څو ځله دې له سره پیل کړی?

ستا په ورځ کې یو لنډ ټاکلی وخت شته. نږدې پنځلس دقیقې.

که کارکوونکی یې, دا د سهار غونډه ده چې مدیر یې ورځ پرې پیلوي. او که زده کوونکی یې, دا د اتو بجو لکچر دی, هماغه چې حاضري پکې په نوم اخیستل کېږي.

ته ترې نه غیرحاضرېږې. څو دقیقې مخکې وررسېږې, که ناوخته ویده شوی هم یې, که هوا سړه هم وي, که هلته د ورتلو ارزښت لرونکی څه هم نه وي.

اوس داسې وګڼه چې غیرحاضر شوې. یو ځل, بیا بل ځل, او بیا غیرحاضري دې عادت شوه.

څه پېښېږي? له معاشه دې پیسې کمېږي, بیا مدیر شکمن کېږي: ایا باور پرې کېدای شي? زده کوونکی یې پایله پېژني: له ازموینې محرومېدل.

حساب یوازې د هغو پنځلسو دقیقو نه دی, بلکې د هغه څه دی چې ستا په اړه یې وايي: که د ورځې پنځلس دقیقې نه شې ساتلی, نو څوک به څنګه قانع کړې چې د پاتې اتو ساعتونو بار وړلی شې? دا د مدیر منطق دی, او تر هغه چې له بهره راځي, موږ پرې ښه پوهېږو.

اوس هنداره لږه راوګرځوه.

ستا په ورځ کې نور لنډ ټاکلي وختونه هم شته, پنځلس دقیقې یا تر دې لږ, چې ژمنه دې له ځان سره کړې, له مدیر سره نه: له کاره مخکې لږ قدم وهل, له ویده کېدو مخکې لس مخه لوستل, یا هر ماښام مور ته زنګ وهل.

دا اوونۍ څو ځله درنه پاتې شول?

څو ځله دې ویلي: «د میاشتې له پیله به یې پیل کړم», بیا دې هغه پیسې چې د سپما پرېکړه دې ورته کړې وه, د میاشتې له نیمایي مخکې لګولې دي? څو ځله دې کتاب د بالښت ترڅنګ ایښی, بیا دې لاس ټیلیفون ته غځولی? څو ځله دې له کورنۍ سره د ماښام تېرولو ژمنه کړې, او ماښام چې راغلی, یوازې په بدن هلته حاضر وې? او څو ځله دې هماغه ژمنه, په هماغو ټکو بیا کړې, لکه اورېدونکی چې دې تېر ځل نه یادوي? ته یې یادوې. هغه وخت درمعلوم دی چې بې عمله دې تېرېدو ته پرېښود. او د هغه چا څېره هم درمعلومه ده چې ستا په انتظار و, کله چې دې بیا ورته وویل: سبا.

دې ماتو ژمنو یوازې ستا وخت نه دی اخیستی. له خوبه یې یو روڼ سهار درنه اخیستی, له زده کړې یې هغه درس چې په ارام دې پرې پوهېدای شوای, او له کوره یې داسې ناسته چې بیا تکرار نه شوه. بیا یې یو بل داسې شی هم واخیست چې غږ یې لږ و: پر خپلې خبرې ستا باور. اوس چې له خپلې خولې «وبه یې کړم» اورې, د هغه عذر په تمه یې چې ورپسې به راځي. او چې نوې طرحه جوړوې, د لیکلو پر مهال دې دننه یو څوک له پیله مخکې پرې شک لري. دا بیه ان هغه وخت هم ورکوې چې څوک دې نه ملامتوي. نو څو ژمنې ماتولی شې, مخکې له دې چې خپله خبره درته یوازې یو وړاندیز شي?

که ځواب دې «دومره ځله چې نه یې شم شمېرلی» وي, ته یوازې نه یې. او لازمه نه ده چې لټ یا کمزوری هوډ لرونکی یې.

د دواړو ټاکلو وختونو توپیر ته وګوره. هغه وخت چې نه یې پرېږدې, یوه ښکاره بڼه لري: ثابت وخت, په کلیز کې بلنه, او یو څوک چې حاضري اخلي. هغه وخت چې درنه پاتې کېږي, له دې پرته نور هر څه لري. نه د پیسو کمېدل شته, نه د چا کتل, نه په نوملړ کې نوم.

په یوه مشهوره څېړنه کې دوو اقتصادپوهانو د امریکا د ورزشي کلبونو زرګونه غړي تعقیب کړل¹. هغو چې میاشتنی غړیتوب یې غوره کړی و, په میاشت کې یې له 70 ډالرو ډېر ورکول, او په منځنۍ کچه به په میاشت کې شاوخوا 4.3 ځله ورتلل. یعنې هر ځل ورتګ یې له 17 ډالرو ډېر پرې تمامېده. که یې د څو ځله ورتګ کارت اخیستی وای, نو د هر ځل لپاره به یې 10 ډالر ورکول.

دوی د ورزش بیه نه ورکوله. د هغه کس بیه یې ورکوله چې ګومان یې کاوه دوی به شي.

نو ستونزه دا نه ده چې ته نه پوهېږې څه باید وکړې. ته ډېر ښه پوهېږې.

خو یوې بیاکتنې چې د څېړنو سلګونه پایلې یې راټولې کړې وې, وموندله چې د خلکو نیتونه په منځنۍ کچه د هغوی د چلند د توپیرونو شاوخوا 28% تشریح کوي². نیت مهم دی, خو یوازې نیت نه ښيي چې د ژمنې او عمل ترمنځ څه پېښېږي: عادت شته, ځای شته, ستړیا شته, او هغه احساس شته چې نوم نه ورکوو.

هڅوونکي لکچرونه ښايي د بدلون هیله درکې راویښه کړي. خو راویښېدل یو شی دی, دوام بل شی. دوام داسې ګامونو ته اړتیا لري چې ستا له ورځې سره برابر وي, د یوې شپې جوش ته نه. پر ځان سختې نیوکې ښايي لږ دې مخکې بوځي, بیا دې ستړی کړي.

او تر دې سخته دا ده چې له خپلو فکرونو سره یوازې پاتې کېدل تل ارام نه وي.

په یوه تجربه کې چې په Science مجله کې خپره شوې وه, رضاکاران پنځلس دقیقې یوازې کېناستل³. نه ټیلیفون و, نه کتاب, او نه له خپلو فکرونو پرته بل څه. ترې وغوښتل شول چې په فکر کولو ځان بوخت وساتي. ترڅنګ یې یوه تڼۍ وه چې کمزوری برېښنايي ټکان یې ورکاوه, داسې ټکان چې مخکې یې ازمویلی و.

په هغو کسانو کې چې ویلي یې وو د دې ټکان د بیا نه اخیستو لپاره پیسې ورکولو ته تیار دي, د سړیو له هرو دریو څخه دوو او د ښځو له هرو څلورو څخه یوې تڼۍ کېکاږله. او یوه سړي 190 ځله کېکاږله.

ځینو په داسې حال کې ټکان غوره کړ چې له خپلو فکرونو سره ناست وو. هغه پنځلس دقیقې چې د مدیر لپاره یې ساتو, زموږ ځینو ته سخته ده چې په یوه خونه کې یې یوازې تېرې کړو.

او له دې خونې بهر داسې پوښتنې هم شته چې موږ یې هم ځنډوو. بیا بیا له سره پیل کوو, خو یو ځل هم نه کېنو چې وپوښتو: تېر ځل ولې ودرېدم?

دا کتاب هماغه پنځلس دقیقې دي چې ترې تښتو: له ځان سره یوه رڼه ناسته, د ارواپوهنې په ژبه. او ورسره, د فصلونو ترمنځ, له ارواپوهنې ډېرې پخوانۍ خبرې هم شته چې هماغه نظر له بل اړخه روښانوي.

او هغه کسان چې په فصلونو کې به یې ووینې, د کلینیک یا څېړنې ثبت شوې پېښې نه دي. دا له هغو حالتونو جوړ شوي کرکټرونه دي چې ډېرو خلکو تجربه کړي. نظر درنږدې کوي, او ښايي تر هغه ډېر درته ورته وي چې ته یې غواړې.

او هڅه مه کوه چې ټول کتاب په عمل کې پلي کړې; دا په خپله له هغو دامونو یو دی چې وبه یې وینو. په ارام یې ولوله, بیا یو فصل غوره کړه چې تر نورو ډېر درته ورته وي, او یوه وسیله ترې واخله او پرې پیل وکړه. نور به انتظار وکړي.

له تا نه غواړم چې د زرم ځل لپاره له سره پیل وکړې. یو څه لږ سخت درنه غواړم: تر لومړي څپرکي پای پورې له ځان سره پاتې شه.

له ځانه دې لرېوالی کله عادي شو?

او یوازې به یې نه لولې. له دوو کسانو سره به یو بشپړ کال تېر کړو, د دوبي له پای څخه د بل دوبي تر پایه: کریم, چې د لومړي ځل لپاره د خپلې کورنۍ کور پرېږدي او یو پاکټ ورسره دی چې نه غواړي ویې پرانیزي; او لینا, هغه حسابداره چې له کلونو راهیسې یو څه ځنډوي چې خوښېږي یې, او یوه کتابچه لري چې نه غواړي څوک یې وویني. یو بل نه پېژني, او د دواړو کال به داسې تېر نه شي لکه څنګه یې چې ورته طرحه جوړه کړې ده.