Ààbọ̀ Wíwà Níbẹ̀

Ní ìgbà ooru, Karim padà sí ilé àwọn òbí rẹ̀. Ó tò àpò rẹ̀ lẹ́bàá ilẹ̀kùn yàrá rẹ̀, lẹ́yìn náà ó jókòó sí oúnjẹ alẹ́ ní ibi rẹ̀ àtijọ́. Àbúrò rẹ̀ obìnrin ti lè dé àwo láìdìde lórí àga. Ó rí fóònù rẹ̀, ó sì sún àga rẹ̀ sí i díẹ̀, ó sì fi ìwé tí a ti pọ́ sí ẹ̀gbẹ́ àwo rẹ̀. Ó bi í nípa ọjọ́ rẹ̀ nígbà tí ó ń ṣí ìfiranṣẹ́ ẹgbẹ́ náà.

Arákùnrin bàbá rẹ̀ pa àwàdà kan, gbogbo ènìyàn sì rẹ́rìn-ín. Karim rẹ́rìn-ín pẹ̀lú wọn lẹ́yìn ìṣẹ́jú kan, ojú rẹ̀ sì wà lórí ìbòjú lábẹ́ tábìlì. Bàbá rẹ̀ gbé ojú rẹ̀ kúrò lórí àwo lẹ́ẹ̀kan, ó wo ọwọ́ Karim lábẹ́ tábìlì, lẹ́yìn náà ó padà sí àwo rẹ̀. Àbúrò rẹ̀ obìnrin fi àpótí àwọ̀ rẹ̀ sí ẹ̀gbẹ́ ìwé rẹ̀, ó sì dúró kí ó wò.

Ìyá rẹ̀ bi í pé: «Níbo ni o ti ń ronú?». Ó gbé orí rẹ̀ sókè ó sì sọ pé: «Níhìn-ín, níhìn-ín». Ó béèrè pé kí ó kọjá búrẹ́dì, ó sì na àwo saladi sí i. Àbúrò rẹ̀ rẹ́rìn-ín. Ó fi àwo náà sí ibi rẹ̀, ó sì bi í nípa ohun tó wà nínú ìwé. Ó bẹ̀rẹ̀ sí í ṣàpèjúwe àwọ̀ kan, fóònù sì gbọn lọ́wọ́ rẹ̀, ó wò ó. Àbúrò rẹ̀ dákẹ́ ní àárín gbólóhùn.

Àbúrò rẹ̀ ṣí ìwé náà: ìdílé yí tábìlì ká, àti ọmọkùnrin aláwọ̀ búlúù ń wo mẹ́ta kékeré kan. Karim sọ pé: «Ó dára», ojú rẹ̀ sì wà lórí fóònù rẹ̀. Ó sọ̀rọ̀ pẹ̀lú ìfọ̀kànbalẹ̀: «Ìwọ kò wò ó». Gbogbo àwọn tó wà nínú yàrá rẹ́rìn-ín àfi òun. Ó yí fóònù padà sí ojú rẹ̀, ó sì tún ìwé náà gbé níwájú rẹ̀. Ojú-ilẹ̀ tábìlì gbọ̀n pẹ̀lú ìfitónilétí; ó nà ọwọ́ rẹ̀, ó sì tún yí i padà. Ó fẹ́ bi nípa àwọ̀ náà, ṣùgbọ́n ìdáhùn kan láti ẹgbẹ́ ṣì kù ní orí rẹ̀. Ó gbé fóònù láti ọwọ́ rẹ̀ sí àpò rẹ̀. Lẹ́yìn ìṣẹ́jú kan ó gbọn níbẹ̀, ó sì na ọwọ́ rẹ̀ sí àpò.

O lè jókòó pẹ̀lú ẹni tí o nífẹ̀ẹ́, kí o sì dáhùn ní àkókò tó yẹ, lẹ́yìn náà kí o wá ṣàwárí pé o kò gbọ́ gbólóhùn tó kẹ́yìn. Ara rẹ wà ní ibi ìjókòó, àfiyèsí rẹ sì ń retí ìgbọ̀n mìíràn. Wo ohun tí ọwọ́ rẹ ń ṣe nígbà tí ọ̀rọ̀ bá dákẹ́ díẹ̀: ṣé o ń retí ẹni náà, àbí o ń ṣí ohun tó máa yà ọ́ kúrò lọ́dọ̀ rẹ̀?

Àfiyèsí Abala Kan Tó Ń Tẹ̀síwájú

Linda Stone jẹ́ òǹkọ̀wé tó ṣiṣẹ́ fún ọdún púpọ̀ nínú àwọn ilé-iṣẹ́ ẹ̀rọ ìmọ̀ ńlá. Ó sì ṣe orúkọ fún ipò kan tí kò tíì ní orúkọ rí: «àfiyèsí abala kan tó ń tẹ̀síwájú»¹.

Ẹni tó wà ní ìdajì níbẹ̀ rò pé òun ń tẹ̀lé. Ẹni tó wà níwájú rẹ̀ sì rò pé òun kò fetí sílẹ̀. Èyí ni ibi tí a kò ti rí nínú ara wa: a máa ń wọn wíwà wa nípa ibi tí ara wa wà, àwọn tó yí wa ká sì ń wọn rẹ̀ nípa ibi tí àfiyèsí wa wà.

Kì í ṣe pé a kò sí nínú àkókò náà pátápátá, bẹ́ẹ̀ ni a kò sí nínú rẹ̀ ní kíkún. A ń wo gbogbo nǹkan pẹ̀lú apá kékeré kan nínú àfiyèsí wa, nítorí ìbẹ̀rù pé ohun kan yóò bọ́ mọ́ wa lọ́wọ́. Nítorí náà a kò fi àfiyèsí wa kún nǹkan kan.

Ìfiyèsí tó ṣe déédéé yan nǹkan kan, ó sì fi ohun mìíràn sílẹ̀ mọ̀ọ́mọ̀. Àfiyèsí tí a pín kiri máa ń gbá ohun gbogbo mú, ohun gbogbo sì máa ń yọ kúrò díẹ̀ lọ́wọ́ rẹ̀.

Ìfitónilétí ti kọ́ ọpọlọ wa láti retí ìdádúró tó ń bọ̀ ní ìgbàkigbà. Kódà nínú ìdákẹ́jẹ́ẹ́ wọn, a wà ní ipò ìmúrasílẹ̀ díẹ̀, tí a ti setán láti wò.

Ìṣòro tó jinlẹ̀ ju èyí lọ wà, tí onímọ̀ Sophie Leroy ṣàlàyé. Nígbà tí o bá yípadà láti iṣẹ́ kan sí òmíràn kí o tó parí èkíní, apá kan àfiyèsí rẹ wà ní dídì sí i². Nínú àwọn ìdánwò rẹ̀, yíyípadà ní kùtùkùtù kúrò nínú iṣẹ́ tí kò parí yọrí sí iṣẹ́ tí ó jẹ́ aláìlágbára ní iṣẹ́ tó tẹ̀lé e. Èyí ṣẹlẹ̀ pàápàá nígbà tí àwọn iṣẹ́ méjèèjì rọrùn.

Ṣé ó tó láti yí fóònù sí ojú rẹ̀? Àwọn olùwádìí mìíràn lọ jìnnà ju èyí lọ. Wọ́n rí i pé wíwà fóònù rẹ nítòsí, dákẹ́ àti yíyípadà, lè lo díẹ̀ nínú agbára ọkàn tí ó wà fún ọ, kódà láìfọwọ́kàn án³. Nínú ìdánwò wọn, àwọn tó fi fóònù wọn sínú yàrá mìíràn ṣe dáadáa ju àwọn tó fi sórí tábìlì lọ nínú iṣẹ́ tí a wọ̀n. Àwọn tó fi sínú àpò tàbí àpò ẹ̀yìn wọn kò yàtọ̀ ní ìṣirò sí ẹgbẹ́ kan tàbí òmíràn.

Àbájáde yìí pàtó nílò ìṣọ́ra. Àwọn ìgbìyànjú láti tún ìdánwò ṣe yọrí sí oríṣiríṣi, àtúnyẹ̀wò kan tó kó 56 ìwádìí àti 7,093 olùkópa rí ipa tó kéré ju èyí tí a retí lọ, àtìlẹ́yìn tó lopin fún èrò náà, àti àìlera ìlànà nínú ọ̀pọ̀ ìwádìí⁴. Ìbéèrè tó yẹ kí o dán wò nínú ìgbé ayé rẹ fúnra rẹ ni pé: ṣé ó tó fún ọ láti pa fóònù dákẹ́, àbí o nílò láti yọ ọ́ kúrò lóòótọ́?

Onímọ̀ Cal Newport, nínú ìwé rẹ̀ Deep Work, pe agbára láti fi àfiyèsí kíkún sí nǹkan kan «iṣẹ́ jíjìn»⁵. Ó rí i pé ó ń bàjẹ́ lójoojúmọ́ tí ìdíwọ́ bá di àṣà kì í ṣe àìsí déédéé.

Pẹ̀lú rẹ̀, oníròyìn Johann Hari nínú ìwé rẹ̀ Stolen Focus kó ẹ̀rí àti ìwádìí jọ nípa jíjí àfiyèsí àwùjọ lọ⁶. Díẹ̀ nínú ohun tí Hari gbé kalẹ̀ jẹ́ ọ̀rọ̀ ìjiyàn ìmọ̀ ìjìnlẹ̀. Ó tọ́ sí kíkà tó farabalẹ̀, kì í ṣe gbígba gbogbo rẹ̀ lọ́nà pípé.

﴿قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ ۝ الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ﴾ Dájúdájú àwọn onígbàgbọ́ ti ṣe àṣeyọrí. Àwọn tó jẹ́ onírẹ̀lẹ̀ nínú ìrun wọn. (Al-Mu’minūn: 1–2)⁷; ìmọ̀lára ìrẹ̀lẹ̀ jẹ́ ìfisílẹ̀ fún Ọlọ́run pẹ̀lú ọkàn àti ara, ó sì ní wíwà tó ju ìfiyèsí lásán lọ nínú rẹ̀.

Yàrá Míràn

Ṣáájú oúnjẹ alẹ́ Karim gbé fóònù lọ sí yàrá rẹ̀. Ó sọ fún ìyá rẹ̀: «Yóò wà níhìn-ín fún ìdajì wákàtí». Ìyá rẹ̀ náà fi fóònù rẹ̀ sí ọ̀dọ̀ rẹ̀. Ní alẹ́ àkọ́kọ́ ó dìde ní ìgbà mẹ́rin dé ẹnu-ọ̀nà yàrá; ní ìgbà kẹrin ó wọlé, ó sì ka ìfiranṣẹ́ tí ó ń retí, lẹ́yìn náà ó gbé fóònù lọ sí gbọ̀ngàn. Kò kíyèsí i àfi nígbà tí àbúrò rẹ̀ obìnrin gbé ìwé rẹ̀ sókè. Ó dá a padà, ó sì kọ sínú ìlà ọjọ́: Mo wọlé sí i lẹ́ẹ̀kan. Ní ọjọ́ kejì ó tóbi òfo náà, ó sì ṣí ìwé Gẹ̀ẹ́sì tó fi sílẹ̀ ní ojú-ìwé kẹrin mẹ́wàá. Kò parí orí kan; ó ka ojú-ìwé kan, ó sì pa á nígbà tí àbúrò rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ sí í sọ̀rọ̀. Ìyá rẹ̀ sọ ní alẹ́ kẹfà pé: «Mo ní ìmọ̀lára pé o wà pẹ̀lú wa ní ọjọ́ wọ̀nyí». Ní alẹ́ ìkẹyìn ọ̀sẹ̀ àkọ́kọ́ ìyàwòrán tuntun dé: tábìlì kan náà, láìsí onígun mẹ́rin. Ó bi àbúrò rẹ̀ nípa àwọ̀ kọ̀ọ̀kan. Ó sọ pé: «Ìwọ nìyí, o ti dàgbà». Ní ọ̀sẹ̀ kejì fóònù padà sí orí tábìlì lẹ́ẹ̀mejì, ní ìgbà kọ̀ọ̀kan ó tún fi sílẹ̀ nínú yàrá fún oúnjẹ alẹ́ tó tẹ̀lé e. Ó sọ pé: «Mo nílò láti mú un kúrò kí n lè gbọ́».

Ìgbésẹ̀ kékeré nísinsìnyí: wo ibi tí fóònù rẹ wà ní àkókò yìí. Tí ó bá wà ní ọwọ́ rẹ tàbí níwájú ojú rẹ tààrà, gbé e lọ sí ibi tí o nílò láti dìde láti dé, kódà fún ìṣẹ́jú márùn-ún nìkan.

O Ti Gbé Wíwà Kíkún

O ti wà nínú wíwà nígbà tí o tẹ́tí sí ọ̀rẹ́ tó ń sunkún, tí o kò sì ronú nípa ìdáhùn rẹ kí ó tó parí sísọ. Ohun tí a nílò ni pé kí o padà rí agbára yìí.

Lẹ́yìn Padà Láti Yàrá Mìíràn

Fi fóònù sílẹ̀ nínú yàrá mìíràn, kí o sì kọ: ní àkókò wo nínú ọjọ́ rẹ ni ọwọ́ rẹ ń nà sí i láìfọkànsí, kódà kí ó tó dún?

Ní alẹ́ ìkẹyìn rẹ̀ nínú ilé, àbúrò rẹ̀ obìnrin fi ìyàwòrán tuntun sínú àpò iwájú àpò ẹ̀yìn rẹ̀ láìjẹ́ kí ó rí i. Ní àkókò yìí kò kọ nǹkankan lábẹ́ rẹ̀.