تسیں کنّی واری نویں سرے توں شروعات کیتی ہے؟

تہاڈے دہاڑے وچ اک نکا جیہا ویلا ہوندا ہے۔ لگ بھگ پندرہ منٹ۔

جے تسیں ملازم او، تاں ایہ سویرے دی اوہ میٹنگ ہے جس نال مینیجر دہاڑے دی شروعات کردا ہے۔ تے جے تسیں اک طالب علم او، تاں ایہ اٹھ وجے دا اوہ لیکچر ہے جس وچ ناں بول کے حاضری لائی جاندی ہے۔

تسیں اوہدے توں غیر حاضر نہیں ہوندے۔ تسیں کجھ منٹ پہلاں پہنچ جاندے او، بھاویں تسیں دیر نال سوتے ہووو، بھاویں ٹھنڈ کِنی وی ہووے، تے بھاویں اوہدے وچ اصلوں حاضر ہون جوگا کجھ وی نہ ہووے۔

تے ہن سوچو کہ تسیں غیر حاضر ہو گئے۔ اک واری، فیر دوجی واری، تے فیر غیر حاضر رہنا اک عادت بن گیا۔

کیہ ہووے گا؟ تنخواہ وچوں کٹوتی، فیر مینیجر دے دل وچ شک: کیہ ایہدے اتے بھروسہ کیتا جا سکدا ہے؟ تے طالب علم نوں تاں انجام دا پتا ای ہے: امتحان توں روکیا گیا۔

حساب صرف پندرہ منٹاں دا ای نہیں، سگوں ایس گل دا وی ہے جو ایہ تہاڈے بارے دسدی ہے: جے تسیں دن وچ پندرہ منٹ نہیں سنبھال سکدے، تاں تسیں کسے نوں کینج قائل کرو گے کہ تسیں باقی اٹھ گھنٹے دا بھار چک سکدے او؟ ایہ مینیجر دی عقل ہے، تے اسیں ایہنوں چنگی طرحاں سمجھدے آں جد تک ایہ باہروں آؤندی ہے۔

تے ہن شیشے نوں تھوڑا جیہا موڑو۔

تہاڈے دن وچ ہور نکے نکے ویلے وی نیں، پندرہ منٹ یا ایس توں وی گھٹ، جنہاں دا وعدہ تسیں اپنے آپ نال کیتا سی، اپنے مینیجر نال نہیں: کم توں پہلاں تھوڑی جہی چہل قدمی، سون توں پہلاں دس صفحے پڑھنا، یا ہر شام اپنی ماں نوں فون کرنا۔

ایس ہفتے تسیں ایہناں نوں کنّی واری کھنجھایا؟

کنّی واری تسیں آکھیا: «مہینے دی پہلی تریخ توں شروع کراں گا»، فیر اوہ پیسے خرچ کر دتے جہڑے مہینہ ادھا ہون توں پہلاں بچان دا ارادہ کیتا سی؟ کنّی واری تسیں کتاب سرہانے کول رکھی، فیر ہتھ فون ول ودھا دتا؟ کنّی واری تسیں اپنے ٹبر نال بہن دا وعدہ کیتا، تے شام آئی تاں تسیں صرف پنڈے نال حاضر سو؟ تے کنّی واری تسیں اوہو وعدہ اوہناں ای لفظاں نال دہرایا، جویں سنن والے نوں پچھلی واری چیتے ای نہ ہووے؟ تہانوں چیتے ہے۔ تسیں اوہ ویلا جاندے او جو تسیں لنگھن دتا۔ تے تسیں اوہدا چہرہ وی جاندے او جس نے تہاڈی اڈیک کیتی جدوں تسیں اوہنوں اک واری فیر آکھیا: کل۔

ایہناں ٹٹے ہوئے وعدیاں نے صرف تہاڈا ویلا ای نہیں کھوہیا۔ ایہناں نے تہاڈی نِندرا توں اک مٹھی سویر کھوہ لئی، تہاڈی پڑھائی توں اک سبق جو سوکھے سمجھیا جا سکدا سی، تے تہاڈے گھر توں اک بیٹھک جو فیر کدے نہ جڑی۔ فیر ایہناں نے اک ہور شے کھوہ لئی جو اینی اچی نہیں بولدی: تہاڈے اپنے بول اتے تہاڈا بھروسہ۔ تسیں اپنے آپ نوں ایہ آکھدے سندے او کہ «میں کراں گا»، تے اوہدے مگروں آؤن والے بہانے دی اڈیک کردے او۔ تے جدوں تسیں کوئی نواں منصوبہ بناؤندے او، تاں لکھدے ویلے تہاڈے اندر کوئی ہوندا ہے جو شروع کرن توں پہلاں ای اوہدے اتے شک کردا ہے۔ ایہ اوہ مل ہے جو تسیں اوس ویلے وی تاردے او جدوں کوئی تہا نوں ملامت نہیں کردا۔ سو تسیں کنے وعدے توڑ سکدے او ایس توں پہلاں کہ تہاڈا بول تہاڈے اپنے نیڑے صرف اک مشورہ بن کے رہ جاوے؟

جے تہاڈا جواب ہے «ان گنت واری»، تاں تسیں کلّے نہیں او۔ تے ضروری نہیں کہ تسیں کاہل یا ماڑے ارادے والے ہووو۔

دوہاں ویلیاں وچکار فرق ویکھو۔ اوہ ویلا جو تسیں نہیں کھنجھاندے اوہدا اک روپ ہوندا ہے جو دسدا ہے: اک پکا ویلا، کیلنڈر وچ اک سدا، تے اک بندہ جو ناں لکھ کے حاضری لاندا ہے۔ تے اوہ ویلا جو تسیں کھنجھا دیندے او اوہدے کول ایس توں سوا سبھ کجھ ہوندا ہے۔ نہ کوئی کٹوتی، نہ کوئی اکھ، نہ کسے لسٹ وچ ناں۔

اک مشہور تحقیق وچ، دو ماہرینِ معاشیات نے امریکی جمز دے ہزاراں ممبراں دا کھوج لایا¹۔ جنہاں نے مہینے دی فیس دا طریقہ چُنیا اوہناں نے مہینے وچ 70 ڈالر توں ودھ دتے، تے اوسطاً لگ بھگ 4.3 واری گئے۔ یعنی اک چکر دا خرچہ اوہناں نوں 17 ڈالر توں ودھ پیا۔ جے اوہ ہر چکر لئی ٹکٹ لیندے، تاں اوہناں نوں اک چکر دا صرف 10 ڈالر پیندا۔

اوہناں نے ورزش دا مل نہیں تاریا۔ اوہناں نے اوس بندے دا مل تاریا جو اوہناں نے سوچیا سی کہ اوہ بن جان گے۔

ایس لئی مسئلہ ایہ نہیں کہ تسیں نہیں جاندے کہ کیہ کرنا چاہیدا ہے۔ تسیں چنگی طرحاں جاندے او۔

پر سینکڑاں تحقیقی نتیجیاں دا جائزہ لین نال پتا لگا کہ لوکاں دے ارادے اوسطاً اوہناں دے رویے دے فرقاں دی لگ بھگ 28 فیصد ای وضاحت کردے نیں²۔ ارادہ اہم ہے، پر اوہ اکلّا ایہ ظاہر نہیں کردا کہ وعدے تے عمل دے وچکار کیہ واپردا ہے: ایتھے عادت ہے، تھاں ہے، تھکاوٹ ہے، تے اوہ احساس ہے جس نوں اسیں ناں نہیں دیندے۔

حوصلہ ودھاؤن والے بھاشن شاید تہاڈے اندر تبدیلی دی تانگھ جگا دین۔ پر جاگنا ہور گل ہے، تے قائم رہنا ہور شے ہے، جس لئی ایہو جہے قدماں دی لوڑ ہوندی ہے جو تہاڈے دہاڑے نال رل مل سکن، نہ کہ اک رات دے جوش دی۔ تے اپنے آپ نوں جھڑکنا شاید تہا نوں تھوڑا جیہا اگے دھکے، فیر تہا نوں تھکا مارے گا۔

تے سبھ توں اوکھی گل ایہ ہے کہ اپنے خیالاں نال کلّے رہنا ہمیشہ سکھ نہیں دیندا۔

رسالہ Science وچ چھپن والے اک تجربے وچ، کجھ رضا کار پندرہ منٹ کلّے بیٹھے³۔ نہ کوئی فون، نہ کوئی کتاب، تے سوائے اوہناں دے خیالاں دے کجھ وی نہیں۔ اوہناں نوں آکھیا گیا کہ سوچ وچار نال اپنا دل پرچاون۔ تے اوہناں دے کول اک بٹن سی جو اک ہولا جیہا بجلی دا جھٹکا دیندا سی جس نوں اوہ پہلاں آزما چکے سن۔

اوہناں لوکاں وچوں جنہاں نے آکھیا سی کہ اوہ پیسے دین نوں تیار نیں تاں جے دوجی واری جھٹکا نہ لگے، دو تہائی مرداں تے اک چوتھائی عورتاں نے بٹن دبا دتا۔ تے اک بندے نے تاں ایہ بٹن 190 واری دبایا۔

کجھ لوکاں نے اپنے خیالاں نال بہن دی تھاں بجلی دا جھٹکا چُنیا۔ اوہ پندرہ منٹ جو اسیں مینیجر لئی سنبھال کے رکھدے آں، ساڈے وچوں کجھ لوکاں لئی کسے کمرے وچ کلّے گزارنے اوکھے ہو جاندے نیں۔

تے ایس کمرے توں باہر، کجھ ایہو جہے سوال وی نیں جنہاں نوں اسیں ٹالدے رہندے آں۔ اسیں مڑ مڑ نویں سرے توں شروع کردے آں، پر کدے اک واری بہہ کے ایہ نہیں پچھدے: پچھلی واری میں کیوں رُک گیا سی؟

ایہ کتاب اوہو پندرہ منٹ ہے جس توں اسیں بھجدے آں: نفسیات دی زبان وچ اپنے آپ نال اک کھلی ڈلی بیٹھک۔ تے اوہدے نال، اک باب توں دوجے باب دے وچکار، نفسیات توں کتے پرانے دانا بول نیں، جو ایس ای وچار اتے دوجے پاسیوں چانن پاندے نیں۔

تے جنہاں لوکاں نوں تسیں ایہناں باباں وچ ملو گے اوہ کسے کلینک یا تحقیق دے درج کیتے کیس نہیں نیں۔ اوہ بہت سارے لوکاں دے جیتے ہوئے حالات نال جوڑے گئے کردار نیں، جو وچار نوں نیڑے لیاؤندے نیں، تے شاید اوہ تہاڈے نال تہاڈی پسند توں وی ودھ ملدے جلدے ہون۔

تے ساری کتاب نوں اکو واری لاگو کرن دی کوشش نہ کرو؛ ایہ آپ اوہناں پھندیاں وچوں اک ہے جو اسیں ویکھاں گے۔ ایہنوں ہولی ہولی پڑھو، فیر اک ایہو جیہا باب چُنو جو دوجیاں نالوں تہاڈے نال ودھ ملدا ہووے، تے اوہدے وچوں اک ٹول چُنو، تے اوہدے نال شروعات کرو۔ باقی کجھ اڈیک سکدا ہے۔

میں تہاڈے کولوں ہزارویں واری نویں سرے توں شروع کرن دی منگ نہیں کراں گا۔ میں تہاڈے کولوں ذرا اوکھی شے منگان گا: کہ تسیں باب 1 دے انت تک اپنے آپ نال بنے رہو۔

تہاڈا اپنے آپ توں غیر حاضر رہنا کدوں اک عام گل بن گیا؟

تے تسیں کلّے نہیں پڑھو گے۔ اسیں اک پورے سال لئی دو بندیاں دا ساتھ نبھاواں گے، گرمیاں دے انت توں لے کے اگلیاں گرمیاں دے انت تیکر: کریم، جو پہلی واری اپنے ماپیاں دا گھر چھڈ رہیا ہے تے اوہدے کول اک لفافہ ہے جس نوں اوہ کھولنا نہیں چاہندا، تے لینا، اوہ اکاونٹنٹ جو ورھیاں توں اپنی من پسند شے نوں ٹالدی آ رہی ہے، تے اوہدے کول اک رجسٹر ہے جس نوں اوہ نہیں چاہندی کہ کوئی ویکھے۔ اوہ دوویں اک دوجے نوں نہیں جاندے، تے اوہناں دوہاں لئی ایہ اک ایہو جیہا سال ہووے گا جو اوہناں دی مرضی مطابق نہیں لنگھے گا۔