ముందుమాట
ఎన్నిసార్లు మళ్లీ మొదలుపెట్టావు?
నీ రోజులో ఒక చిన్న సమావేశం ఉంటుంది. దాదాపు పావుగంట.
నువ్వు ఉద్యోగివైతే, మేనేజర్ రోజును ప్రారంభించే ఉదయపు సమావేశం అది. విద్యార్థివైతే, ఎనిమిది గంటల క్లాసు. పేర్లు పిలిచి హాజరు నమోదు చేసే క్లాసు.
దానికి నువ్వు గైర్హాజరు కావు. కొన్ని నిమిషాల ముందే చేరుకుంటావు. రాత్రి ఆలస్యంగా నిద్రపోయినా, చలిగా ఉన్నా, అసలు వెళ్లాల్సినంత విషయం ఏదీ లేకపోయినా.
ఇప్పుడు నువ్వు దానికి వెళ్లలేదనుకో. ఒకసారి, ఆ తర్వాత మరోసారి. చివరికి వెళ్లకపోవడమే అలవాటైంది.
ఏమవుతుంది? జీతంలో కోత. ఆ తర్వాత మేనేజర్కు అనుమానం: ఇతన్ని నమ్మవచ్చా? విద్యార్థికి చివరికి ఏమవుతుందో తెలుసు: పరీక్ష రాయడానికి అనుమతి ఉండదు.
లెక్క ఆ పావుగంటకే పరిమితం కాదు. అది నీ గురించి ఏం చెబుతోందన్నదీ లెక్కలోకే వస్తుంది: రోజులో పావుగంటను కాపాడుకోలేకపోతే, మిగిలిన ఎనిమిది గంటల బాధ్యత మోయగలవని ఎవరినైనా ఎలా నమ్మిస్తావు? ఇది మేనేజర్ ఆలోచన. బయటివాళ్లు చెబుతున్నంతవరకూ మనకు అది పూర్తిగా అర్థమవుతుంది.
ఇప్పుడు అద్దాన్ని కొంచెం తిప్పు.
నీ రోజులో మరికొన్ని చిన్న సమయాలు ఉన్నాయి. పావుగంట లేదా అంతకంటే తక్కువ. వాటి గురించి మాట ఇచ్చింది నీ మేనేజర్కు కాదు, నీకే: పనికి ముందు కాసేపు నడవడం, నిద్రకు ముందు పది పేజీలు చదవడం, లేదా ప్రతి సాయంత్రం అమ్మకు ఫోన్ చేయడం.
ఈ వారం వాటిని ఎన్నిసార్లు తప్పించుకున్నావు?
“నెల మొదటి నుంచి మొదలుపెడతాను” అని ఎన్నిసార్లు చెప్పావు? ఆ తర్వాత దాచాలని నిర్ణయించుకున్న డబ్బును నెల సగం గడవకముందే ఖర్చు చేశావు? పుస్తకాన్ని దిండు దగ్గర పెట్టి, ఫోన్ వైపు చేయి చాచింది ఎన్నిసార్లు? ఇంటివాళ్లతో ఒక సాయంత్రం గడుపుతానని మాట ఇచ్చి, సాయంత్రం వచ్చేసరికి శరీరంతో మాత్రమే అక్కడ ఉన్నది ఎన్నిసార్లు? వింటున్నవాళ్లకు గతసారి గుర్తులేనట్టుగా, అదే మాటను అవే పదాలతో ఎన్నిసార్లు మళ్లీ చెప్పావు? నీకు గుర్తుంది. నువ్వు గడిచిపోనిచ్చిన సమయం నీకు తెలుసు. మళ్లీ “రేపు” అని చెప్పినప్పుడు, నీ కోసం ఎదురుచూసిన మనిషి ముఖమూ నీకు తెలుసు.
నిలబెట్టుకోని ఈ మాటలు నీ సమయాన్ని మాత్రమే తీసుకోలేదు. నీ నిద్ర నుంచి ఒక ప్రశాంతమైన ఉదయాన్ని తీసుకున్నాయి. నీ చదువు నుంచి నెమ్మదిగా అర్థం చేసుకోగలిగిన ఒక పాఠాన్ని తీసుకున్నాయి. నీ ఇంటి నుంచి మళ్లీ రాని ఒక కలిసికూర్చునే వేళను తీసుకున్నాయి. ఆ తర్వాత అంతగా శబ్దం చేయని మరోదానిని తీసుకున్నాయి: నీ మాట మీద నీకున్న నమ్మకం. నువ్వు “చేస్తాను” అని చెప్పుకోవడం విని, దాని తర్వాత వచ్చే సాకు కోసం ఎదురుచూడటం మొదలుపెట్టావు. కొత్త ప్రణాళిక రాస్తున్నప్పుడే, మొదలుకాకముందే దాన్ని అనుమానించే ఒక స్వరం నీలో ఉంటుంది. ఎవరూ నిన్ను నిందించకపోయినా నువ్వు చెల్లించే మూల్యం ఇది. నీ మాట నీకే కేవలం ఒక సూచనగా మారిపోయే ముందు, ఇంకెన్ని మాటలు తప్పగలవు?
నీ సమాధానం “లెక్కపెట్టలేనన్ని సార్లు” అయితే, నువ్వు ఒంటరివి కావు. తప్పనిసరిగా సోమరివో, సంకల్పబలం లేనివాడివో కూడా కావు.
ఆ రెండు సమయాల మధ్య తేడాను చూడు. నువ్వు తప్పక హాజరయ్యే సమయానికి కనిపించే రూపం ఉంది: స్థిరమైన వేళ, క్యాలెండర్లో ఆహ్వానం, హాజరు నమోదు చేసే వ్యక్తి. నువ్వు తప్పించుకునే సమయానికి ఇవి తప్ప మిగిలినవన్నీ ఉన్నాయి. జీతంలో కోత లేదు. చూసే చూపు లేదు. జాబితాలో పేరు లేదు.
ఒక ప్రసిద్ధ అధ్యయనంలో ఇద్దరు ఆర్థికవేత్తలు అమెరికాలోని వ్యాయామశాలల్లో సభ్యత్వం తీసుకున్న వేలమందిని పరిశీలించారు1. నెలవారీ సభ్యత్వాన్ని ఎంచుకున్నవాళ్లు నెలకు 70 డాలర్లకంటే ఎక్కువ చెల్లించారు. సగటున నెలలో దాదాపు 4.3 సార్లు వెళ్లారు. అంటే ఒక్కసారి వెళ్లడానికి 17 డాలర్లకంటే ఎక్కువ ఖర్చయింది. విడివిడిగా వెళ్లడానికి కార్డు కొనుక్కుంటే, ఒక్కో సందర్శనకు 10 డాలర్లే చెల్లించేవాళ్లు.
వాళ్లు చెల్లించింది వ్యాయామం కోసం కాదు. తాము మారబోతున్నామని ఊహించుకున్న మనిషి కోసం.
అంటే, ఏం చేయాలో నీకు తెలియకపోవడం సమస్య కాదు. నీకు బాగా తెలుసు.
కానీ వందలాది పరిశోధన ఫలితాలను కలిపి చూసిన ఒక సమీక్షలో, మనుషుల ప్రవర్తనలోని తేడాల్లో సగటున దాదాపు 28% మాత్రమే వారి ఉద్దేశాలతో వివరించగలమని తేలింది2. ఉద్దేశం ముఖ్యం. కానీ మాటకు, చేతకు మధ్య ఏం జరుగుతుందో అది ఒక్కటే చెప్పలేదు: అలవాటు ఉంది. ప్రదేశం ఉంది. అలసట ఉంది. మనం పేరు పెట్టని భావం ఉంది.
ప్రేరణాత్మక ప్రసంగాలు మారాలనే నీ కోరికను మేల్కొలపవచ్చు. కానీ మేల్కొనడం ఒకటి. కొనసాగడం మరొకటి. దానికి నీ రోజుకు సరిపోయే అడుగులు కావాలి. ఒక్క రాత్రి ఉత్సాహం కాదు. నిన్ను నువ్వు తిట్టుకోవడం కొద్దిసేపు ముందుకు నెట్టినా, ఆ తర్వాత అలసిపోయేలా చేస్తుంది.
ఇంకా కష్టమైన విషయం ఏమిటంటే, మన ఆలోచనలతో మనం ఒంటరిగా ఉండటం ఎప్పుడూ హాయిగా అనిపించదు.
ఒక ప్రయోగం గురించి ప్రచురించిన పత్రిక Science. అందులో స్వచ్ఛందంగా పాల్గొన్నవాళ్లు పావుగంట ఒంటరిగా కూర్చున్నారు3. ఫోన్ లేదు. పుస్తకం లేదు. వారి ఆలోచనలు తప్ప మరేదీ లేదు. ఆలోచనలతోనే కాలక్షేపం చేయమని చెప్పారు. పక్కన ఒక బటన్ ఉంది. నొక్కితే చిన్న విద్యుత్ షాక్ తగులుతుంది. ఆ షాక్ను వాళ్లు ముందే అనుభవించారు.
మరోసారి ఆ షాక్ తగలకుండా ఉండటానికి డబ్బు చెల్లిస్తామని చెప్పినవాళ్లలో, మగవాళ్లలో మూడింట రెండొంతులు, ఆడవాళ్లలో నాలుగింట ఒక వంతు ఆ బటన్ నొక్కారు. ఒక పురుషుడు దాన్ని 190 సార్లు నొక్కాడు.
తమ ఆలోచనలతో కూర్చున్నప్పుడు కొందరు షాక్ను ఎంచుకున్నారు. మేనేజర్ కోసం కాపాడుకునే ఆ పావుగంటను, మనలో కొందరు ఒక గదిలో ఒంటరిగా గడపడం కష్టం.
ఆ గది బయట కూడా మనం వాయిదా వేసే ప్రశ్నలు ఉన్నాయి. మళ్లీ మళ్లీ మొదలుపెడతాం. కానీ ఒక్కసారి కూర్చుని “గతసారి ఎందుకు ఆగిపోయాను?” అని అడగం.
ఈ పుస్తకం మనం తప్పించుకునే ఆ పావుగంట: మనస్తత్వశాస్త్రం భాషలో, నీతో నువ్వు నిజాయితీగా కూర్చునే సమయం. దానితో పాటు, అధ్యాయాల మధ్య, మనస్తత్వశాస్త్రం కంటే ఎంతో పాత మాటలూ ఉంటాయి. అదే ఆలోచనపై మరో వైపు నుంచి వెలుగు వేస్తాయి.
ఈ అధ్యాయాల్లో నువ్వు కలిసే మనుషులు, వైద్యశాలలోనో అధ్యయనంలోనో నమోదు చేసిన కేసులు కాదు. ఎంతోమంది అనుభవించిన పరిస్థితులను కలిపి రూపొందించిన పాత్రలు. ఆలోచనను నీకు దగ్గర చేస్తారు. బహుశా నీకు నచ్చినదానికంటే ఎక్కువగా నిన్ను పోలి ఉంటారు.
పుస్తకం మొత్తాన్ని ఆచరణలో పెట్టడానికి ప్రయత్నించకు. మనం చూడబోయే ఉచ్చుల్లో అది కూడా ఒకటి. నెమ్మదిగా చదువు. ఆ తర్వాత మిగిలినవాటి కంటే నిన్ను ఎక్కువగా పోలిన ఒక అధ్యాయాన్ని ఎంచుకో. అందులో ఒక సాధనాన్ని ఎంచుకుని, దానితో మొదలుపెట్టు. మిగిలినవి ఎదురుచూస్తాయి.
వెయ్యోసారి మళ్లీ మొదలుపెట్టమని నేను అడగను. కొంచెం కష్టమైనది అడుగుతాను: 1వ అధ్యాయం చివరివరకూ నీతో నువ్వు ఉండు.
నీ జీవితంలో నువ్వే లేకపోవడం ఎప్పటి నుంచి మామూలైపోయింది?
నువ్వు ఒంటరిగా చదవవు. ఒక వేసవి చివరి నుంచి మరుసటి వేసవి చివరివరకూ, ఏడాది మొత్తం ఇద్దరితో కలిసి ప్రయాణిస్తాం: మొదటిసారి ఇంటివాళ్లను విడిచి వెళ్తున్న కరీమ్. అతని దగ్గర తెరవడానికి ఇష్టపడని ఒక కవరు ఉంది. లీనా, ఒక అకౌంటెంట్. ఆమెకు ఇష్టమైన పనిని ఏళ్లుగా వాయిదా వేస్తోంది. ఎవరూ చూడకూడదనుకునే ఒక నోటుపుస్తకం ఆమె దగ్గర ఉంది. వాళ్లిద్దరికీ ఒకరంటే ఒకరు తెలియదు. ఎవరి ఏడాదీ వాళ్లు అనుకున్నట్టుగా గడవదు.
ఆధారాలు (3)
- 1DellaVigna, S., & Malmendier, U. (2006). Paying not to go to the gym. American Economic Review, 96(3), 694–719.
- 2Sheeran, P. (2002). Intention–behavior relations: A conceptual and empirical review. European Review of Social Psychology, 12, 1–36.
- 3Wilson, T. D., Reinhard, D. A., Westgate, E. C., Gilbert, D. T., Ellerbeck, N., Hahn, C., Brown, C. L., & Shaked, A. (2014). Just think: The challenges of the disengaged mind. Science, 345(6192), 75–77.