Panimula
Ilang Beses Ka Nang Nagsimulang Muli?
May maikli kang nakatakdang oras sa araw mo. Mga labinlimang minuto.
Kung empleyado ka, iyon ang pulong sa umaga na panimula ng manager sa araw. Kung estudyante ka, iyon ang klase sa alas-otso, kung saan tinatawag ang pangalan ng bawat dumadalo.
Hindi ka lumiliban doon. Ilang minuto bago magsimula, naroon ka na. Kahit gabi ka na nakatulog. Kahit malamig ang panahon. Kahit wala naman talagang dahilan para puntahan iyon.
Ngayon, isipin mong lumiban ka. Minsan, at muli. Hanggang sa nakasanayan mo na.
Ano ang mangyayari? Bawas sa suweldo, at pagkatapos ay pagdududa ng manager: Maaasahan ba siya? Alam ng estudyante ang kahihinatnan: hindi na siya papayagang kumuha ng pagsusulit.
Hindi lang ang labinlimang minuto ang pinagbabatayan, kundi ang sinasabi nito tungkol sa iyo: Kung hindi mo mapangalagaan ang labinlimang minuto bawat araw, paano mo makukumbinsi ang sinuman na kaya mong gampanan ang natitirang walong oras? Iyan ang lohika ng manager. At lubos natin itong nauunawaan hangga’t sa labas ito nanggagaling.
Ngayon, bahagya mong ipihit ang salamin.
May iba ka pang maiikling takdang oras sa araw mo. Labinlimang minuto o mas maikli. Ipinangako mo ang mga iyon sa sarili mo, hindi sa manager: maikling lakad bago pumasok, sampung pahina bago matulog, o pagtawag sa nanay mo tuwing gabi.
Ilang beses mong pinalampas ang mga iyon ngayong linggo?
Ilang beses mong sinabing “Sa unang araw ng buwan ako magsisimula,” pero bago pa mangalahati ang buwan, nagastos mo na ang perang balak mong ipunin? Ilang beses mong inilagay ang libro sa tabi ng unan, tapos inabot mo ang telepono? Ilang beses kang nangako sa pamilya mo ng isang gabing magkakasama kayo, pero pagsapit ng gabi, katawan mo lang ang naroon? At ilang beses mong inulit ang parehong pangako, sa parehong mga salita, na para bang hindi naaalala ng nakikinig ang nakaraang pagkakataon? Ikaw, naaalala mo. Alam mo ang takdang oras na hinayaan mong lumipas. At alam mo ang mukha ng taong naghintay nang muli mong sabihin sa kanya: Bukas.
Hindi lang oras mo ang kinuha ng mga pangakong hindi mo tinupad. Kinuha nila sa tulog mo ang isang maaliwalas na umaga, sa pag-aaral mo ang isang araling mauunawaan mo sana nang hindi nagmamadali, at sa tahanan mo ang isang pagsasamang hindi na naulit. Pagkatapos, may mas tahimik pa silang kinuha: ang tiwala mo sa sarili mong salita. Naririnig mo na ang sarili mong nagsasabing “Gagawin ko,” at hinihintay mo na ang kasunod na dahilan. Kapag gumagawa ka ng bagong plano, isinusulat mo iyon na may bahagi sa iyong nagdududa bago ka pa magsimula. Presyong binabayaran mo ito kahit walang naninisi sa iyo. Kaya ilang pangako ang kaya mong sirain bago maging mungkahi na lang para sa iyo ang sarili mong salita?
Kung ang sagot mo ay “Hindi ko na mabilang,” hindi ka nag-iisa. At hindi ibig sabihin nito na tamad ka o mahina ang kalooban mo.
Tingnan mo ang pagkakaiba ng dalawang takdang oras. May nakikitang anyo ang oras na hindi mo pinalalampas: tiyak na oras, paanyaya sa kalendaryo, at taong nagtatala ng pagdalo. Nasa takdang oras na pinalalampas mo ang lahat ng iba pa, pero wala ang mga ito. Walang bawas, walang tingin ng ibang tao, walang pangalan sa listahan.
Sa isang kilalang pag-aaral, sinubaybayan ng dalawang ekonomista ang libo-libong miyembro ng mga gym sa Amerika1. Ang mga pumili ng buwanang membership ay nagbayad ng mahigit 70 dolyar bawat buwan. Sa karaniwan, mga 4.3 beses silang pumunta sa isang buwan. Ibig sabihin, mahigit 17 dolyar ang bawat pagpunta. Kung bumili sila ng pass na bayad kada pagpunta, 10 dolyar lang sana ang bawat isa.
Hindi ehersisyo ang binayaran nila. Binayaran nila ang taong inakala nilang magiging sila.
Kaya hindi ang kawalan ng kaalaman sa dapat mong gawin ang problema. Alam na alam mo iyon.
Pero sa isang pagsusuring pinagsama ang daan-daang resulta ng pananaliksik, natuklasang naipapaliwanag ng intensiyon ng mga tao ang mga 28% ng pagkakaiba sa kanilang asal, sa karaniwan2. Mahalaga ang intensiyon. Pero hindi nito mag-isang naipapakita ang nangyayari sa pagitan ng pangako at gawa: nariyan ang nakasanayan, ang lugar, ang pagod, at ang damdaming hindi natin pinapangalanan.
Maaaring gisingin ng mga talumpating pampasigla ang hangarin mong magbago. Pero iba ang paggising sa pagpapatuloy. Kailangan ng pagpapatuloy ang mga hakbang na akma sa araw mo, hindi ang sigla ng isang gabi. At maaaring itulak ka nang kaunti ng pagpaparusa sa sarili, bago ka nito pagurin.
Mas mahirap pa rito, hindi laging komportable ang mapag-isa kasama ang sarili nating mga iniisip.
Sa isang eksperimentong inilathala sa journal na Science, umupong mag-isa ang mga boluntaryo nang labinlimang minuto3. Walang telepono, walang libro, walang anuman kundi ang kanilang mga iniisip. Hiniling sa kanila na aliwin ang sarili sa pag-iisip. Sa tabi nila, may pindutang nagbibigay ng banayad na kuryenteng nasubukan na nila.
Sa mga nagsabing handa silang magbayad para hindi na maranasan iyon muli, pinindot iyon ng dalawang-katlo ng mga lalaki at isang-kapat ng mga babae. At may isang lalaking pumindot nito nang 190 beses.
Pinili ng ilan ang kuryente habang nakaupo kasama ang kanilang mga iniisip. Ang labinlimang minutong pinangangalagaan natin para sa manager ay mahirap para sa ilan sa atin na ilaan sa pag-upong mag-isa sa isang silid.
At sa labas ng silid na iyon, may mga tanong din tayong ipinagpapaliban. Paulit-ulit tayong nagsisimulang muli, pero hindi tayo umuupo kahit isang beses para itanong: Bakit ako tumigil noong nakaraan?
Ang librong ito ang labinlimang minutong tinatakasan natin: isang tapat na pag-uusap kasama ang sarili mo, sa wika ng sikolohiya. At kasama nito, sa pagitan ng mga kabanata, may mga salitang higit na mas matanda kaysa sa sikolohiya. Nililiwanagan nila ang parehong ideya mula sa ibang panig.
Ang mga taong makikilala mo sa mga kabanata ay hindi mga kasong dokumentado sa isang klinika o pag-aaral. Mga tauhan silang binuo mula sa mga sitwasyong naranasan ng marami. Inilalapit nila ang ideya, at baka mas kahawig mo sila kaysa sa gusto mo.
Huwag mong subukang isabuhay ang buong libro. Isa rin iyan sa mga bitag na makikita natin. Basahin mo ito nang dahan-dahan. Pagkatapos, pumili ka ng isang kabanatang mas kahawig mo kaysa sa iba, at isang kasangkapan mula rito. Doon ka magsimula. Makapaghihintay ang iba.
Hindi ko hihilinging magsimula ka muli sa ikasanlibong pagkakataon. May hihilingin akong medyo mas mahirap: samahan mo ang sarili mo hanggang sa dulo ng kabanata 1.
Kailan naging karaniwan ang pagkawala mo sa sarili mong buhay?
At hindi ka magbabasa nang mag-isa. Sasamahan natin ang dalawang tao sa loob ng isang buong taon, mula sa dulo ng tag-init hanggang sa dulo ng susunod na tag-init: si Karim, na sa unang pagkakataon ay aalis sa tahanan ng kanyang pamilya, dala ang sobre na ayaw niyang buksan. At si Lina, ang accountant na ilang taon nang ipinagpapaliban ang isang bagay na mahal niya, at may kuwaderno siyang ayaw ipakita kaninuman. Hindi nila kilala ang isa’t isa. At para sa bawat isa, hindi lilipas ang taon ayon sa kanyang plano.
Mga Sanggunian (3)
- 1DellaVigna, S., & Malmendier, U. (2006). Paying not to go to the gym. American Economic Review, 96(3), 694–719.
- 2Sheeran, P. (2002). Intention–behavior relations: A conceptual and empirical review. European Review of Social Psychology, 12, 1–36.
- 3Wilson, T. D., Reinhard, D. A., Westgate, E. C., Gilbert, D. T., Ellerbeck, N., Hahn, C., Brown, C. L., & Shaked, A. (2014). Just think: The challenges of the disengaged mind. Science, 345(6192), 75–77.