Ang Alarm na Tumutunog Nang Limang Beses

Naaalala mo ba ang labinlimang minuto?

Ang takdang oras na pinuntahan mo dahil naghihintay ang manager, o dahil babasahin ang pangalan mo sa bulwagan ng lektura. Saka ang iba mong takdang oras: ang saradong aklat, ang sapatos sa pinto, ang tawag na ipinangako mo sa ina. Sa bawat isa nitong hindi mo nagawa, nababawasan ang tiwala mong magiging kilos ang salita mo.

Kung hindi mo kayang panindigan ang labinlimang minuto sa isang araw, paano mo makukumbinsi ang sinuman na kaya mong panindigan ang natitirang walong oras? Iyan ang lohika ng manager. Lubos natin itong naiintindihan hangga't nagmumula ito sa labas.

Sa unang kabanata, limang beses mong narinig ang alarm sa iisang umaga. Sa pagitan ng mga ito, may kamay na nagpapaliban sa napagpasyahan noong gabi. Ngayon, lumalawak ang larawan: limang panawagang nakakalat sa maghapon. Bawat isa ay tumatawag sa iyo na iwan ang ginagawa at bumangon. Mga panawagan ito sa limang pagdarasal.

Ikaw pa rin ang parehong tao

Ikaw pa rin ang parehong tao kapag nangangako kang magdarasal at kapag nangangako kang maglalakad, magbabasa, o tatawag sa ina. Kaya tinitingnan natin dito ang pagdarasal gaya ng pagtingin natin sa bawat pangako bago nito. Ito ang pinakamalinaw na halimbawa ng laman ng buong aklat: takdang oras na handa na ang mga kundisyon. May tiyak itong oras na hindi mo kailangang piliin, panawagang naghahayag ng simula, at lugar kung saan ka tatayo, sa moske o sa anumang malinis na lugar. Labinlimang minuto hanggang dalawampung minuto ang kabuuan ng limang pagdarasal sa araw mo. Kasinghaba ng takdang oras na pinagsimulan ng aklat na ito.

Gayunman, maaaring ito ang pinakamalaking pangakong sinisira natin. Alam natin ang oras at lugar. Naririnig natin ang panawagan. Pero hindi natin ito nagagawa sa parehong mga paraang nakita natin sa mga kabanata. Tumataas ang panawagan at sinasabi natin: “Mamaya.” Gaya ng hinlalaki ni Karim na nagpapatahimik sa alarm sa pagtakbo. Nakakahanap ang abogado ng makatwirang dahilan: hindi makapaghihintay ang ginagawa natin. Nagiging eksepsiyon ang abalang araw, na sinasabi nating “Ngayon lang naman.” Kapag hindi tayo nakapagdasal, naririnig natin ang boses na nagsasabing: “Nasira ko na rin naman, kaya wala nang pinagkaiba.” Hindi rin natin nagagawa ang kasunod.

Sa unang kabanata, nakita natin kay Bandura na kabilang ang mga karanasan ng tagumpay at kabiguan sa pinagmumulan ng pakiramdam mong kaya mong kumilos¹. Hindi ibig sabihin na hinahatulan ang buong buhay mo kapag natisod ka sa isang takdang oras. Pero inaanyayahan ka nitong magtanong nang mas tiyak: Sino ka kapag nangangako ka? Anong maliit na kilos ang maaari mong idagdag ngayon sa tala ng pagtupad?

Hindi rin natin sinasabing sapat ang pagpapanatili ng pagdarasal para sundin ang diyeta o pag-aaral. Iba-iba ang ebidensiya tungkol sa paglipat sa ibang larangan ng pagsasanay sa pagpipigil sa sarili². May sariling gawain at paghahanda ang bawat pangako, kahit natutuhan mo sa naunang pangako kung paano magsisimula.

Pareho ang kasangkapan sa sinubukan natin sa bawat pangako sa aklat. Hindi kikilos ang mga paa mo dahil lang handa na ang mga kundisyon. Ang kailangang ayusin ay ang pagdating mo: saan ka naroroon, ano ang iiwan mo, at paano mo pipigilang kainin ng naunang gawain ang oras.

Maaaring tinutupad mo ang oras sa trabaho, pero ipinauubaya ang oras na ito sa matitira sa araw. Tingnan ang pagkakaiba gaya ng pagtingin mo sa tala ng linggo sa ikaapat na kabanata. Pangalanan ito. Saka baguhin ang gagawin mo sa susunod na panawagan, nang walang mabilisang dahilan o paghatol sa sarili.

Para kanino ang takdang oras na ito?

May takdang oras ang manager dahil kailangan niya ang trabaho mo. Pero hindi kailangan ni Allah ang pagdarasal natin: ﴿وَمَن جَٰهَدَ فَإِنَّمَا يُجَٰهِدُ لِنَفۡسِهِۦٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنِ ٱلۡعَٰلَمِينَ﴾ “Ang sinumang nakibaka ay nakibaka lamang para sa sarili niya. Tunay na si Allāh ay talagang Walang-pangangailangan sa mga nilalang.” (Al-Ankabut: 6)³. Tayo ang nakikinabang. Iisang bahagi lang nito ang tinatalakay ng aklat: limang beses kang tatayo mula sa trabaho at screen sa isang araw, at mababawi mo ang pagpapasya sa araw na halos tangayin ka na nang buo.

Limang angkla para sa araw mo

Sa ikalawang kabanata, naghanap tayo ng mga matatag na angkla na pagtataliyan ng maliit na nakagawian: kape sa umaga, pagdating sa trabaho, pagtatapos ng hapunan. Sa buong panahong iyon, mayroon ka nang limang angklang bumabalik araw-araw: ang mga panawagan sa pagdarasal. Gumagalaw ang mga oras ng adhan kasabay ng araw sa buong taon. Pero dumarating pa rin ang mga panawagan. Ang tunog ang hudyat, hindi ang numero sa orasan. Tingnan ang oras nito sa lugar mo, saka ayusin ang nasa paligid.

Maaari mong simulan ang pag-aaral mo pagkatapos ng Fajr, ayusin ang pahinga sa trabaho sa paligid ng Dhuhr, maglakad pagkatapos ng Asr, maglaan ng oras sa pamilya pagkatapos ng Maghrib, at simulang tapusin ang araw pagkatapos ng Isha.

Huwag punuin ng dalawampung pangako ang limang angkla. Pumili ng isang nakagawian pagkatapos ng pagdarasal na napapanatili mo. Ihanda ang aklat o sapatos bago ang takdang oras. Pagkatapos ng pagdarasal, alam mo na ang susunod na hakbang.

Sa bagong opisina ni Lina, dumarating ang adhan ng Dhuhr mula sa moske sa kabilang kalye, sa mismong bintanang tinatamaan ng liwanag ang papel niya. Noong Ramadan, tumatayo siya bago pa matapos ng muezzin ang panawagan. Pagkatapos ng Eid, dumarating na ito sa kalagitnaan ng pagdidisenyo, at sinasabi niya sa sarili: “Mamaya.” Sumusunod ang isang pulong, saka ang pagbabagong hiniling ng kliyente, kaya nagdarasal siya ng Dhuhr nang nagmamadali, ilang minuto bago ang Asr, nakatingin sa orasan.

Napansin niya ito noong araw na sinuri niya ang linggo niya gaya ng dati niyang pagsusuri sa mga account: hindi siya nahuli ni isang minuto sa pulong sa umaga, pero minsan lang siyang tumayo para sa Dhuhr nang marinig ang panawagan. Naalala niya ang papel sa refrigerator pagkatapos ng Eid, kaya hindi siya sumulat ng bagong listahan. Dhuhr lang ang pinili niya.

Sa umaga ng Linggo, inilagay niya sa drawer ng mesa niya ang lumang kuwaderno sa unibersidad at isang lapis, at ilang minuto bago mag-Dhuhr, nagsagawa siya ng wudu. Nang tumunog ang “Allahu akbar” mula sa kabilang kalye, ini-save niya ang file at tumayo papunta sa silid para sa pagdarasal sa dulo ng pasilyo. Tanong ng kasamahan niya: “Saan ka pupunta?” Sagot niya: “Labinlimang minuto lang, babalik din ako.” Pagkatapos ng pagdarasal, hindi na siya bumalik sa file ng kompanya. Binuksan niya ang kuwaderno at iginuhit ang bintanang pinanggalingan ng adhan.

Noong Miyerkules, humaba ang isang pulong hanggang malapit nang mag-Asr, kaya nagdasal siya ng Dhuhr pagkalabas niya roon, nagmamadali gaya ng mga nakaraang linggo. Hindi niya ginawang hatol sa buong linggo niya ang Miyerkules; noong Huwebes, ini-save niya ang file sa unang “Allahu akbar.” At sa pagtatapos ng linggo, may apat na bintana sa kuwaderno, at iba ang liwanag sa bawat isa.

Bawat pagdarasal na napapanatili mo ay pangakong tinutupad. Sa paulit-ulit na pagtupad, maaaring mabawi ng salita mo ang ilan sa bigat nito sa iyo. Sinabi mong tatayo ka. Saka tumayo ka. May ginawa ka nang maaalala kapag nangako ka ng iba.

Kasama mong bumabalik ang natutuhan natin

Sino ka kapag nangangako ka? Sa unang bahagi: oras, lugar, saksi, matatag na angkla, hangganang hindi mo tinatawaran, at tala ng nagawa. Sa ikalawa: ang kaibigan mong “Bukas,” ang abogado, ang panghimagas na ipinanggagantimpala mo sa sarili, at ang pinili mo mula sa minana. Sa ikatlo: iba ang kilos sa hatol sa gumawa, iba ang galit sa salita, iba ang kaisipang dumaraan sa pasya, at iba ang kaya mong kontrolin sa hindi mo kayang kontrolin. Sa ikaapat: para kanino ka gumaganap, ang hindi mo nakikita sa mayroon ka, ang eksepsiyong ibinibigay mo sa sarili, at ang umaangkin sa karapatang pumili para sa iyo. Sa ikalima: mula sa panahon tungo sa araw-araw, mula sa screen tungo sa hapunan, mula sa pagkadulas tungo sa susunod na takdang oras.

Dumating si Lina noong Sabadong ipinapunta siya ng ama pagkatapos ng Eid. Ngayon lang ito ang nag-imbita sa kanya nang walang sirang kailangang ayusin sa bahay. Naglagay ito ng maliit na kahong kahoy sa mesa. “Nasaan ang distornilyador?” tanong niya. “Walang sira ngayon.” Umupo siya at inilapag sa mesa ang lumang kuwaderno sa unibersidad, na may apat na bintana ng linggo. Iniwan nitong sarado ang kahon at hinaplos ng hinlalaki ang kandadong tanso. Mula sa pinto ng kusina, nakita niya ang mga lalagyan ng pampalasa. Nakahilig ang sulat ng ama sa mga etiketa. Itinanong niya ang tanong na dala niya mula nang suriin niya ang pinili at minana: “Bakit accounting ang pinili mo para sa akin, Tay?” “Magaling ka sa pagkukuwenta.” “Kalahati lang ng tanong ang sagot niyan.” Ngumiti ito, saka kumuha ng maliit na susi sa bulsa.

Binuksan nito ang kahon. Sa loob, may mga pinsel na matigas na ang dulo. Magkadikit ang ilan. Nag-angat siya ng isa at sumabay ang ikalawa. “Hindi ko hinugasan ang mga iyan sa huling araw ko,” sabi nito. Sinubukan nitong paghiwalayin ang dalawang pinsel, saka hinayaan. “Sa lahat ng taong ito, hindi ka nakahanap ng oras para hugasan?” tanong niya. “Huwag mo akong gawan ng iskedyul.” Natawa siya. Nakilala nito ang tono.

Ikinuwento nito ang unang trabaho, at ang lalaking may pinakamatatag na kamay sa lahat ng nakita ng ama sa buhay niya. Ipinipinta ng lalaki ang mga pangalan ng tindahan. Iniiwan sa ama niya ang paghahalo ng kulay at paglilinis ng mga pinsel. Isang araw na wala ang lalaki, buong karatula ang isinulat ng ama niya. Bumalik ang lalaki, tumayo sa harap nito, saka iniabot ang bayad para sa araw. Ilang taon nanatili roon ang karatula. Gustong dumaan ng ama niya sa lansangang iyon at mag-angat ng ulo bago pa makarating dito.

“Mag-isa na akong gumagawa ng mga karatula pagkatapos noon. Minsang dumating ang tatay ko at nakita ang pintura sa manggas ko.” Huminto ito sa pinsel na hawak niya. “Sinabi niya: hindi iyan propesyon.” “Tapos?” tanong niya. “Ihinanap niya ako ng ibang trabaho.” Itinuro nito ang mga pinsel. “Hindi ko hinugasan ang mga iyan nang araw na iyon.” Sumipol ang takure sa kusina. Walang tumayo sa kanilang dalawa para patayin ang apoy.

“Pinili ko ang accounting para sa iyo para walang magsabi niyan sa iyo,” sabi nito. Inilapag niya ang pinsel sa gilid ng kahon. “Pero sinabi mo rin sa ibang paraan.” Tumingin ito sa kanya at hindi na bumalik sa usapang kagalang-galang na kompanya. Binuksan niya ang kuwaderno sa logo na iginuhit niya noong ikalawang taon at iniharap ito sa ama. Ang oras nila tuwing Sabado ay nauuwi na sa sampung minuto lang. Ngayon, mahigit isang oras nanatili si Lina. Dinalhan siya nito ng tsaang may maliit na platito. Sinabi niyang puwedeng paghaluan ng kulay ang platito. “Kunin mo, kahit iyan na ang huli kong platito para sa tsaa.” Naghanap siya ng basong walang laman. Nilagyan niya ito ng maligamgam na tubig at ibinabad ang isang pinsel. Wala siyang ipinangako sa ama. Ginalaw niya ang pinsel sa tubig. Nagsimulang matunaw ang lumang kulay.

Pagbalik sa dormitoryo mula sa bahay ng pamilya, inilagay ni Karim sa ilalim ng lampara ang dokumentong “Para kay Tatay, o Para sa Akin.” Binasa niya ang linyang iniwan niyang walang lagda ilang buwan na ang nakaraan. Inilipat niya ang oras ng pagsasara ng laro mula sa puwang na “Para kay Tatay” sa “Para sa Akin.” Isinulat niya sa ilalim: “Isinasara ko ito dahil gusto kong gumising nang walang limang Snooze.” Mula sa kama, nagtanong ang kasama: “Tapos ka na?” “Nagsimula na ako,” sabi ni Karim. Hinawakan niya ang panulat at lumagda: Karim. Saka binuksan niya ang talaan ng mga oras ng pagdarasal at pinili ang Dhuhr bilang unang angkla ng plano bukas. Isinulat niya ang lugar, ang iiwan bago ito, at ang dalawang pahina pagkatapos. Inilabas niya sa pitaka ang kard na “Hindi ako naninigarilyo, kahit sa mga lakad sa gabi.” Pudpod na ang mga gilid nito. Inilagay niya ito sa tabi ng papel at tinakpan ang panulat.

Bago matulog, binuksan ni Karim ang bulsa sa harap ng bag sa unang pagkakataon mula noong tag-araw. Natagpuan niya ang drowing na isinuksok ng kapatid niya: ang parehong mesa, at ang batang lalaki na kulay asul na mas malaki na. Isinabit niya ito sa ibabaw ng mesa malapit sa lampara, gaya ng pagsandal niya sa unang drowing isang taon na ang nakaraan. Walang telepono sa mesa. Nasa tabi ng lampara ang plano bukas. Tuyo na ang lagda niya sa ilalim ng dokumento. Binuksan niya ang drawer at inilabas ang sobre. Hinaplos niya ng daliri ang pudpod na sulok, saka pinunit ang dulo at inilabas ang nakatuping papel. Inilatag niya ito sa ilalim ng ilaw.

Lumang papel ito, naninilaw ang mga gilid at lumambot sa mga tupi. Sulat ito ng ama, pero mas maliit at hindi kasingtatag ng sulat nito sa iskedyul sa refrigerator.

Sa itaas: “Ngayong taon.” Sa ilalim, tatlong linya: Pagtakbo. Isang aklat bawat buwan. Ingles.

Ang parehong listahang isinulat ni Karim sa telepono sa simula ng taon. Bawat linya.

Sa tabi ng “Pagtakbo,” may labing-apat na maliliit na marka, isa para sa bawat umaga. Pagkatapos nito, mga kahong walang laman, iginuhit nang may parehong pag-iingat hanggang sa dulo ng pahina.

Sa ilalim ng papel, may linya sa mas bagong tinta, sa sulat ng ama na kilala niya:

“Sinulat noong kaedad mo. Walang nagtanong.”

Anim na salita. Minsan lang binilang ni Karim ang mga ito. Saka isinandal niya ang papel sa lampara, sa tabi ng drowing ng kapatid, kung saan niya ito makikita.

Kinaumagahan, ibinaba niya mula sa dingding ang papel sa pagtakbo, kasama ang mga marka at sero. Inilagay niya ito sa tabi ng papel ng ama. Kinuhaan niya ng larawan ang dalawa at ipinadala ito sa ama. Isinulat niya sa ilalim: “Linggo. Alas-sais. Itatanong ko sa iyo: Tumakbo ka ba?”

Dumating ang sagot makalipas ang isang minuto: “Magaling.”

Hawak ang telepono, hinintay ni Karim ang salitang laging kasunod nito.

Hindi ito dumating.

Sino sa buhay mo ang sumulat ng sariling papel at walang nagtanong tungkol dito? Tanungin siya ng isang tanong ngayong linggo, nang walang “pero.”

Bukas ang pinto

Kung hindi ka pa tiyak sa pagdarasal mismo, at hindi sa oras nito, isulat ang tanong mo. Humanap ng taong makikinig at sasagot nang may kaalaman at katapatan. Huwag magkunwaring may katiyakang hindi mo pa nararating. Kung sinaktan ka ng taong nagsalita sa ngalan ng relihiyon, maaari mong protektahan ang sarili mula sa kanya at tingnan ang pagdarasal nang malayo sa boses niya, nang hindi bumabalik sa boses na iyon.

Bumangon… Kahit sa Ikasandaang Beses.

﴿فَإِنَّ مَعَ ٱلْعُسْرِ يُسْرًا ۝ إِنَّ مَعَ ٱلْعُسْرِ يُسْرًۭا﴾ “Kaya tunay na kasama sa hirap ay ginhawa. Tunay na kasama sa hirap ay ginhawa.” (Ash-Sharh: 5–6)⁴.

Tinanong ang Propeta ﷺ kung aling mga gawa ang pinakamamahal ni Allah. Sinabi niya: “Ang palagiang ginagawa, kahit kaunti.” At sinabi niya: “Gawin ninyo ang mga gawaing kaya ninyo.” (Al-Bukhari 6465)⁵.