Ka tanaasulidda naftaada
Cutubkan u akhri sida buug loo akhriyo: bogag la rogrogo, goobtaad joogsatayna waa la xafidaa.Ku fur cutubkan buugga dhexdiisa

Cutubka siddeed iyo tobnaad

Badh ahaan jooga

Sidee shaashaduhu inooga qaadeen awoodda aynu halkan ku joogno?

Qiyaastii 6 daqiiqo oo akhris ah

Xagaagii, Karim wuxuu ku noqday guriga qoyskiisa. Boorsadiisa wuxuu dhigay meel u dhow albaabka qolkiisa, dabadeed wuxuu fariistay cashadii meeshiisii hore. Walaashiis waxay hadda gaaraysay saxanka iyadoon kursiga ku kor istaagin. Taleefankiisa ayay aragtay, markaasay kursigeeda wax yar u soo dhowaysay, waxayna warqad laalaabtay dhigtay saxankiisa agtiisa. Maalinteedii ayuu wax ka weydiiyey isagoo furaya farriin kooxda ka timid.

Adeerkii ayaa kaftan yiri, qof kastaana wuu qoslay. Karim wuxuu la qoslay nus ilbiriqsi ka dib, indhihiisuna waxay ku maqnaayeen shaashadda miiska hoostiisa. Aabbihii hal mar ayuu indhaha ka kor qaaday saxanka, wuxuu eegay gacanta Karim ee miiska hoostiisa, dabadeed wuxuu ku noqday saxankiisa. Walaashiis waxay sanduuqii qalin-midabeeyaha dhigtay warqaddeeda agteeda, waxayna sugtay inuu soo eego.

Hooyadiis ayaa weydiisay: “Xaggee ku maqan tahay?” Madaxa ayuu kor u qaaday oo yiri: “Halkan, halkan.” Waxay ka codsatay inuu roodhida u soo dhiibo, markaasuu u taagay saxankii saladhka. Walaashiis ayaa qososhay. Saxankii ayuu meeshiisii dib u dhigay, wuxuuna weydiiyey waxa warqadda ku qoran. Waxay bilowday inay tilmaanto midab, taleefankiina gacantiisa ayuu ku gariiray, markaasuu eegay. Walaashiis waxay aamustay weedha dhexdeeda.

Walaashiis waxay furtay warqaddii: qoys miiska ku wareegsan, iyo wiilka buluugga ah oo eegaya laydi yar. Karim ayaa yiri: “Waa qurux badan tahay,” indhihiisuna waxay ku maqnaayeen taleefankiisa. Waxay tiri si deggan: “Maad eegin.” Qof kasta oo qolka joogay wuu qoslay, isaga mooyaane. Taleefankii ayuu wejiga u rogay, warqaddiina wuxuu dib u soo dhigay hortiisa. Miiska dushiisa ayaa ku gariiray ogeysiis; gacanta ayuu fidiyey oo mar kale rogtay. Wuxuu isku dayey inuu weydiiyo midabka, laakiin jawaab kooxda ka socotay ayaa maskaxdiisa kaga dhimatay. Taleefankii wuxuu ka wareejiyey gacantiisa oo geliyey jeebkiisa. Daqiiqad ka dib halkaas ayuu ku gariiray, markaasuu gacanta geliyey jeebka.

Waxaa laga yaabaa inaad la fariisato qof aad jeceshahay oo aad waqtiga ku habboon kaga jawaabto, ka dibna aad ogaato inaadan maqal weedhiisii ugu dambaysay. Jirkaagu wuxuu yaal goobta, feejignaantaaduna waxay sugaysaa gariir kale. Bal eeg waxa ay gacantaadu samayso marka sheekadu wax yar aamusto: ma qofka ayaad sugaysaa, mise waxaad furaysaa wax kaa fogaynaya?

Feejignaan qayb ahaan joogto ah

Linda Stone waa qoraa sannado ka shaqaynaysay shirkado teknooloji oo waaweyn. Waxayna magac u yeeshay xaalad aan markii hore magac lahayn: “feejignaan qayb ahaan joogto ah”1.

Qofka badh ahaan jooga wuxuu u malaynayaa inuu la socdo. Qofka hortiisa fadhiyana wuxuu dareemayaa inaan la dhegaysanayn. Tanina waa barta aynaan nafaheenna ku arag: waxaynu joogitaankeenna ku cabbirnaa meesha jidhkeennu joogo, kuwa inagu xeeranna waxay ku cabbiraan meesha feejignaanteennu joogto.

Daqiiqadda gabi ahaanba kama maqanayn, mana aynu wada joogno sidoo kale. Wax kasta waxaynu kaga daawannaa qayb yar oo feejignaanteenna ah, cabsi aynu ka qabno in wax ina dhaafaan darteed. Sidaas darteed waxna ma siinno feejignaanteenna oo dhan.

U fiirsashadu waxay doorataa hal shay waxayna si badheedh ah u dayacdaa inta kale. Feejignaanta qaybsan se waxay qabataa wax kasta, wax kastana wax yar baa ka baxsada.

Ogeysiisyadu waxay maskaxdeenna bareen inay filato khalkhal gelin kasta daqiiqad kasta. Xataa marka ay aamusan yihiin, waxaynu ku jirnaa feejignaan yar oo heegan ah, annagoo diyaar u ah inaynu eegno.

Waxaana jira dhibaato intaas ka qoto dheer, oo ay sharraxayso cilmi-baare Sophie Leroy. Markaad hawl ka wareegto una gudubto mid kale ka hor intaadan tii hore dhammaystirin, qayb feejignaantaada ka mid ah ayaa ku dhegganaanaysa hawshaas2. Tijaabooyinkeedii, ka-wareegidda degdegga ah ee hawl aan dhammaystirnayn waxay keentay waxqabad daciif ah hawshii xigtay. Taasina waxay dhacday xataa markii labada hawloodba ay ahaayeen kuwo fudud.

Haddaba ma ku filan tahay inaad taleefanka wejiga u rogto? Cilmi-baarayaal kale ayaa intaas ka sii fogaaday. Waxay ogaadeen in joogitaanka taleefanka ee meel dhow oo keliya, isagoo aamusan oo wejiga loo rogay, uu qaadan karo qayb ka mid ah awooddeenna maskaxeed ee bannaan. Tani waxay dhacaysaa xataa innagoo aan taaban3. Tijaabadoodii, kuwii taleefannadooda kaga tagay qol kale waxay hawlihii la cabbiray ka qabteen si ka wanaagsan marka la barbar dhigo kuwii miiska saaray. Kuwii jeebadooda ama boorsooyinkooda ku haystayna, waxqabadkoodu xisaab ahaan kama duwanayn labada kooxood midkoodna.

Natiijadan gaarka ahi waxay u baahan tahay taxadar. Isku-dayadii dib-u-sameynta tijaabadu waxay noqdeen kuwo is-khilaafsan, dib-u-eegis kulmisay 56 daraasadood iyo 7093 ka-qaybgalena waxay heshay saameyn ka yar tii la filayay, taageero xaddidan oo fikradda loo hayo, iyo daciifnimo dhanka hab-raaca ah oo daraasado badan ku jirtay4. Su'aasha u qalanta inaad noloshaada ku tijaabiso ayaa ah: ma kugu filan tahay inaad taleefanka aamusiso, mise waxaad u baahan tahay inaad dhab ahaan fogeyso?

Cilmi-baare Cal Newport, buuggiisa Deep Work, wuxuu awoodda u fiirsashada buuxda ee hal shay ku magacaabaa “shaqo qoto dheer”5. Wuxuuna u arkaa inay daciifto maalin kasta oo ay carqaladayntu caado noqoto halkii ay ka noqon lahayd reebban.

Waxaana la socda saxafi Johann Hari, oo buuggiisa Stolen Focus, ku ururiyey markhaatiyo iyo cilmi-baarisyo ku saabsan xadidda feejignaanteenna wadar ahaaneed6. Qayb ka mid ah waxa Hari soo bandhigo gaar ahaan waa dood cilmiyeed. Waxay mudan tahay akhris deggan, ee ma aha oggolaansho buuxda.

﴿قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ ۝ الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ﴾ Dhab ahaan waxaa liibaanay mu'miniinta; kuwa salaaddooda dhexdeeda ku khushuuca. (Al-Mu'minoon: 1–2)7; khushuucuna waa u hoggaansanaanta Eebbe ee qalbiga iyo xubnaha, waxaana ku jira joogitaan ka sarreeya feejignaan keliya.

Qol kale

Ku bilow daaqad yar maalintaada:

Goorta aad isticmaasho: Markaad aragto jidhkaaga oo fadhi ku jira feejignaantaaduna taleefanka la socoto. Muddada: Shan daqiiqo oo diyaarinta ah, ka dibna daaqad maalinle ah oo aad doorato, muddo hal toddobaad ah.

  1. Dooro marka hore daaqad maalinle ah oo yar: Nus saac cashada ah, ama jidka jaamacadda, ama labaatanka daqiiqo ee ugu horreeya toositaanka ka dib.
  2. Taleefanka dhab ahaan ka dhig meel ka baxsan gaadhitaanka gacantaada: Qol kale ku rid, ama boorso xiran, ee ha noqon mid wejiga loo rogay oo miiska hortaada yaal.
  3. Diyaari beddelka daqiiqadda bannaan ee uu taleefanku sida caadiga ah buuxiyo: Buug yar, ama buug qoraal, ama cayaar ilmo guriga jooga lala cayaaro, ama xataa daaqadda oo wax yar la eego.
  4. Kuwa kugu xeeran u sheeg tijaabada: “Taleefankaygu wuxuu qolka kale ku jiraa saacadda soo socota,” weedh iyaga ka dhigaysa markhaatiyo halkii ay kormeerayaal ka ahaan lahaayeen.
  5. Maalin kasta hal weedh ku qor farqiga, ee ha samayn falanqayn dheer: Maxaad maanta ku aragtay joogitaankaaga?

Haddii aad mas'uul ka tahay ilmo ama bukaan, ama aad sugayso wicitaan aan dib loo dhigi karin, dooro nus saac kale, ama u daa dhawaaqa furan hal lambar oo keliya. Yaree carqaladaha caadiga ah adigoon joojinayn xiriir lagama maarmaan ah.

Haddii aad dhacdo: Taleefanka meeshiisii ku celi daaqadda xigta; laba jeer oo kaa baaqdaa ma baabi'inayaan toddobaadka.

Cashada ka hor Karim wuxuu taleefankii u qaaday qolkiisa. Wuxuu hooyadiis ku yiri: “Halkan ayuu ooli doonaa nus saac.” Iyaduna taleefankeedii ayay ag dhigtay kiisa. Habeenkii koowaad afar jeer ayuu kacay oo tagay albaabka qolka; markii afraad wuu galay oo akhriyey farriintii uu sugayay, dabadeed taleefankii wuxuu la yimid fadhiga. Ma uusan dareemin taas ilaa ay walaashiis kor u qaadday warqaddeedii. Dib ayuu u celiyey, wuxuuna sadarkii maalinta ku qortay: Hal mar ayaan u galay. Maalintii xigtay cidhiidhi ayuu ka dareemay bannaananka, markaasuu furay buuggii Af-Ingiriisiga ahaa ee uu kaga tagay bogga afartanaad. Cutub ma dhammaystirin; hal bog ayuu akhriyey wuuna xidhay markii ay walaashiis bilowday inay hadasho. Hooyadiis waxay tiri habeenkii lixaad: “Waxaan dareemayaa inaad nala joogto maalmahan.” Habeenkii ugu dambeeyey toddobaadkii koowaadna waxaa yimid sawirkii cusbaa: isla miiskii, oo aan laydi lahayn. Walaashiis ayuu wax ka weydiiyey midab kasta. Waxay tiri: “Kani waa adiga, waad weynaatay.” Toddobaadkii labaad taleefankii laba jeer ayuu miiska ku soo noqday, mar kastana wuxuu ku hayey qolka cashada xigta. Wuxuu yiri: “Waxaan u baahanahay inaan fogeeyo si aan wax u maqlo.”

Tallaabo yar hadda: eeg halka taleefankaagu joogo xilligan. Haddii uu gacantaada ku jiro ama toos indhahaaga horyaal, u wareeji meel aad u baahan tahay inaad u kacdo si aad u gaadho, xataa hadday tahay shan daqiiqo oo keliya.

Waxaad soo martay joogitaanka buuxa

Waxaad joogitaanka soo martay markaad dhegaysatay saaxiib ooyaya, adigoon ka fikirin jawaabtaada ka hor intaanu hadalka dhammayn. Waxa loo baahan yahay ayaa ah inaad soo ceshato awooddaas.

Ka dib markaad ka soo noqoto qolka kale

Taleefanka kaga tag qolka kale, oo qor: xilliyada maalintaada, goormay gacantaadu si toos ah ugu fiddaa xaggiisa, xataa ka hor intaanu dhawaaqin?

Habeenkiisii ugu dambeeyey ee guriga, walaashiis waxay sawir cusub gelisay jeebka hore ee boorsadiisa iyadoon isagu arag. Markanna waxba kuma hoos qorin.

Tixraacyada (7)
  1. 1Stone, L. (2009, November 30). Beyond simple multi-tasking: Continuous partial attention. lindastone.net. https://lindastone.net/2009/11/30/beyond-simple-multi-tasking-continuous-partial-attention/
  2. 2Leroy, S. (2009). Why is it so hard to do my work? The challenge of attention residue when switching between work tasks. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 109(2), 168–181.
  3. 3Ward, A. F., Duke, K., Gneezy, A., & Bos, M. W. (2017). Brain drain: The mere presence of one's own smartphone reduces available cognitive capacity. Journal of the Association for Consumer Research, 2(2), 140–154.
  4. 4Parry, D. A. (2024). Does the mere presence of a smartphone impact cognitive performance? A meta-analysis of the “brain drain effect”. Media Psychology, 27(5), 737–762.
  5. 5Newport, C. (2016). Deep Work: Rules for Focused Success in a Distracted World. Grand Central Publishing.
  6. 6Hari, J. (2022). Stolen Focus: Why You Can't Pay Attention—and How to Think Deeply Again. Crown.
  7. 7Qur'aanka Kariimka ah, Al-Mu'minoon: 1–2. https://quran.com/23/1-2