náà fún ọjọ́ mẹ́ta gbáko. Ó gbé fóònù náà sókè láti tún aago ìjíde kọ́, lẹ́yìn náà ojú rẹ̀ bọ́ sí orúkọ àkọsílẹ̀ náà: «Lina Tuntun». Lábẹ́ rẹ̀ ni fáìlì mìíràn wà pẹ̀lú orúkọ kan náà, tí ó ti pẹ́ ní ọdún kan sí i. Ìka rẹ̀ kọjá lórí bọ́tìnì ìtẹ̀síwájú láìtẹ̀ ẹ́. Ó ti àtòjọ àwọn àkọsílẹ̀ náà pa, ó sì gbàgbé aago ìjíde náà.

Ó ṣeé ṣe kí o mọ àlàfo yìí lẹ́yìn àkókò kan tí ó gbé ọ ró: kíkà ìwé ní àkókò tirẹ̀, jíjí dìde ní ẹni tí ó ń dìde pẹ̀lú rẹ, lẹ́yìn náà o wá wà ní àdáwà níwájú àkókò náà. O kò nílò láti ṣe ìdájọ́ lórí òtítọ́ gbogbo oṣù náà. Wo ọjọ́ àkọ́kọ́ lẹ́yìn rẹ̀: kí ló pòórá kúrò ní àyíká rẹ kí o tó sọ pé o ti yí padà?

Àwọn Ẹ̀bùn Mẹ́ta tí Ń Pòórá Lẹ́ẹ̀kan Náà

Rámádánì fún ọ ní àwọn ẹ̀bùn ọ̀fẹ́ mẹ́ta.

Ẹ̀bùn àkọ́kọ́ ni àkókò kan náà tí gbogbo ènìyàn mọ̀: àfẹ̀mọ́júmọ́, ìsìn-oúnjẹ, àti tarawih. O kìí pinnu ìgbà tí o máa bẹ̀rẹ̀, àkókò fúnra rẹ̀ ló ń pinnu fún ọ.

Ẹ̀bùn kejì ni àyíká kan tí ń tì ọ́ sí ìhà kan náà, gẹ́gẹ́ bí ààyè rẹ ti gbà láàyè tó: ilé tí ń balẹ̀ lẹ́yìn tarawih, tàbí àdúgbò tí ọjọ́ rẹ̀ ń yípo àkókò ìsìn-oúnjẹ. Ẹni tí ó sì ń gbé níbi tí àwọn ènìyàn òpópónà kò tilẹ̀ kíyèsí Rámádánì rárá, ó mọ bí oṣù náà ṣe máa ń wúwo tó nígbà tí ẹ̀bùn yìí bá kùnà.

Ẹ̀bùn kẹta ni àwọn ẹlẹgbẹ́ tí ń bá ọ rìn lórí ìṣísẹ̀ kan náà: àwọn ará ilé tí ń jí fún sahur, tàbí àwọn ọ̀rẹ́ tó ń gbààwẹ̀ tí kò sí ẹni tí yóò ṣe kàyéfì bí o bá kọ ìpè sí oúnjẹ ọ̀sán. Ẹni tí ó sì ń dá gbé mọ̀ pé ẹ̀bùn yìí kìí wá fúnra rẹ̀; ó gbọ́dọ̀ dá a sílẹ̀: ìpè fóònù kí a tó jẹ sahur, tàbí ọ̀rẹ́ kan tí yóò bi ọ́ léèrè.

Bí àwọn ẹ̀bùn mẹ́ta wọ̀nyí bá dà bí ohun tí o ti mọ̀ tẹ́lẹ̀, nítorí pé àwọn ipò mẹ́ta kan náà tí a rí nínú orí 1 ni, pẹ̀lú àwọn orúkọ ti Rámádánì: àkókò tí ń pinnu fún ọ, ààyè tí ń tì ọ́, àti àwọn ẹlẹgbẹ́ tí ń rí ọ.

Àwọn kan wà tí wọn kìí kírun àfi nínú Rámádánì, lẹ́yìn rẹ̀ wọ́n á gbọ́ pé: àgàbàgebè ni ọ́. Ṣùgbọ́n kò sí ohun tó fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ó ń purọ́ fún ara rẹ̀ fún odindi oṣù kan. Bóyá àwọn ẹ̀bùn mẹ́ta náà ló pòórá lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo; èyí sì tọ́ sí àyẹ̀wò kí a tó ṣe ìdájọ́ lórí ọkàn rẹ̀.

Báwo ni ìmọ̀ ìṣesí ọkàn ṣe ń ṣàlàyé ìwópalẹ̀ lójijì yìí? Olùwádìí Wendy Wood ṣàlàyé pé àṣà kìí gbé lórí agbára ìpinnu nìkan. Ó so mọ́ àwọn àmì tó fẹsẹ̀ múlẹ̀ ní àyíká rẹ̀: ààyè, àkókò, àti àwọn ojú tí a mọ̀ dunjú¹. Nígbà tí àwọn àmì wọ̀nyí bá yí padà lẹ́ẹ̀kan náà, ìwà náà ń pàdánù okùn tí ó so ó mọ́lẹ̀, kódà bí ìfẹ́ inú sí i bá jẹ́ tòótọ́ pátápátá.

Nígbà tí àyíká bá pòórá, ìhùwàsí ń pàdánù ohun tó ń tì í lẹ́yìn. Ìdádúró náà sì ní àwọn ìdí mìíràn tó kan Lina pàtó, àwọn yíyàn rẹ̀ lẹ́yìn Eid sì jẹ́ apá kan nínú rẹ̀. Ṣùgbọ́n bíbá ara ẹni wí nìkan ń bojú mọ́ ohun tí ó pòórá ní àyíká rẹ̀.

Ohun tí Ń Kù Lẹ́yìn Ìtara

Hanzalah sọ fún Abu Bakr pé ipò ara rẹ̀ máa ń yí padà nígbà tí ó bá kúrò ní àpèjọ Ànábì ﷺ lọ sí ọ̀dọ̀ ìyàwó, àwọn ọmọ, àti ọ̀ràn ìgbésí ayé rẹ̀. Ó máa ń rántí àwọn ọ̀ràn ọ̀run nínú àpèjọ ìránnilétí pẹ̀lú ìṣe-tó-dánilójú tí kò fi bẹ́ẹ̀ dúró ní ìwọ̀n kan náà lẹ́yìn tí ó bá kúrò níbẹ̀, ó sì pe ìyàtọ̀ yìí ní àgàbàgebè. Abu Bakr dá a lóhùn pé òun náà ń bá irú rẹ̀ pàdé. Lẹ́yìn náà, àwọn méjèèjì lọ papọ̀ sí ọ̀dọ̀ Ànábì ﷺ, Hanzalah sì sọ ohun tí ń ṣẹlẹ̀ sí i. Ìdáhùn wá pé títẹ̀síwájú nínú ipò yẹn títí láé ní ipò mìíràn, àti pé nínú ayé àkókò kan wà fún èyí àti àkókò kan wà fún èyí.

Hanzalah kò kàn gbé ìdájọ́ ka ara rẹ̀ nìkan. Ó ṣe àpèjúwe ibi tí ipò rẹ̀ ti ń yí padà, lẹ́yìn náà ó béèrè. Abu Bakr kò sì fi ìrírí ara rẹ̀ ṣe òṣùwọ̀n láti kẹ́gàn ẹni tó béèrè náà; ó sọ pé òun náà ń rí irú rẹ̀.

Nígbà tí ó bá kan àdéhùn tìrẹ, ìyàtọ̀ yìí wúlò: tútù tí ìmọ̀lára tutù kò fi hàn pé ohun tí o ṣe jẹ́ èké. O lè mú kí iṣẹ́ kékeré kan tẹ̀síwájú nígbà tí ìtara bá dínkù, kí o sì tún àkókò rẹ̀ àti ohun tó ń tì í lẹ́yìn ṣe. Èyí kò sì túmọ̀ sí pé kí o máa ṣe pàṣípààrọ̀ láàárín mímú àdéhùn rẹ ṣẹ àti yíyẹ ẹ́; hadith náà ń sọ̀rọ̀ nípa ìyàtọ̀ ipò pẹ̀lú ìrántí Allāhu àti àwọn ọ̀ràn ayé, kìí ṣe àyè láti da àdéhùn.

Ní òpin ìdáhùn náà: «Ṣùgbọ́n, ìwọ Hanzalah, àkókò kan fún èyí àti àkókò kan fún èyí»².

Àwọn Àmì Àkókò Rẹ

Olùwádìí Katy Milkman, nínú ìwé rẹ̀ How to Change, ṣàlàyé èrò kan tí ó kópa nínú àwọn ìwádìí àkọ́kọ́ rẹ̀³. A máa ń ṣe tán jù láti bẹ̀rẹ̀ àṣà tuntun ní àwọn àkókò tí a bá nímọ̀lára pé a ń pa ojú-ewé àtijọ́ dé tí a sì ń ṣí òmíràn. Bí ọjọ́ àkọ́kọ́ nínú oṣù, tàbí ọjọ́-ìbí, tàbí ìpadàbọ̀ láti ìrìn-àjò. Àwọn àkókò wọ̀nyí ń ya wa sọ́tọ̀ kúrò nínú àbùdá àtijọ́ ti ara wa. Kódà fún ìṣẹ́jú àáyá kan, bíbẹ̀rẹ̀ lẹ́ẹ̀kan síi máa ń ṣeé ṣe.

Nínú ìwádìí kan tí ó kópa nínú rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ẹlẹgbẹ́ méjì, àwọn olùwádìí tọpinpin ìhùwàsí ẹgbẹẹgbẹ̀rún ènìyàn⁴. Wọ́n ṣàkíyèsí àwọn ìwádìí lórí ẹ̀rọ ayélujára fún ọ̀rọ̀ «oúnjẹ àdínwọ̀n». Wọ́n tún tọpinpin àwọn ìbẹ̀wò sí ilé-ìdánrawò ti yunifásítì, àti àwọn àdéhùn ìfaramọ́ lórí ẹ̀rọ láti lé àwọn àfojúsùn ti ara ẹni bá. Àwọn àpẹẹrẹ mẹ́tẹ̀ẹ̀ta bára mu. Àwọn ìfòsókè tó ṣe kedere wà ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀sẹ̀ kọ̀ọ̀kan, oṣù kọ̀ọ̀kan, àti ọdún kọ̀ọ̀kan. Lẹ́yìn náà wọ́n ń dínkù díẹ̀díẹ̀ bí àwọn ọjọ́ ti ń kọjá.

Àkọsílẹ̀ tí A Kò Ṣí

Ó rántí alẹ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n: ní ọjọ́ náà ni ó gba iṣẹ́ sílẹ̀ pẹ̀lú orúkọ «Lina Tuntun»: àfẹ̀mọ́júmọ́, kíkàwé, pípè bàbá rẹ̀, àti fífi fóònù sílẹ̀ lẹ́yìn oúnjẹ alẹ́. Nísinsìnyí ó kọ àtòjọ tó gùn sí i sórí ewé-ìwé tuntun, ó sì lẹ̀ mọ́ firíìjì. Ọkọ rẹ̀ kọjá, ó ka ohun àkọ́kọ́ lẹ́yìn náà èyí tó kẹ́yìn: «Gbogbo èyí lọ́la?». Ó sọ pé: «N ó san án padà».

Ó padà sí orí àkọsílẹ̀ náà láti fi àdéhùn mìíràn kún un. Ó rí iṣẹ́ tí ó fi sílẹ̀ ní Rámádánì tó kọjá gẹ́gẹ́ bí ó ti fi í sílẹ̀, ó sì rántí pé òun ń sún gbígbọ́ rẹ̀ síwájú títí Rámádánì tó kàn yóò fi dé. Lẹ́yìn náà ó tún ka ewé-ìwé orí firíìjì náà lẹ́ẹ̀kan síi: kò sí ohun kankan nínú rẹ̀ tó dá àkókò kan pàtó, kò sì mọ ẹni tí yóò sọ fún bí kíkàwé náà bá bọ́ mọ́ ọn lọ́wọ́.

Ní ọjọ́ àkọ́kọ́ ti oṣù kàlẹ́ńdà tó kàn, lẹ́yìn ọjọ́ méjì tí ó lẹ ewé-ìwé mọ́ firíìjì, Lina yan ẹ̀bùn kan: ọ̀rẹ́ rẹ̀ obìnrin yóò máa bi í ní gbogbo ọjọ́ Ìṣẹ́gun nípa ojú-ewé mẹ́wàá rẹ̀. Ó fi àkókò náà ránṣẹ́ kí ó tó ṣe àtòjọ tuntun. Ní alẹ́ ọjọ́ náà, ó ka ojú-ewé méjì. Ní ọjọ́ Ìṣẹ́gun àkọ́kọ́, ọ̀rẹ́ rẹ̀ bi í pé: «Ibo ni o dé?». Lina jókòó ti ìwé náà dípò kí ó kọ ìdáhùn tó gùn, lẹ́yìn náà ó fi nọ́ńbà ojú-ewé náà ránṣẹ́. Ní ọ̀sẹ̀ kẹrin ó rìnrìn-àjò, ìbéèrè náà sì dé nígbà tí ó ń tú àpò rẹ̀ nínú yàrá mìíràn. Ó fi í sílẹ̀ láìdáhùn. Nígbà tí ó padà dé, ó fẹ́rẹ̀ẹ́ sún ìwé náà síwájú títí di ìbẹ̀rẹ̀ oṣù tó kàn. Ó dárúkọ ohun tó kùnà: ibi tí ó ti ń ka ìwé, kìí ṣe gbogbo ìfẹ́ inú rẹ̀. Ó ka ojú-ewé méjì ní ọjọ́ Ìṣẹ́gun àkọ́kọ́ lẹ́yìn ìpadàbọ̀ rẹ̀, lẹ́yìn náà ó dáhùn pé: «Àwọn méjèèjì yìí péré lónìí». Ọ̀rẹ́ rẹ̀ sọ pé: «N ó béèrè nípa ọjọ́ Ìṣẹ́gun tó ń bọ̀ nígbà náà».

Ìpè sí bàbá rẹ̀ tún padà bọ̀ pẹ̀lú, kódà bí kò bá tilẹ̀ padà sí gbogbo ìrọ̀lẹ́. Ó tẹ́tí sí àkọsílẹ̀ àtijọ́ náà títí dé òpin; ó rẹ́rìn-ín nígbà tí ohùn rẹ̀ ṣèlérí àwọn àṣà mẹ́wàá láti òwúrọ̀ títí di alẹ́. Ó sọ fún ọkọ rẹ̀ pé: «Mo nílò ẹni tí yóò béèrè lẹ́yìn tí ìtara bá kọjá». Ó pèsè ààyè fún ìwé náà lẹ́yìn oúnjẹ alẹ́, ó sì kọ ètò ìṣẹ́jú ogún sí orí ewé-ìwé kékeré kan fún ìṣàyàwòrán ní gbogbo alẹ́. Ní ààyè ẹlẹ́rìí, ó kọ ní àkókò yìí: bàbá mi.

Lẹ́yìn Àjọyọ̀

Gba ìṣẹ́jú márùn-ún nísinsìnyí. Kọ orúkọ àṣà kan tí o pa mọ́ nínú oṣù náà tí o sì fi sílẹ̀ lẹ́yìn náà, lẹ́gbẹ̀ẹ́ rẹ̀ kọ ohun tó ti tì í lẹ́yìn nínú àkókò tàbí ààyè tàbí àwọn ẹlẹgbẹ́. Fa kẹ̀kẹ́ yípo ohun àkọ́kọ́ tó kùnà. Yan àbùdá tó kéré jùlọ láti mú padà wá, kí o sì dá àkókò fún un láàárín ọjọ́ mẹ́ta tó ń bọ̀. Lẹ́yìn náà fi gbólóhùn kan ránṣẹ́ sí ẹlẹ́rìí rẹ lónìí pẹ̀lú àkókò àti ìṣe tí yóò bi ọ́ léèrè nípa rẹ̀ lẹ́yìn ọ̀sẹ̀ kan.

Lina sì pe bàbá rẹ̀ ó sì sọ gbogbo nǹkan fún un: ẹ̀kọ́ náà, ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò náà, àti iṣẹ́ tuntun náà. Bàbá rẹ̀ dákẹ́ fún ìgbà pípẹ́, títí tí ó fi rò pé ìpè náà ti já. Lẹ́yìn náà ó sọ pé: «Wá ní ọjọ́ Àbámẹ́ta».