تعارف
توهان ڪيترا ڀيرا نئين سر شروعات ڪئي آهي؟
توهان جي ڏينهن ۾ هڪ مختصر ملاقات آهي. لڳ ڀڳ پندرهن منٽ.
جيڪڏهن توهان ملازم آهيو، ته اها صبح جي اها گڏجاڻي آهي جنهن سان مينيجر ڏينهن جي شروعات ڪري ٿو. ۽ جيڪڏهن توهان شاگرد آهيو، ته اها اٺين وڳي وارو ليڪچر آهي، جنهن ۾ نالن سان حاضري ورتي ويندي آهي.
توهان ان مان ڪڏهن به غيرحاضر نٿا ٿيو. ڪجهه منٽ اڳ پهچي وڃو ٿا، ڀلي توهان دير سان سمهيا هجو، ڀلي موسم ٿڌي هجي، ۽ ڀلي ان ۾ وڃڻ جهڙي ڪا ڳالهه به نه هجي.
هاڻي تصور ڪريو ته توهان غيرحاضر رهيا. هڪ ڀيرو، پوءِ ٻيو ڀيرو، تان جو غيرحاضري هڪ عادت بڻجي وئي.
ڇا ٿيندو؟ پگهار مان ڪٽوتي، پوءِ مينيجر جي ذهن ۾ شڪ: ڇا هن تي ڀروسو ڪري سگهجي ٿو؟ ۽ شاگرد کي پنهنجي انجام جي خبر آهي: امتحان مان ٻاهر.
حساب رڳو انهن پندرهن منٽن جو ناهي، پر ان ڳالهه جو آهي جيڪا اها توهان بابت ٻڌائي ٿي: جيڪڏهن توهان ڏينهن مان پندرهن منٽ نٿا بچائي سگهو، ته پوءِ ڪنهن کي ڪيئن قائل ڪندا ته توهان باقي اٺ ڪلاڪ سنڀالڻ جي سگهه رکو ٿا؟ هي مينيجر جي منطق آهي، ۽ اسان ان کي چڱيءَ ريت سمجهون ٿا جيستائين اهو ٻاهران اچي ٿو.
هاڻي آئينو ٿورو ڦيرايو.
توهان جي ڏينهن ۾ ٻيون به مختصر ملاقاتون آهن، پندرهن منٽ يا ان کان گهٽ، جن جو واعدو توهان پنهنجي مينيجر سان نه پر پاڻ سان ڪيو هو: ڪم کان اڳ ٿوري پنڌ، سمهڻ کان اڳ ڏهه صفحا، يا هر شام پنهنجي ماءُ کي فون.
هن هفتي توهان ڪيترا ڀيرا اهي موقعا وڃايا؟
توهان ڪيترا ڀيرا چيو: «مهيني جي پهرين تاريخ کان شروع ڪندس»، ۽ پوءِ اڌ مهينو گذرڻ کان اڳ ئي اهي پئسا خرچ ڪري ڇڏيا جيڪي توهان بچائڻ جو فيصلو ڪيو هو؟ ڪيترا ڀيرا وهاڻي وٽ ڪتاب رکي، توهان پنهنجو هٿ فون ڏانهن وڌايو؟ ڪيترا ڀيرا پنهنجي گهر وارن سان گڏ شام گذارڻ جو واعدو ڪيو، ۽ جڏهن شام ٿي ته توهان صرف جسماني طور تي موجود هئا؟ ۽ ڪيترا ڀيرا ساڳيو ئي واعدو، ساڳين ئي لفظن سان ورجايو، ڄڻ ته ٻڌندڙ کي پويون ڀيرو ياد نه هجي؟ توهان کي ياد آهي. توهان کي اها ملاقات ياد آهي جنهن کي توهان ائين ئي گذرڻ ڏنو. ۽ توهان کي ان شخص جو چهرو به ياد آهي جنهن توهان جو انتظار ڪيو جڏهن توهان کيس ٻيهر چيو هو: سڀاڻي.
انهن ٽٽل واعدن رڳو توهان جو وقت ئي نه کسي ورتو. انهن توهان جي ننڊ مان هڪ روشن صبح، توهان جي پڙهائيءَ مان هڪ سبق جيڪو آرام سان سمجهي سگهجي ها، ۽ توهان جي گهر مان هڪ اهڙي محفل کسي ورتي جيڪا ٻيهر نه جڙي. ۽ پوءِ انهن هڪ اهڙي شيءِ ڦري ورتي جنهن جو ڪو گوڙ نه هو: پنهنجي ئي ڳالهه تي توهان جو ڀروسو. توهان هاڻي پاڻ کي چوندي ٻڌو ٿا «مان ائين ڪندس»، ۽ پوءِ ان عذر جو انتظار ڪريو ٿا جيڪو ان کان پوءِ ايندو. جڏهن توهان ڪو نئون منصوبو جوڙيو ٿا، ته ان کي لکندي ئي توهان جي اندر ڪو هوندو آهي جيڪو شروعات کان اڳ ئي ان تي شڪ ڪندو آهي. هي اها قيمت آهي جيڪا توهان تڏهن به چڪايو ٿا جڏهن ڪوبه توهان کي ملامت نٿو ڪري. آخر توهان ڪيترا واعدا ٽوڙي سگهو ٿا ان کان اڳ جو توهان جو پنهنجو لفظ توهان وٽ رڳو هڪ تجويز بڻجي رهجي وڃي؟
جيڪڏهن توهان جو جواب آهي «اهڙا ڀيرا جن جو ڪو شمار ناهي»، ته پوءِ توهان اڪيلا ناهيو. ۽ اهو به ضروري ناهي ته توهان سست يا ڪمزور ارادي وارا آهيو.
ٻنهي قسمن جي ملاقاتن جي وچ ۾ فرق ڏسو. اها ملاقات جنهن کي توهان ڪڏهن نٿا وڃايو، ان جي هڪ نظر ايندڙ شڪل آهي: هڪ مقرر وقت، ڪئلينڊر ۾ دعوت، ۽ ڪو ماڻهو جيڪو حاضري لکي رهيو آهي. ۽ اها ملاقات جيڪا توهان وڃائي ويهو ٿا، ان وٽ ان کانسواءِ سڀ ڪجهه آهي. نه ڪا ڪٽوتي، نه ڪنهن جي نظر، ۽ نه ئي ڪنهن فهرست ۾ نالو.
هڪ مشهور اڀياس ۾، ٻن اقتصاديات جي ماهرن آمريڪي جم جي هزارين رڪنن جو جائزو ورتو1. جن مهيني واري رڪنيت چونڊي هئي انهن مهيني ۾ 70 ڊالرن کان وڌيڪ ڏنا، ۽ سراسري طور تي مهيني ۾ لڳ ڀڳ 4.3 ڀيرا ويا. مطلب ته هر هڪ چڪر تي کين 17 ڊالرن کان وڌيڪ خرچ آيو. جيڪڏهن انهن في چڪر جو ڪارڊ ورتو ها، ته في چڪر 10 ڊالر ڏين ها.
انهن ورزش جي قيمت نه ادا ڪئي. انهن ان شخص جي قيمت ادا ڪئي جنهن بابت هنن سوچيو هو ته اهي بڻجي ويندا.
تنهنڪري مسئلو اهو ناهي ته توهان کي خبر ناهي ته ڇا ڪرڻ گهرجي. توهان کي چڱيءَ طرح خبر آهي.
پر سوين تحقيقي نتيجن جي هڪ جائزي مان معلوم ٿيو ته ماڻهن جا ارادا سراسري طور تي سندن عملن جي رڳو 28 سيڪڙو فرق جي وضاحت ڪن ٿا2. ارادو اهم آهي، پر اهو اڪيلو نٿو ٻڌائي سگهي ته واعدي ۽ عمل جي وچ ۾ ڇا ٿئي ٿو: اتي عادت آهي، جاءِ آهي، ٿڪاوٽ آهي، ۽ اهو احساس آهي جنهن کي اسان ڪو نالو نٿا ڏيون.
حوصلو وڌائيندڙ تقريرون شايد تبديليءَ لاءِ توهان جي سڌ جاڳائي سگهن. پر سجاڳ ٿيڻ هڪ ڳالهه آهي، ۽ لڳاتار هلڻ ٻي ڳالهه، جنهن لاءِ اهڙن قدمن جي ضرورت آهي جيڪي توهان جي روزاني معمول سان ٺهڪندڙ هجن، نه ڪي هڪ رات واري جوش جذبي جي. ۽ پاڻ کي ملامت ڪرڻ توهان کي ٿورو اڳتي ته ڌڪي سگهي ٿو، پر پوءِ ٿڪائي ڇڏيندو.
۽ سڀ کان وڌيڪ ڏکيو اهو آهي ته پنهنجن خيالن سان اڪيلو رهڻ هميشه سکن وارو ناهي هوندو.
هڪ تجربي ۾ جيڪو Science رسالي ۾ ڇپيو هو، رضاڪار پندرهن منٽ اڪيلا ويٺا3. نه فون، نه ڪتاب، پنهنجن خيالن کان سواءِ ٻيو ڪجهه به نه. کين چيو ويو ته سوچن سان ئي پنهنجو دل وندرائين. ۽ سندن ڀرسان هڪ بٽڻ هو جيڪو کين هلڪو بجليءَ جو جهٽڪو ڏئي پئي سگهيو، جنهن جو اهي اڳ ۾ تجربو ڪري چڪا هئا.
انهن مان جن چيو هو ته اهي ٻيهر جهٽڪو نه کائڻ لاءِ پئسا ڏيڻ لاءِ به تيار آهن، ٻه ڀاڱي ٽي مردن ۽ چوٿين حصي عورتن بٽڻ دٻايو. ۽ هڪ شخص ته ان کي 190 ڀيرا دٻايو.
انهن مان ڪن خيالن سان ويهڻ بدران جهٽڪي کي چونڊيو. اهي پندرهن منٽ جيڪي اسان مينيجر لاءِ سنڀالي رکون ٿا، اسان مان ڪن لاءِ ڪمري ۾ اڪيلا گذارڻ تمام ڏکيا آهن.
۽ ان ڪمري کان ٻاهر به ڪجهه اهڙا سوال آهن جيڪي اسان ٽاريندا رهون ٿا. اسان وري وري نئين سر شروعات ڪريون ٿا، ۽ ڪڏهن به هڪ ڀيرو به ويهي اهو نٿا پڇون: مان پويون ڀيرو ڇو بيهي رهيو هئس؟
هي ڪتاب اهي پندرهن منٽ آهن جن کان اسان ڀڄون ٿا: نفسيات جي زبان ۾ پنهنجي پاڻ سان هڪ کليل ۽ ايماندار گفتگو. ۽ ان سان گڏ، هڪ باب ۽ ٻئي باب جي وچ ۾، نفسيات کان به گهڻا پراڻا اهڙا لفظ آهن جيڪي ساڳئي خيال کي ٻئي پاسي کان روشن ڪن ٿا.
۽ جن ماڻهن سان توهان انهن بابن ۾ ملندا اهي ڪنهن ڪلينڪ يا تحقيق جا رڪارڊ ٿيل ڪيس ناهن. اهي انهن واقعن مان ٺاهيل گڏيل ڪردار آهن جن مان گهڻا ماڻهو گذريا آهن، اهي ڳالهه کي سمجهڻ آسان بڻائين ٿا، ۽ شايد توهان سان توهان جي پسند کان به وڌيڪ ملندڙ جلندڙ هجن.
۽ سڄي ڪتاب تي عمل ڪرڻ جي ڪوشش نه ڪريو؛ اها پاڻ به انهن ڄارن مان هڪ آهي جنهن کي اسان ڏسنداسين. ان کي آرام سان پڙهو، پوءِ ڪو هڪ باب چونڊيو جيڪو ٻين کان وڌيڪ توهان جهڙو لڳي، ۽ ان مان رڳو هڪ اوزار کڻي ان سان شروعات ڪريو. باقي انتظار ڪري سگهي ٿو.
مان توهان کي هزارين ڀيرو نئين سر شروعات ڪرڻ لاءِ نه چوندس. مان توهان کان ٿورڙي وڌيڪ ڏکي ڳالهه گهران ٿو: ته باب 1 جي پڄاڻيءَ تائين پاڻ سان گڏ رهو.
توهان جي پنهنجي زندگيءَ مان غيرحاضري ڪڏهن کان عام ڳالهه بڻجي وئي؟
۽ توهان اڪيلا نه پڙهندا. اسان هڪ سڄو سال، اونهاري جي پڇاڙيءَ کان وٺي ايندڙ اونهاري جي پڇاڙيءَ تائين، ٻن ماڻهن جو ساٿ ڏينداسين: ڪريم، جيڪو پهريون ڀيرو پنهنجي گهر وارن جو گهر ڇڏي رهيو آهي ۽ وٽس هڪ اهڙو لفافو آهي جنهن کي هو کولڻ نٿو چاهي، ۽ لينا، اها اڪائونٽنٽ جيڪا سالن کان پنهنجي ڪنهن پسنديده ڪم کي ٽاريندي رهي آهي، ۽ وٽس هڪ اهڙو رجسٽر آهي جيڪو هوءَ نٿي چاهي ته ڪو ڏسي. انهن ٻنهي مان ڪو به هڪٻئي کي نٿو سڃاڻي، ۽ ٻنهي مان هر هڪ جو سال ائين نه گذرندو جيئن هنن رٿيو هو.
حوالا (3)
- 1DellaVigna, S., & Malmendier, U. (2006). Paying not to go to the gym. American Economic Review, 96(3), 694–719.
- 2Sheeran, P. (2002). Intention–behavior relations: A conceptual and empirical review. European Review of Social Psychology, 12, 1–36.
- 3Wilson, T. D., Reinhard, D. A., Westgate, E. C., Gilbert, D. T., Ellerbeck, N., Hahn, C., Brown, C. L., & Shaked, A. (2014). Just think: The challenges of the disengaged mind. Science, 345(6192), 75–77.