Ka tanaasulidda naftaada
Cutubkan u akhri sida buug loo akhriyo: bogag la rogrogo, goobtaad joogsatayna waa la xafidaa.Ku fur cutubkan buugga dhexdiisa

Qaybta koowaad

Ballanqaadyo biyaha lagu qoray

Dhammaanteen waxaynu qornay ballanqaadyo biyaha lagu qoray: goor hore ayaan seexanayaa, taleefanka waan iska dhigayaa, bisha kowdeeda ayaan bilaabayaa. Ka dibna waxaa imanaysa maalin mashquul ah oo way milmayaan. Qaybtan waxaynu ballanka siinaynaa markhaati, goob, iyo waqti, waxaynu dhisaynaa caado yar, waxayna ka ilaalinaynaa “Hal mar oo keliya”. Ka dibna waxaynu furaynaa diiwaanka, si aynu u aragno waxa aynu dhab ahaan samaynay.

Cutubka koowaad

Digniinta shanaad

Maxaad dadka ugu oofisaa ballamaha, kuwa aad naftaada u qaaddana uga baxdaa?

Qiyaastii 8 daqiiqo oo akhris ah

Karim waa siddeed iyo toban jir, wiilka curadka ah ee yiraahda “Haye” ka hor intaan codsigu dhammaystirmin. Wuxuu aabbihii ka dheeraaday laba sentimitir, welina codkiisa hoos buu u dhigaa markuu la hadlayo.

Karim-na wuu ka hami weyn yahay sida uu u muuqdo. Wuxuu rabaa inuu noqdo nooc naftiisa ka wanaagsan: jir ahaan ka xoog badan, wax akhris ahaan ka ballaaran, oo aad ugu dhiirran ku hadalka Ingiriisiga. Bilowga sannad kasta wuxuu qoraa liiskiisa, wuxuuna ku bilaabaa xamaasad dhab ah. Dabadeed isku-dayada liisku si deggan ayay u dammaan maalmo ka dib, ama toddobaadyo yar ka dib xaaladda ugu fiican. Cidna arrintaas uma sheego. Laakiin mar kasta oo indhihiisu ku dhacaan liiskii sannadkii hore, wuxuu dareemaa xishood yar iyo niyadjab caadi u noqday. Sidaas darteed wuxuu xagaaga oo dhan sugayay deegaanka jaamacadda: meel cusub oo aanay cidina ogayn immisa jeer oo uu dib u bilaabay.

Dhammaadkii xagaaga, albaabka agtiisa, hooyadiis waxay weelka cuntada ku duubtay saddex kiish si aanay waxba uga daadan. Aabbihii wuxuu toosiyey suunka boorsada ee garabkiisa, wuxuuna yiri: “Waqtigaaga ha lumin.” Dabadeed jeebkiisa wuxuu ka soo saaray baqshad cad oo xiran, fudud oo aan u ekayn baqshadda kharashka, faraha wiilkiisana wuu ku qabtay: “Fur markaad u baahato.”

Karim wuxuu damcay inuu weydiiyo: maxaa ku jira? Laakiin wuxuu maqlay naftiisa oo leh: “Haye.”

Lix eray ayuu aabbihii yiri. Karim baskii ayuu laba jeer ku tiriyey.

Habeenkiisii ugu horreeyay ee deegaanka jaamacadda, wuxuu jeebka boorsada ka helay sawir ay dhex gelisay walaashiisa yar, taas oo aanay qisooyinkeeda cidina u samri karin isaga mooyaane: guri, qorrax, iyo wiil buluug ah oo gacanta ruxaya, hoosteedana far qalloocan ku qoran: “Dhaqso u soo noqo.” Wuxuu ku tiiriyey nalka halka uu ka arki karo, baqshaddiina wuxuu ku tuuray khaanadda meel aanu ka arkayn.

Dabadeed wuxuu furay ciyaartii uu guriga habeenkii dambe nus saac ugu xadi jiray: koox yar oo internetka ah, ciyaartoydeedu ka kala yimaadeen magaalooyin kala duwan, oo aan garanayn wejigiisa, laakiin wareeggu aanu bilaabmi karin isaga la'aantiis. Wuxuuna naftiisa u ballanqaaday hal wareeg oo keliya.

Ma ahayn hal wareeg oo keliya. Habeennadii xigayna wuxuu bilaabay inuu ciyaarta furo markuu saaxiibkiisa qolku seexdo ka dib. Cidna ma weydiiso goorta uu xirayo. Wareeg ayaa mid kale ku xigay, ilaa uu arko iftiinka oo daaqadda ka soo galaya. Wuxuuna bilaabay inuu qoro wax kasta oo markiiba maankiisa ku soo dhaca. Ciyaaryahan ayaa dhaqdhaqaaq ku khaldamay, markaasuu u qoray weedh qallafsan oo uu u diray. Ma garanayn magiciisa, mana sawiran wejigiisa markuu akhrinayo.

Habeenkii xigay wuxuu ku biiray koox ay xubnaheeda qaarkood garanayaan magiciisa dhabta ah. Kooxdii waxay khasaartay wareeg la mid ah kii hore. Wuxuu qoray isla weedhii, dabadeed badhkeed ayuu tirtiray. Waxaa soo baxday farriin kaga timid saaxiibkii ay kooxda wada ahaayeen: “Maxaad qortay?” Tilmaamihii qoraalka ayuu kaga tagay isagoo libiqsanaya.

Saddex toddobaad ayaa xaaladdaas ku soo wareegtay: Karim wuxuu ciyaarta ku soo jeedaa ilaa waaberigii, saacado yar ka dibna laba digniinood ayaa taleefankiisa ka dhawaaqa. Tan koowaad waxaa la yiraahdaa “Muxaadarada siddeedda”, taasina markiiba wuu u kacaa; marna kama baaqan tan iyo markay waxbarashadu bilaabatay, waayo macallinku wuxuu xaadiriska ku qoraa magaca, Karim-na wuxuu yimaadaa toban daqiiqo ka hor isaga. Tan labaadna magaceedu waa “Orod”, wuxuu xiray laba sano ka hor, mana fulin laba toddobaad mooyaane. Subax kasta suulkiisa ayuu ku aamusiiyaa isagoon indhihiisa furin. Saaxiibkiisa qolkuna wuu maqlaa waxbana kama yiraahdo.

Isagoo jidka u socda muxaadarada ayuu taleefankiisa ka furay liiskii “Sannadkan”: orodka, buug bil kasta, iyo Ingiriisiga. Dabadeed wuxuu hoosteeda ku qoray: “Imtixaannada ka dib.” Taleefanku wuxuu wada xafidaa labada ballamoodba, Karim-na mid keliya ayuu dhowraa.

Mid kasta oo inaga mid ahina wuxuu leeyahay digniin uu suulkiisa ku aamusiiyo.

Waa shan iyo toban daqiiqo ka dhiman shanta. Digniintii baa dhawaaqaysa.

Gacantaada ayaad soo taagaysaa adigoon indhahaaga furin, waxaanad riixaysaa badhanka: “Dib u dhig digniinta”.

Shan daqiiqo oo keliya.

Mar labaad ayay dhawaaqaysaa. Dib u dhig. Mar saddexaad. Mar afraad.

Marka shanaad ayaad kacaysaa, iyadoo uu ku dhaafay wixii aad digniinta u xiratay: orodka intaan saxmaddu bilaaban, saacaddii akhriska waxbarashada, ama ballan aad naftaada u qaadday shalay.

Haddaba soo celi isla muuqaalkaas, adigoo hal shay beddelaya: markan waxaa jira qof ku sugaya. Imtixaan siddeedda ah, ama saaxiib gaarigiisa ku taagan albaabka hortiisa.

Immisa jeer ayaad riixi doontaa “Dib u dhig digniinta”?

Marna.

Digniintu waa isku mid. Sariirtu waa isku mid. Daalkuna waa isku mid. Haddaba maxaa beddelmay?

Intaanad ka jawaabin, xusuuso xalay. Waxaad maalintaada qorshaysay adoo aad u jeeda: saacad waxbarasho ah, nus saac socod ah, dabadeed shaqadii gudbinteedu dib u dhacday. Waxaad u tiri si dhab ah. Subaxdiina waxaad jabisay ballantii ugu horreysay, intii kalena hore ayaad u riixday ilaa fiidkii. Hadda waxaad faylka furaysaa adoo daahay, waxaad gaabinaysaa wax u baahnaa daryeel, waxaanad cudurdaar u samaynaysaa qofka ku sugaya. Daalku ma baaba'in markaad dib u dhigtay; waxaa ku biiray degdeg, xishood, iyo shaqo ka yar intii aad awoodday. Muuqaalkuna berrito wuu soo noqon karaa haddii aad caawa ku qanacdo ballan ka xamaasad badan, subaxaagana aad kaga tagto sidii uu ahaa.

Ballan kasta oo aad jabiso wuxuu ku barayaa inaadan ballanka xiga si fudud u rumaysan. Waxaad leedahay: markani way ka duwan tahay. Laakiin wax ka duwan ma diyaarisid. Taleefanku wuxuu yaal agtaada, kabtuna waxay ku jirtaa armaajada, ballantuna ma laha saacad go'an. Dabadeed waxaad la yaabtaa sida aad saaxiibkaa ugu oofiso, naftaadana aad u geliso sugitaan. Si cad u fiiri arrintan intaanad raadin sharraxaad ku raalligelisa: adigaa ah qofka aan imaan, khasaaraha ballantuna adiga ayuu kugu dhacay. Qirashadu kuma filna inay wax hagaajiso, laakiin waxay kaa hor istaagaysaa inaad tirtirto qiimihii ay kugu kacday. Hadda labada ballamood dhinac iska dhig. Maxaad ka heshay ballanta saaxiibkaa oo aadan dhigin ballantaada?

Waxa beddelmay ma aha rabitaankaaga. Waxa beddelmay waa shuruudaha.

Ballanqaadkaagu wuu jiraa, waxaana caawiya waxyaabo dibaddaada ah: qof og ballankaaga, meel kuu diyaarisa, iyo waqti go'an.

Shuruudda koowaad: in qof ku arko

Qirasho yar oo laga yaabo inay ku dhibto: in badan oo anshaxeennu ma aha kuweenna. Waynu soo amaahannaa.

Macallinka xaadiriska qora, saaxiibka gaariga ku sugaya, iyo jaleecada dadka marka aynu soo galno innagoo daahnay.

Kani waa kormeere dibadeed, awooddiisuna waxay ku jirtaa saddex sifo:

Laakiin ballanka aad naftaada u qaaddo, qiimihiisu waa dib u dhacsan yahay, cidina ma aragto, mar kastana gorgortan ayuu furan yahay: “Berrito laga bilaabo”.

Taas darteed ayay ballamaha aynu nafaheenna u qaadno si deggan ugu dhintaan. Ma aha inaan beenaaleyaal nahay, balse waa inay dhasheen markhaati la'aan. Ama sidaas baynu u malaynaynaa.

Tan iyo yaraantiisii Karim wuxuu ku socday xeerarka aabbihii iyo ballamaha hooyadiis dood la'aan; wuxuu yiraahdaa “Haye” dabadeedna wuu sameeyaa. Jaamacaddana kama baaqdo muxaadaro magaciisa laga yeerayo. Laakiin waxa uu naftiisa u ballanqaado, cidina wax kama weydiiso.

Karim-na ma aha xaalad naadir ah. Qoraaga Gretchen Rubin, buuggeeda The Four Tendencies, waxay kuwa isaga la midka ah ugu yeertaa “kuwa dadka kale u go'an”: waxay si fudud u oofiyaan waxa ay dadku ka filayaan, waxayse ku turunturoodaan waxa ay naftooda ka filayaan1.

Sahanka ay ka qaadday muunad Maraykan ah, waxay ahaayeen kooxda ugu weyn: 41%. Qaybinteeduna waa qaab caan ah oo fududaysan, ma aha aragti la xaqiijiyey. Laakiin yaa inaga mid ah oo aan naftiisa ku dhex arag tilmaantaas?

Cilmi-nafsiyaqaannadu waxay anshaxan la soo amaahday ugu yeeraan “xakamaynta dibadda”: waynu ku dheggan nahay waayo qof baa eegaya. Waxa inaga maqanna waxay ugu yeeraan “xakamaynta gudaha”: waynu ku dheggan nahay waayo arrintu waxay noqotay qayb inaga mid ah, iyadoo lagu qanacsan yahay qiimaha falka, ee aanay ahayn cabsi gudaha ah oo eedayn laga qabo2. Sideese xeerku u noqonayaa xeerkaaga adiga kuu gaarka ah? Waxaynu tan dib ugu soo laaban doonnaa Qaybta Labaad, gudaha cutubka 8.

Maqnaanshaha markhaatiguna ma daciifiyo ballamaheenna keliya; wuxuu kaloo beddeli karaa hadalkeenna. John Suler wuxuu falanqeeyay sida isxakamayntu ugu yaraan karto internetka marka aqoonsigu qarsoomo ama wejigu maqnaado. Taasina waxay furi kartaa albaab isu dhiibid iyo caawimo ah, ama hadal qallafsan oo wax yeela; wax kasta oo aynu halkaas ku sheegnana ma aha muujinta naf ka sii run badan3. Tijaabooyin gaar ahna, khiyaanadu waxay ku korortay iftiinka liita, dabeecadda danaysiga ahina waxay korodhay marka la xirto muraayadaha qorraxda, waxaana tan dambe lala xiriiriyay dareenka ka qaybgalayaasha ee ah inay qarsoon yihiin4. Waqti dheer ka hor intaasna, Glaucon oo ku jira wada-hadalkii Plato wuxuu faraantiga Gyges, ee qofka xiran qariya, ka dhigay su'aal ku saabsan dabeecadda marka aanay cidina ku arkayn; waa tijaabo feker, ma aha daraasad cilmiyeed5.

Fadhigii ciyaarta ee xigay su'aashii “Maxaad qortay?”, ciyaaryahan ayaa dhaqdhaqaaq ku khaldamay, markaasuu Karim qoray jawaab qallafsan dabadeedna joogsaday. Waxaa ka hor maray saaxiibkiisii kooxda, wuxuuna ciyaartoygii u qoray: “Ku celi dhaqdhaqaaqa, mar kale ayaan tijaabinaynaa.” Karim wuu tirtiray jawaabtiisii, wuxuuna naftiisa u dajiyay xeer gaaban: waxaan qofka qalaad ugu qoraa sida aan ugu qoro qofka magacayga yaqaanna.

Shuruudda labaad: inaad meeshaada joogto

Gurigii qoyska Karim taleefanka waxaa lagu dallaci jiray jikada, hooyadiisna waxay tobanka weydiin jirtay: “Miyaanad seexanayn?” Deegaanka jaamacadana tobankii waxay timid isagoo dhalinyaradii qolalka la jooga maqaayadda qaxwada. Qofna ma kicin.

Wuxuu naftiisa ku yiraahdaa: “Nus saac kale.” Wuxuuna soo noqdaa kowda habeenimo, isagoo daallan, subaxdiina wuxuu riixaa “Dib u dhig digniinta” shan jeer.

Caadadu innaga keliya inagama dhex degganaato. Waxay kaloo degtaa goobta: qolka, iftiinka la damiyo, taleefanka sariirta ka fog, iyo su'aasha hooyada. Daraasad la socotay arday u wareegtay jaamacad cusub, caadooyinkoodii hore waxay sii jireen markii deegaankoodu u ekaa wixii ay barteen, wayna burbureen markii uu isbeddelay6.

Guriga bannaankiisana wax kale ayaa inala socda: indhaha dadka. Laakiin immisa ka mid ah ayaa dhab ahaan inoo fiirsada?

Tijaabo xiiso leh, arday ayaa xirtay maaliyado ceeb ah, waxayna galeen hool ay ku jiraan asxaabtoodu7. Waxay filayeen in ku dhowaad kala bar dadkii goobta joogay ay dareemeen maaliyadda. Xaqiiqduna waxay ahayd in kuwa dareemay ay ahaayeen qiyaastii rubuc keliya.

Waxaynu aad u buunbuuninnaa tirada dadka ina eegaya. Cabsida laga qabo jaleeco aan xataa iman karinna waxay ku filan tahay inay dib inoo dhigto. Markhaatiga aad doorataa wuu ku caawiyaa; laakiin indhaha aad sawirataa dib bay kuu dhigaan.

Laakiin qofka maqaayadda ka kaca tobanka, wuxuu go'aankiisa gaaray ka hor intaanu bixin: goorta uu kacayo, iyo waxa uu leeyahay. Dib uguma gorgortamo miis kasta hortiisa.

Shuruudda saddexaad: in waqtiga kama-dambaysta ahi soo dhowaado

Karim wuxuu hawshii muxaadarada gudbiyey hal daqiiqo ka hor habeenbadhkii. Dabadeed wuxuu arkay sadarkii orodka ee liiskii “Sannadkan” oo aan lahayn maalin iyo saacad toona, wuuna xiray.

Haddaba maxay tahay dhibaatadu, haddii wax kasta aakhirkii la dhammaystiro?

Ugu horrayn fiiri waxa ku kallifay inuu dhammeeyo: waqtiga kama-dambaysta ah. Haddaanay habeenbadhka ahayn, hawshu waxay ahaan lahayd mid furan. Waqtiga kama-dambaysta ahi waa markhaati nooc kale ah: ma laha weji, laakiin gorgortan ma galo. Taas darteed ayaad dadka ugu qabataa wax aadan naftaada u qaban. Ballanka aad naftaada u qaaddana ma laha habeenbadh.

Daraasad la socotay ardayda jaamacadda intii uu socday simistarku, kuwa wax dib u dhigaa waxay ahaayeen kuwo walbahaar yar bilowgii. Dabadeed waxay noqdeen kuwa ugu walbahaarka iyo xanuunka badan dhammaadkii, buundooyinkooduna waxay noqdeen kuwa ugu hooseeya8.

Hawsha dib loo dhigayna ma baaba'do. Waxay ku sii jirtaa maskaxdaada iyadoo furan, wayna ku garaacdaa maalinta oo dhan. Cilmi-baarayaashu waxay ogaadeen in yoolalka la laalay ay ku soo dhex dhuuntaan fikirkaaga adoo wax kale ku mashquulsan, iyo in qorshe cad—goorta iyo xaggee—uu ku filan yahay inuu aamusiiyo9.

Markaad joojiso inaad naftaada rumaysato

Ballanka jabaa keligiis ma lumo. Wuxuu la tagaa wax yar oo ka mid ah kalsoonida aad ku qabto ereygaaga.

Waxaad markii tobnaad leedahay: “Sabtida ayaan bilaabayaa.” Gudahaagana waxaa ku jira cod garanaya natiijada ka hor intaanay Sabtidu iman, waayo wuxuu ku maqlay adoo sagaal jeer oo hore sidaas leh.

Cilmi-nafsiyaqaanka Albert Bandura wuxuu kalsoonidan ugu yeeray “kartida nafeed”: rumaysnaantaada inaad awood u leedahay inaad samayso waxa aad damacsan tahay inaad samayso10. Wuxuuna arkay in ilaha ugu xoogga badan aanay ahayn ereyada dhiirrigeliyayaasha, ama sheekooyinka kuwa guuleystay, balse ay yihiin waayo-aragnimadaada adiga: jeerarkii aad tiri “Waan samaynayaa,” dabadeedna aad samaysay.

Taas darteed ayaynu ku bilaabaynaa hal ballan oo yar. Oofintiisuna waxay dib kuugu soo celinaysaa inaad naftaada mar kale rumaysato.

Heshiis aad naftaada la gasho

Inta badan ballamaheennu waa niyado furan: “Waan ordi doonaa,” “Waan wax baran doonaa,” “Hore ayaan u seexan doonaa.” Niyadda furanna waxaa dib loo go'aamiyaa maalin kasta, meel kasta, iyo culeys kasta hortiisa.

Haddaba maxaa beddel u ah niyadda furan? Waa inaad go'aanka hal mar gaarto, ka hor intaanad u baahan. Cilmi-nafsiyaqaannadu waxay taas ugu yeeraan “niyadda fulinta”: weedh qaabkeedu yahay “Haddii… markaas…” oo falka ku xirta waqti iyo goob11.

Mid ka mid ah tijaabooyinka, arday ayaa laga codsaday inay warbixin ku qoraan laba maalmood gudahood inta lagu jiro fasaxa. Kuwii hore u sii cayimay goorta iyo meesha ay ku qorayaan waxaa dhammeeyay ku dhowaad saddex meelood afar meelood, marka loo eego qiyaastii saddex meelood meel ka mid ah kuwii aan cayimin12.

Karim wuxuu mar kale furay qoraalkii xusuusta, wuxuuna subaxda Axadda u cayimay orodka, akhriska, iyo Ingiriisiga. Nus saac ayuu ku qaatay midabaynta jadwalka. Albaabka agtiisa saaxiibkiisa qolka ayaa weydiiyey: “Waxaas oo dhan miyaad samaynaysaa muxaadarada ka hor?” Wuxuu yiri: “Waan isku dayi doonaa.” Wuxuu eegay kabahiisa gunta hoose ee armaajada yaal, mana soo saarin. Magaca Axadda ayaa shaashadda ku qornaa, laakiin saacaddu ma jirin, mana ay heshiin wax uu wax kaga weydiiyo. Markii ay digniintii muxaadaradu dhawaaqday subaxdii xigtay, Karim markiiba wuu kacay. Wuxuu ag maray qoraalkii midabaysnaa isagoo taleefanka xiraya, mana furin.

Goorta aad isticmaasho: Markaad dadka kale u oofiso ballamaha, ballanka aad naftaada u qaaddana aad kaga tagto mid furan. Muddada: Shan daqiiqo oo aad ku diyaariso hal ballan oo keliya, dabadeedna toddobaad aad ku tijaabiso.

  1. U beddel ballan sugan: Maalin, saacad, iyo goob. “Axadda, lixda subaxnimo, beerta,” ama toban daqiiqo oo jimicsi ah sariirta agteeda haddii aanay kuu habboonayn inaad dibadda u baxdo. Haddii aanu waqtigaagu gacantaada ku jirin, ilmo yar dartii ama shaqo wareeg ah darted, dooro daaqadda ugu gaaban ee soo noqnoqota: shan daqiiqo markuu ilmuhu seexdo ka dib, ama nasashada shaqada wareegga ah.
  2. Diyaari qorshe guriga bannaankiisa ah: “Haddii asxaabtaydu maqaayadda qaxwada sii joogaan tobanka ka dib, waan kici doonaa waxaanan dhihi doonaa: ballan baan leeyahay subaxdii.”
  3. Sii markhaati: Saaxiib og ballanta oo wax kaa weydiiya. Haddii aadan midna helinna, warqad muuqata oo aad calaamad saarto maalin kasta.
  4. Ku bilow si yar, daqiiqadaha ugu horreeya ee waqtigiisa: Waxa aad goor hore dhammaystirto, xataa laba daqiiqo gudahood, madaxaaga kuma sii jiraan iyagoo furan.

Haddii ay tallaabooyinku kula bataan, ku bilow mid keliya hadda. U dir saaxiib: “Axadda laga bilaabo, waxaan ordi doonaa lixda. I weydii Axad kasta: ma orodday?”

Haddii aad dhacdo: Ha u qaadan in toddobaadku lumay; diiwaangeli maqnaanshaha sidii uu u dhacay, raadshadna shuruudda maqan: ma markhaatigii baa, goobtii baa, mise ballantii? Hagaaji, kuna soo noqo ballanta xigta.

Karim wuxuu saaxiibkii u diray: “Axadda, lixda, beerta. I weydii: ma orodday?”. Kabaha wuxuu dhigay albaabka agtiisa habeenkii Sabtida, wuxuuna digniintii ku magacaabay ballanta. Axaddii koowaad wuu baxay, wuxuuna soo noqday ka hor intaan saaxiibkiis kicin. Calaamad yar ayuu kaga tagay warqad uu u gaar yeelay orodka.

Axaddii labaad wuxuu ciyaarta ku soo jeeday ilaa saddexdii. Markii ay digniintii dhawaaqday, wuxuu riixay dib u dhigista wuxuuna iska dhex yaallay sariirta. Fiidkii saaxiibkiis ayaa koob biyo ah shubanayay, markaasuu weydiiyey: “Ma orodday?”. Karim wuxuu yiri: “Maya.” Saaxiibkiis waxba kama dhihin. Dhegihiisa ayaa kululaaday, gacantiisa ayuu u taagay warqaddii si uu calaamad u saaro, dabadeed eber ayuu qoray. Wuxuu dib ugu noqday sadarkii “Haddii aad dhacdo”. Waqtigu ma maqnayn, qofkii wax weydiin lahaana ma maqnayn; kabihiisii ayaa ku hoos dhuuntay boorsada dharka wasakhda ah. Wuuna soo saaray, taleefankiina wuxuu dhigay miiska sariirta ka fog, wuxuuna go'aansaday inuu ciyaarta goor hore xiro habeenka orodka ka horreeya.

Axaddii saddexaad wuxuu u kacay inuu damiyo digniinta, markaasay kabtii noqotay waxa ugu horreeya ee cagtisu ku dhacday. Wuxuu saaxiibkii ku yiri markuu soo noqday: “Uma baahnayn ballan cusub. Waxaan diyaarsaday ballantaydii.” Wuxuu warqaddii ku dhejiyey derbiga miiska ka sarreeya; waxay lahayd calaamad, dabadeed eber, dabadeedna calaamad labaad.

Laba muraayadood

Laba su'aalood oo keliya, liis ma aha:

  1. Waa kuwee ballanka aadan marna dadka uga bixin, iyo ballanka aad naftaada u qaadday ee aad ugu badan uga baxday? Dhinac iska dhig labadooda: shuruuddee ayay tan hore leedahay oo ka maqan tan labaad?
  2. Toddobaad ka dib markii aad tan labaad siisay ballan sugan iyo markhaati: ma sii jirtay? Haddii ay dhacdayna, shuruuddee baa markan maqnayd?

Habeenkii ka horreeyay kowda bisha, Lina waxay taleefankeeda ka furtay galalka “Caqabado”, waxayna qortay cinwaan cusub: “Tartanka soddonka maalmood”. Taariikhdiina waxay u rartay sanduuqa koowaad, sidii ay samaysay bilihii hore.

Tixraacyada (12)
  1. 1Rubin, G. (2017). The Four Tendencies. Harmony Books.
  2. 2Ryan, R. M., & Connell, J. P. (1989). Perceived locus of causality and internalization: Examining reasons for acting in two domains. Journal of Personality and Social Psychology, 57(5), 749–761.
  3. 3Suler, J. (2004). The online disinhibition effect. CyberPsychology & Behavior, 7(3), 321–326. https://doi.org/10.1089/1094931041291295
  4. 4Zhong, C.-B., Bohns, V. K., & Gino, F. (2010). Good lamps are the best police: Darkness increases dishonesty and self-interested behavior. Psychological Science, 21(3), 311–314. https://doi.org/10.1177/0956797609360754
  5. 5Plato. Republic, Book II, 359c–360d. Translated by Benjamin Jowett. https://classics.mit.edu/Plato/republic.3.ii.html
  6. 6Wood, W., Tam, L., & Guerrero Witt, M. (2005). Changing circumstances, disrupting habits. Journal of Personality and Social Psychology, 88(6), 918–933.
  7. 7Gilovich, T., Medvec, V. H., & Savitsky, K. (2000). The spotlight effect in social judgment: An egocentric bias in estimates of the salience of one's own actions and appearance. Journal of Personality and Social Psychology, 78(2), 211–222.
  8. 8Tice, D. M., & Baumeister, R. F. (1997). Longitudinal study of procrastination, performance, stress, and health: The costs and benefits of dawdling. Psychological Science, 8(6), 454–458.
  9. 9Masicampo, E. J., & Baumeister, R. F. (2011). Consider it done! Plan making can eliminate the cognitive effects of unfulfilled goals. Journal of Personality and Social Psychology, 101(4), 667–683.
  10. 10Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191–215.
  11. 11Gollwitzer, P. M. (1999). Implementation intentions: Strong effects of simple plans. American Psychologist, 54(7), 493–503.
  12. 12Gollwitzer, P. M., & Brandstätter, V. (1997). Implementation intentions and effective goal pursuit. Journal of Personality and Social Psychology, 73(1), 186–199.