هغه زنګ چې پنځه ځله غږېږي

هغه پنځلس دقیقې دې په یاد دي?

هغه ټاکلی وخت چې ور ورسېدې ځکه مدیر درته منتظر و, یا ځکه چې نوم به دې د لکچر په تالار کې لوستل کېده. بیا ستا نور ټاکلي وختونه: تړلی کتاب, په دروازه کې بوټ او هغه زنګ چې له مور سره دې ژمنه کړې وه. له دې هر پاتې وخت سره دې پر دې باور یو څه له لاسه ورکاوه چې خبره به دې په عمل بدله شي.

که د ورځې پنځلس دقیقې نه شې ساتلی, څنګه څوک قانع کوې چې د پاتې اتو ساعتونو مسوولیت اخیستلی شې? دا د مدیر منطق دی او موږ یې پوره درک کوو تر څو چې له بهر راځي.

په لومړي څپرکي کې دې په یوه سهار کې پنځه ځله زنګ واورېد او ترمنځ یې داسې لاس و چې د شپې پرېکړه یې ځنډوله. اوس انځور پراخېږي: پنځه بلنې په ورځ کې وېشل شوې دي, هره یوه درته وايي چې په لاس کې کار پرېږده او پاڅه. دا د پنځو لمونځونو بلنې دي.

ته هماغه کس یې

ته هماغه کس یې چې د لمانځه ژمنه کوې او هماغه چې د تګ, لوستلو یا مور ته د زنګ ژمنه کوې. ځکه دلته لمونځ همداسې لولو لکه تر دې مخکې مو چې هره ژمنه ولوسته. دا د ټول کتاب تر ټولو څرګنده بېلګه ده: ټاکلی وخت چې شرطونه یې چمتو راغلي. ټاکلی وخت لري چې انتخابولو ته یې اړتیا نه لرې, بلنه لري چې پیل یې اعلانوي او ځای لري چې پکې درېږې, په جومات یا هر پاک ځای کې. د ورځې پنځه لمونځونه ټول پنځلس تر شلو دقیقو دي, د هماغه وخت په اندازه چې دا کتاب پرې پیل شو.

بیا هم ښايي دا ټاکلی وخت زموږ تر ټولو لویه ماته ژمنه وي. وخت او ځای یې پېژنو, بلنه یې اورو, بیا د هماغو میکانیزمونو له امله رانه پاتې شي چې د کتاب په څپرکو کې مو ولیدل. بلنه پورته شي او وایو: «لږ وروسته», لکه د کریم غټې ګوتې چې د منډې زنګ غلی کاوه. وکیل یو معقول لامل پیدا کوي: په لاس کې کار مو انتظار نه شي کولی. بوخته ورځ استثنا شي چې په اړه یې وایو: «یوازې دا یو ځل». که یو لمونځ رانه پاتې شي, هغه غږ اورو چې وايي: «چې خراب کړی مې دی, نو څه فرق کوي», نو بل هم رانه پاتې شي.

په لومړي څپرکي کې مو له بندورا سره ولیدل چې د بریا او ناکامۍ تجربې د دې احساس له سرچینو دي چې ته د عمل توان لرې¹. مانا یې دا نه ده چې په یوه ټاکلي وخت کې ستا تيندک پر ټول ژوند حکم کوي. خو یوې دقیقې پوښتنې ته دې رابولي: کله چې ژمنه کوې, ته څوک یې? کوم کوچنی عمل نن د ژمنو د پوره کولو په یادښت کې زیاتولی شې?

موږ نه وایو چې یوازې د لمانځه ساتل بس دي چې خپل غذایي رژیم یا درس ته ژمن پاتې شې; نورو برخو ته د ځان‌مهارونې د تمرین د لېږدېدو شواهد یو شان نه دي². هره ژمنه خپل کار او چمتووالی لري, که له پخوانۍ ژمنې دې د پیلولو لار زده کړې هم وي.

وسیله هماغه ده چې د دې کتاب له هرې ژمنې سره مو وازمویله. چمتو شرطونه ستا په ځای پښې نه درته خوځوي; هغه څه چې ترتیب غواړي ستا رسېدل دي: چېرته به یې, څه به پرېږدې او څنګه به مخکینی کار د وخت له خوړلو منع کوې.

ښايي د کار ټاکلی وخت وساتې, بیا دا وخت د ورځې پاتې شونو ته پرېږدې. دې توپیر ته همداسې وګوره لکه په څلورم څپرکي کې چې دې د اوونۍ یادښت ته کتل: نوم یې واخله, بیا هغه څه بدل کړه چې د راتلونکې بلنې پر مهال به یې کوې, بې له بیړني عذره یا پر ځان حکمه.

دا ټاکلی وخت د چا لپاره دی?

د مدیر ټاکلی وخت ځکه شته چې مدیر ستا کار ته اړتیا لري. خو زموږ لمونځونو ته الله اړتیا نه لري: ﴿وَمَن جَٰهَدَ فَإِنَّمَا يُجَٰهِدُ لِنَفۡسِهِۦٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنِ ٱلۡعَٰلَمِينَ﴾ او هغه څوك چې جهاد كوي, نو یقینًا هم د خپل ځان لپاره جهاد كوي, بېشكه الله خامخا غني(ډېر بې پروا) دى, له عالمونو نه (عنکبوت: 6)³. ګټه زموږ ده. دا کتاب یې پر یوه اړخ تم کېږي: چې د ورځې پنځه ځله له خپل کار او پردې پاڅېږې, نو په هغه ورځ کې خپله پرېکړه بېرته ومومې چې نږدې وه ټوله دې له ځان سره یوسي.

ستا د ورځې پنځه لنګرونه

په دویم څپرکي کې مو ټینګ لنګرونه لټول چې کوچنی عادت ورسره وتړو: د سهار قهوه, کار ته رسېدل او د ماښام ډوډۍ پای. ټول وخت دې پنځه لنګرونه لرل چې هره ورځ راګرځي: د لمانځه بلنې. د اذان وختونه د کال په اوږدو کې له لمر سره بدلېږي, خو بلنې بیا بیا راځي; نښه غږ دی, د ساعت شمېره نه ده. په خپل ځای کې یې وخت وګوره, بیا شاوخوا چارې یې ترتیب کړه.

له سهار لمانځه وروسته خپل درس پرانیستلی شې, د کار دمه د ماسپښین لمانځه شاوخوا ترتیبولی شې, له مازدیګر وروسته ګرځېدای شې, له ماښام وروسته خپلې کورنۍ ته وخت پرېښودلی شې او له ماخوستن وروسته د خپلې ورځې راټولول پیلولی شې.

پنځه لنګرونه په شلو ژمنو مه ډکوه. له یوه داسې لمانځه وروسته یو عادت وټاکه چې ساتې یې او کتاب یا بوټ یې تر وخت مخکې چمتو کړه. چې لمونځ ختم شي, راتلونکی ګام پېژنې.

د لینا په نوي دفتر کې د ماسپښین اذان د مخامخ سړک له یوه جومات څخه راځي, د هماغې کړکۍ له لارې چې رڼا یې پر هغې پاڼې لویږي. په رمضان کې به مخکې له دې چې مؤذن خپله بلنه پای ته ورسوي, ورته پاڅېده. له اختر وروسته دا اذان د یوه ډیزاین په منځ کې را رسېده, او هغې به په زړه کې ویل: «یو څه وروسته». بیا غونډه راځي, بیا هغه سمون چې پیرودونکی یې غواړي, نو د مازدیګر لمانځه څو دقیقې مخکې د ماسپښین لمونځ په تلوار کوي, سترګې یې پر ساعت وي.

دا خبره هغې ته هغه ورځ جوته شوه چې خپله اوونۍ یې همداسې وڅېړله لکه حسابونه چې څېړي: د سهار له غونډې یوه دقیقه هم ناوخته نه وه شوې, خو د ماسپښین په بلنه یې یوازې یو ځل پاڅېدلې وه. د اختر وروسته د یخچال پاڼه یې را په یاد شوه, نو نوی لېست یې ونه لیکه. یوازې ماسپښین یې وټاکه.

د یکشنبې په سهار یې د مېز په دراز کې د پوهنتون پخوانۍ کتابچه او پنسل کېښود, او د ماسپښین څو دقیقې مخکې یې اودس وکړ. کله چې د مخامخ سړک له لوري «الله اکبر» پورته شو, فایل یې خوندي کړ او د دهلیز په پای کې د لمانځه خونې ته ولاړه. همکارې یې ترې وپوښتل: «چېرته؟». ویې ویل: «پنځلس دقیقې, او بیرته راځم». له لمانځه وروسته د شرکت فایل ته بېرته ونه ګرځېده. کتابچه یې پرانیسته او هغه کړکۍ یې انځور کړه چې اذان ترې راغلی و.

د چهارشنبې په ورځ یوه غونډه تر مازدیګره نږدې اوږده شوه, نو کله چې له هغې راووته, د ماسپښین لمونځ یې په تلوار وکړ, لکه تېرو اوونیو. چهارشنبه یې د خپلې اوونۍ په اړه حکم ونه ګرځوله; په پنجشنبه یې د لومړي «الله اکبر» پر مهال فایل خوندي کړ. د اوونۍ په پای کې په کتابچه کې څلور کړکۍ وې, چې په هره یوه کې بېله رڼا وه.

هر لمونځ چې ساتې یې یوه پوره کړې ژمنه ده. د پوره کولو له تکرار سره ښايي خپله خبره ستا په نزد یو څه وزن بېرته ومومي. وویل دې چې پاڅېږې, بیا پاڅېدې. اوس داسې عمل لرې چې د بلې ژمنې پر مهال یې را یادوې.

هغه څه چې مو زده کړل له تا سره راګرځي

کله چې ژمنه کوې, ته څوک یې? په لومړۍ برخه کې: ټاکلی وخت, ځای او شاهد, ټینګ لنګر, داسې کرښه چې معامله پرې نه کوې او د خپلو کړو کارونو یادښت. په دویمه کې: ستا ملګری «سبا», وکیل, هغه خواږه چې ځان ته پرې انعام ورکوې او هغه څه چې له میراثه دې غوره کړي. په درېیمه کې: عمل د کوونکي له حکم سره توپیر لري, غوسه له خبرې سره, تېر فکر له پرېکړې سره او ستا په واک کې شی له بې‌واکه شي سره. په څلورمه کې: چا ته خپل رول لوبوې, له خپلو شته شیانو څه نه وینې, کومه استثنا ځان ته ورکوې او څوک ستا په ځای د انتخاب حق غواړي. په پنځمه کې: له موسمه ورځې ته, له پردې ماښامنۍ ته او له ښویېدنې راتلونکي ټاکلي وخت ته.

له اختر وروسته په هغه شنبه چې پلار بللې وه, لینا ورسېده. لومړی ځل و چې هغه رابللې وه او په کور کې یې څه خراب نه وو. پر مېز یې کوچنی لرګین بکس ایښی و. هغې وویل: «پېچ‌تاو چېرته دی?». ویې ویل: «نن څه خراب نه دي». کېناسته او د پوهنتون پخوانۍ کتابچه یې پر مېز کېښوده, چې د اوونۍ څلور کړکۍ پکې وې. بکس یې تړلی پرېښود او غټه ګوته یې د ژېړو مسو پر قلف تېره کړه. د پخلنځي له دروازې یې د مسالو بکسونه ولیدل چې پر لیبلونو یې د هغه کږ لیک و. هغه پوښتنه یې وکړه چې له خپلو غوره کړو او په میراث اخیستو شیانو له بیاکتنې یې په زړه کې ساتلې وه: «پلاره, ولې دې زما لپاره حسابداري غوره کړه?». ویې ویل: «ته په حساب کې ښه وې». هغې وویل: «دا د پوښتنې د نیمایي ځواب دی». موسکی شو, بیا یې له جېبه کوچنۍ کیلي را وایسته.

بکس یې پرانیست. دننه برسونه وو چې سرونه یې وچ شوي وو او ځینې یو له بل سره نښتي وو. یو یې پورته کړ; دویم ورسره وخوځېد. ویې ویل: «په خپله وروستۍ ورځ مې نه وو مینځلي». هڅه یې وکړه دوه برسونه سره بېل کړي, بیا یې پرېښودل. هغې وویل: «په دې ټولو کلونو کې دې د مینځلو وخت پیدا نه کړ?». ویې ویل: «ما ته جدول مه پیلوه». هغې وخندل; هغه یې لهجې ته پوه شوی و.

د خپلې لومړۍ دندې کیسه یې وکړه, د هغه سړي کیسه چې د هغې پلار په ژوند کې د دغه سړي تر لاس ټینګ لاس نه و لیدلی. سړي به د دوکانونو نومونه رسمول او ده ته به یې د رنګونو ګډول او د برسونو پاکول پرېښودل. یو ځل سړی نه و, نو پلار یې بشپړه لوحه ولیکله. سړی راستون شو, ورته ودرېد, بیا یې د ورځې مزدوري ورکړه. لوحه کلونه هلته پاتې وه او د هغې پلار خوښاوه چې له هماغې کوڅې تېر شي او مخکې له رسېدو سر ورته پورته کړي.

«له هغه وروسته مې په خپل سر لوحې رسمولې. یو ځل مې پلار راغی او پر لستوڼي یې رنګ ولید». د هغې په لاس کې پر برس تم شو. «ویې ویل: دا مسلک نه دی». هغې وپوښتل: «بیا?». ویې ویل: «بله دنده یې راته پیدا کړه». برسونو ته یې اشاره وکړه: «هغه ورځ مې ونه مینځل». په پخلنځي کې چاینک شپېلۍ وکړه او هېڅ یو یې پاڅېد نه چې بند یې کړي.

ویې ویل: «حسابداري مې ځکه درته غوره کړه چې هېڅوک دې دا خبره درته ونه کړي». برس یې د بکس پر څنډه کېښود. ویې ویل: «خو تا په بله طریقه وکړه». ورته یې وکتل او د درانه شرکت خبرو ته بېرته ونه ګرځېد. کتابچه یې پر هغه نښان پرانیسته چې په دویم کال یې رسم کړی و او هغه ته یې واړوله. د شنبې یو ساعت اوس په لسو دقیقو ختمېده; دا ځل لینا تر یوه ساعت ډېره ورسره پاتې شوه. پر کوچني پلیټ یې چای ورته راوړ; هغې وویل پلیټ د رنګونو ګډولو لپاره ښه دی. ویې ویل: «واخله یې, که زما وروستی د چای پلیټ هم وي». تشه پیاله یې ولټوله. په تودو اوبو یې ډکه کړه او یو برس یې پکې لوند کړ. هېڅ ژمنه یې ورسره ونه کړه. برس یې په اوبو کې وخوځاوه او پخوانی رنګ په وېلې کېدو شو.

له کورنۍ څخه استوګنځي ته تر راستنېدو وروسته کریم د «زما د پلار لپاره, یا زما لپاره» سند د څراغ لاندې کېښود. هغه کرښه یې ولوسته چې څو میاشتې مخکې یې بې لاسلیکه پرېښې وه. د لوبې د بندولو وخت یې د «زما د پلار لپاره» له خانې «زما لپاره» خانې ته ولېږداوه او لاندې یې ولیکل: «ځکه یې بندوم چې غواړم له پنځو لنډو خوبونو پرته راویښ شم». ملګري یې له کټه وپوښتل: «خلاص شوې?». کریم وویل: «پیل مې وکړ». قلم یې ونیو او لاسلیک یې وکړ: کریم. بیا یې د وختونو جدول پرانیست او د ماسپښین لمونځ یې د سبا پلان لومړی لنګر کړ. ځای یې ولیکه, هغه څه چې مخکې ترې پرېږدي او دوه پاڼې ورپسې. د «زه سګرټ نه څکوم, ان په شپنیو ناستو کې هم» کارت یې له بټوې را وایست; څنډې یې سولیدلې وې. له پاڼې سره یې کېښود او قلم یې بند کړ.

تر خوب مخکې کریم د اوړي راهیسې لومړی ځل د بکس مخکینی جېب پرانیست او هغه رسامي یې وموندله چې خور یې پټه ور اچولې وه: هماغه مېز او شین هلک لوی شوی. له مېز پورته یې څراغ ته نږدې ونښلوله, لکه یو کال مخکې چې یې لومړۍ رسامي تکیه کړې وه. پر مېز موبایل نه و. د سبا پلان د څراغ ترڅنګ و او د سند لاندې یې لاسلیک وچ شوی و. کشو یې پرانیسته او پاکټ یې را وایست. ګوته یې پر سولیدلي کونج تېره کړه, بیا یې څنډه څیرې کړه او قات شوې پاڼه یې را وایسته. د رڼا لاندې یې وغوړوله.

پخوانۍ پاڼه وه, څنډې یې ژېړې او د قاتونو ځایونه یې نرم شوي وو. لیک د پلار و, خو د یخچال پر جدول له لیکه کوچنی او لږ ټینګ و.

په سر کې یې: «سږ کال». لاندې یې درې کرښې: منډه. هره میاشت یو کتاب. انګلیسي.

هماغه لړ چې کریم د کال په پیل کې په خپل موبایل کې لیکلی و, کرښه په کرښه.

د «منډې» ترڅنګ څوارلس وړې نښې, د هر سهار یوه. ورپسې تش مربعونه چې د پاڼې تر پایه په هماغه پاملرنه رسم شوي وو.

د پاڼې په پای کې په نوي رنګ یوه کرښه, د پلار په هغه لیک چې پېژانده یې:

«ستا په عمر کې مې لیکلې وه. هېچا رانه پوښتنه ونه کړه.»

شپږ کلمې. کریم یو ځل وشمېرلې, بیا یې پاڼه د څراغ ترڅنګ د خور له رسامۍ سره تکیه کړه, چې ویني یې.

سهار یې د منډې پاڼه له دېواله ښکته کړه, له نښو او صفرونو سره یې د پلار له پاڼې سره کېښوده. د دواړو عکس یې واخیست, پلار ته یې ولېږه او لاندې یې ولیکل: «یکشنبه, شپږ بجې. پوښتنه به درڅخه وکړم: منډه دې وهلې?»

یوه دقیقه وروسته ځواب راغی: «شاباس.»

کریم په لاس کې موبایل سره هغې کلمې ته منتظر شو چې تل ورپسې راځي.

رانغله.

ستا په ژوند کې چا خپله پاڼه لیکلې او هېچا یې پوښتنه نه ده کړې? دا اوونۍ یوه پوښتنه ترې وکړه, بې له «خو».

دروازه پرانیستې ده

که په خپله د لمانځه په اړه ډاډه نه یې, د وخت په اړه یې نه, نو پوښتنه دې ولیکه او داسې څوک ولټوه چې واوري یې او په پوهه او امانتدارۍ ځواب درکړي, بې له دې چې د هغه یقین تمثیل وکړې چې لا نه یې ورسېدلی. که هغه څوک چې د دین په نوم یې خبرې کولې زیان در رسولی وي, حق لرې ځان ترې وساتې او لمونځ د هغه له غږه لرې وګورې, بې له دې چې هغه غږ ته بېرته ور وګرځې.

پاڅه… که سلم ځل هم وي.

﴿فَإِنَّ مَعَ ٱلْعُسْرِ يُسْرًا ۝ إِنَّ مَعَ ٱلْعُسْرِ يُسْرًۭا﴾ نو بېشكه له سختۍ سره اساني شته. بېشكه له سختۍ سره اساني شته (شرح: 5–6)⁴.

له نبي ﷺ څخه وپوښتل شول چې الله ته کوم عملونه تر ټولو محبوب دي. ویې ویل: «هغه چې دوام یې ډېر وي, که لږ هم وي», او ویې ویل: «هغومره عملونه پر غاړه واخلئ چې توان یې لرئ» (بخاري 6465)⁵.