Ìgbà mélòó ni o ti bẹ̀rẹ̀ lẹ́ẹ̀kan síi?

Àkókò àdéhùn kúkúrú kan wà nínú ọjọ́ rẹ. Nǹkan bí ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún.

Bí o bá jẹ́ òṣìṣẹ́, ó jẹ́ ìpàdé òwúrọ̀ tí ọ̀gá rẹ máa ń fi bẹ̀rẹ̀ ọjọ́. Bí o bá jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́, ó jẹ́ ẹ̀kọ́ agogo mẹ́jọ òwúrọ̀, èyí tí a ń kọ orúkọ àwọn tó wà níbẹ̀ sílẹ̀ lẹ́yọ-kọ̀ọ̀kan.

O kìí kùnà rárá láti lọ. O máa ń dé ní ìṣẹ́jú díẹ̀ ṣíwájú àkókò, kódà bí o bá sùn pẹ́, kódà bí ojú-ọjọ́ bá tutù, kódà bí kò bá tilẹ̀ sí ohun tó yẹ láti lọ síbẹ̀ rárá.

Nísinsìnyí, fojú inú wo bí o bá kùnà láti lọ. Lẹ́ẹ̀kan, lẹ́yìn náà lẹ́ẹ̀kan síi, títí tí àìlọ yóò fi di àṣà rẹ.

Kí ló máa ṣẹlẹ̀? Wọ́n máa dín owó oṣù rẹ kù, lẹ́yìn náà iyèméjì yóò wọ ọkàn ọ̀gá rẹ: Ṣé a lè fọkàn tán an? Akẹ́kọ̀ọ́ sì mọ bí yóò ṣe parí sí: kò ní kọ ìdánwò.

Ìdájọ́ náà kò dúró lórí ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún péré, bí kò ṣe lórí ohun tí ó ń sọ nípa rẹ: Bí o kò bá lè pa ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún mọ́ lójúmọ́, báwo ni o ṣe lè yí ẹnikẹ́ni lérò padà pé o lè gbé wákàtí mẹ́jọ tó kù ró? Èyí ni èrò ọ̀gá rẹ, a sì mọ̀ ọ́n dájú níwọ̀n ìgbà tí ó ti wá láti ọ̀dọ̀ ẹlòmíràn.

Nísinsìnyí, yí dígí náà padà díẹ̀ sí ara rẹ.

Àwọn àdéhùn kúkúrú mìíràn wà nínú ọjọ́ rẹ, ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tàbí kéré sí i, tí o ṣèlérí fún ara rẹ kìí ṣe fún ọ̀gá rẹ: rírìn fẹ́rẹ́fẹ́ kí o tó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́, tàbí kíkà ojú-ewé mẹ́wàá kí o tó sùn, tàbí pípè ìyá rẹ lórí fóònù ní gbogbo alẹ́.

Ìgbà mélòó ni o ti yẹ̀ wọ́n lórí ní ọ̀sẹ̀ yìí?

Ìgbà mélòó ni o ti sọ pé: «Láti ìbẹ̀rẹ̀ oṣù ni n ó bẹ̀rẹ̀», lẹ́yìn náà o sì ná owó tí o pinnu láti kójọ kí oṣù náà tó dé ààbọ̀? Ìgbà mélòó ni o gbé ìwé ka ẹ̀bá ìrọ̀rí rẹ, lẹ́yìn náà tí o sì nawọ́ mú fóònù rẹ? Ìgbà mélòó ni o ṣèlérí fún àwọn ẹbí rẹ láti lo àkókò alẹ́ pẹ̀lú wọn, tí alẹ́ sì dé tí o sì wà níbẹ̀ pẹ̀lú ara lásán láìsí ọkàn? Ìgbà mélòó sì ni o tún àdéhùn kan náà sọ, pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ kan náà, bí ẹni pé ẹni tó ń gbọ́ kò rántí ìgbà tó kọjá? Ìwọ rántí. O mọ àdéhùn tí o jẹ́ kí ó kọjá lọ lásán. O sì mọ ojú ẹni tó dúró dè ọ́ nígbà tí o sọ fún un lẹ́ẹ̀kan síi pé: Ọ̀la.

Àwọn àdéhùn tí a tẹ̀ lójú wọ̀nyí kò gba àkókò rẹ nìkan. Wọ́n gba òwúrọ̀ tó mọ́ kúrò nínú oorun rẹ, wọ́n gba ẹ̀kọ́ kan tí o lè kọ́ pẹ̀lú ìfọ̀kànbálẹ̀ kúrò nínú ẹ̀kọ́ rẹ, wọ́n sì gba ìjókòó kan tí kò tún ní wáyé mọ́ kúrò ní ilé rẹ. Lẹ́yìn náà wọ́n tún gba ohun kan tó dákẹ́ jù bẹ́ẹ̀ lọ: ìfọkàntán rẹ nínú ọ̀rọ̀ ẹnu rẹ. O wá bẹ̀rẹ̀ sí gbọ́ tí o ń sọ fún ara rẹ pé «N ó ṣe é», tí o sì ń dúró de àwáwí tí yóò tẹ̀lé e. Nígbà tí o bá sì kọ ètò tuntun, o ń kọ ọ́ pẹ̀lú apá kan nínú rẹ tó ń ṣe iyèméjì kí o tilẹ̀ tó bẹ̀rẹ̀. Iye owó tí o ń san nìyí kódà nígbà tí kò sí ẹni tó ń bá ọ wí. Àdéhùn mélòó wá ni o lè tẹ̀ lójú kí ọ̀rọ̀ ẹnu rẹ tó wá di àbá lásán sí ara rẹ?

Bí ìdáhùn rẹ bá jẹ́ «Ìgbà tí n kò lè kà tán», ìwọ nìkan kọ́. Kìí sì í ṣe dandan pé o lọ́ra tàbí pé agbára ìpinnu rẹ kò tó nǹkan.

Wo ìyàtọ̀ tó wà láàárín àwọn àdéhùn méjèèjì. Èyí tí o kìí kùnà láti lọ síbẹ̀ ní àwòrán tí a lè rí: àkókò tí a dá, ìpè lórí kàlẹ́ńdà, àti ẹnìkan tó ń kọ orúkọ sílẹ̀. Èyí tí o sì ń kùnà láti ṣe ní ohun gbogbo àfi èyí. Kò sí ìdínwó owó oṣù, kò sí ojú tí ẹnìkan ń wò ọ́, kò sì sí orúkọ lórí àtòjọ.

Nínú ìwádìí kan tó gbajúmọ̀, àwọn onímọ̀ nípa ètò ọrọ̀-ajé méjì tọpinpin ẹgbẹẹgbẹ̀rún àwọn tó forúkọ sílẹ̀ ní àwọn ilé-ìdánrawò ti Amẹ́ríkà¹. Àwọn tó yan sísan owó oṣù san ju dọ́là 70 lọ ní oṣù kan, wọ́n sì lọ ní ìpíndọ́gba nǹkan bí ìgbà 4.3 nínú rẹ̀. Èyí túmọ̀ sí pé ìbẹ̀wò kọ̀ọ̀kan ná wọn ní ju dọ́là 17 lọ. Bí wọ́n bá ra káàdì ìbẹ̀wò lẹ́yọ-kọ̀ọ̀kan, wọn ìbá san dọ́là 10 fún ìbẹ̀wò kan.

Wọn kò sanwó fún eré-ìdárayá. Wọ́n sanwó fún irú ènìyàn tí wọ́n lérò pé àwọn yóò di un.

Ìṣòro náà kò wá jẹ́ pé o kò mọ ohun tí ó yẹ kí o ṣe. O mọ̀ ọ́n dáadáa.

Ṣùgbọ́n àtúnyẹ̀wò kan tó kó ọgọ́rọ̀ọ̀rún àwọn àbájáde ìwádìí jọ rí i pé àwọn èrò inú ènìyàn nìkan ṣàlàyé nǹkan bí 28% nínú àwọn ìyàtọ̀ nípa ìhùwàsí wọn, ní ìpíndọ́gba². Èrò inú ṣe pàtàkì, ṣùgbọ́n kò lè dá ṣàfihàn ohun tí ń ṣẹlẹ̀ láàárín àdéhùn àti ìmúṣẹ: àṣà wà níbẹ̀, àyè wà níbẹ̀, àárẹ̀ wà níbẹ̀, àti ìmọ̀lára tí a kò dárúkọ.

Àwọn ọ̀rọ̀ ìwúrí lè jí ìfẹ́ rẹ dìde fún àyípadà. Ṣùgbọ́n jíjí dìde jẹ́ nǹkan kan, títẹ̀síwájú sì jẹ́ nǹkan mìíràn, èyí tó nílò àwọn ìgbésẹ̀ tó bá ọjọ́ rẹ mu, kìí ṣe ìtara alẹ́ kan péré. Líle koko mọ́ ara rẹ sì lè tì ọ́ síwájú díẹ̀ lẹ́yìn náà kí ó mú àárẹ̀ bá ọ.

Èyí tó túbọ̀ nira jù ni pé wíwà ní àdáwà pẹ̀lú àwọn èrò wa kìí ṣe ohun tó rọrùn nígbà gbogbo.

Nínú àdánwò kan tí a tẹ̀jáde nínú ìwé-ìròyìn Science, àwọn olùyọ̀ǹda-ara-ẹni jókòó ní àdáwà fún ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún³. Kò sí fóònù, kò sí ìwé, kò sí ohunkóhun àfi àwọn èrò wọn. A ní kí wọ́n dáná ìtura fún ara wọn nípa ríronú. Bọ́tìnì kan sì wà lẹ́gbẹ̀ẹ́ wọn tí yóò ta wọ́n ní iná mànàmáná kékeré tí wọ́n ti nírìírí rẹ̀ tẹ́lẹ̀.

Láàárín àwọn tó sọ pé àwọn ti ṣe tán láti san owó kí wọ́n má baà tún gbà á mọ́, ìdá méjì nínú mẹ́ta àwọn ọkùnrin àti ìdá kan nínú mẹ́rin àwọn obìnrin tẹ bọ́tìnì náà. Ọkùnrin kan sì tẹ̀ ẹ́ ní ìgbà 190.

Àwọn kan yan iná mànàmáná náà nígbà tí wọ́n jókòó pẹ̀lú àwọn èrò inú wọn. Ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tí a ń tọ́jú fún ọ̀gá, ó ń nira fún àwọn kan nínú wa láti lò ó ní àdáwà nínú yàrá kan.

Lẹ́yìn yàrá yìí, àwọn ìbéèrè wà tí àwa náà ń fà sẹ́yìn. A ń bẹ̀rẹ̀ lẹ́ẹ̀kan síi ní ìgbà dé ìgbà, a kìí sì í jókòó lẹ́ẹ̀kan péré láti béèrè pé: Èéṣe tí mo fi dúró ní ìgbà tó kọjá?

Ìwé yìí ni ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tí a ń sá fún: ìjókòó olóòótọ́ pẹ̀lú ara rẹ, ní èdè ìmọ̀ ìṣesí ọkàn. Pẹ̀lú rẹ̀, láàárín orí kan sí òmíràn, àwọn ọ̀rọ̀ tí ó ti pẹ́ ju ìmọ̀ ìṣesí ọkàn lọ púpọ̀ wà, tí ń tan ìmọ́lẹ̀ sí orí èrò kan náà láti abala mìíràn.

Àwọn ènìyàn tí o ó sì pàdé nínú àwọn orí ìwé wọ̀nyí kìí ṣe àwọn tí a kọ àkọsílẹ̀ wọn láti ilé-ìwòsàn tàbí inú ìwádìí. Wọ́n jẹ́ àwọn ẹ̀dá-ìtàn tí a gbé karí àwọn ipò tí ọ̀pọ̀ ènìyàn ti gbé nínú wọn, láti mú èrò náà sún mọ́lé, wọ́n sì lè jọ ọ́ ju bí o ti fẹ́ lọ.

Má sì gbìyànjú láti lo gbogbo ìwé náà lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo; èyí fúnra rẹ̀ jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn tàkúté tí a ó rí. Kà á pẹ̀lẹ́pẹ̀lẹ́. Lẹ́yìn náà yan orí kan tí ó jọ ọ́ jùlọ lára àwọn tókù, àti ohun-èlò kan nínú rẹ̀, kí o sì bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú rẹ̀. Ìyókù lè dúró.

N kò ní ní kí o bẹ̀rẹ̀ lẹ́ẹ̀kan síi fún ìgbà ẹgbẹ̀rún. Ohun tí mo ń tọrọ lọ́wọ́ rẹ le díẹ̀ sí i: wà pẹ̀lú ara rẹ títí dé òpin orí 1.

Nígbà wo ni àìsí rẹ fún ara rẹ ti di ohun tó wọ́pọ̀?

O kò sì ní kà á ní àdáwà. A ó bá àwọn ènìyàn méjì rìn fún odindi ọdún kan, láti òpin ìgbà ẹ̀rùn kan sí òpin èkejì: Karim, tí ó ń fi ilé àwọn òbí rẹ̀ sílẹ̀ fún ìgbà àkọ́kọ́ pẹ̀lú àpò-ìwé kan tí kò fẹ́ ṣí, àti Lina, akáǹtì kan tí ó ti fi nǹkan tí ó nífẹ̀ẹ́ sí fà sẹ́yìn fún ọ̀pọ̀ ọdún, tí ó sì ní ìwé àkọsílẹ̀ kan tí kò fẹ́ kí ẹnikẹ́ni rí. Wọn kò mọ ara wọn, ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn sì ní ọdún kan tí kò ní lọ bí wọ́n ti gbèrò rẹ̀.