میرا بیلی «کل»

لینا دے فون وچ پنجاں سالاں توں اک جملہ موجود ہے، جو اوہدے نال اک فون توں دوجے فون وچ جاندا رہیا ہے: «جدوں حالات سدھرن گے، میں ڈیزائننگ دا کورس شروع کراں گی۔» اک شام اوہنے ایہ نوٹ کھولیا، تے ورھیاں بعد پہلی واری اوہنوں بند نہ کیتا۔ اوہدے تھلے دنداں دے ڈاکٹر دا ویلا تے اوہدی بھین دا تحفہ لکھیا سی۔ اتے جمعرات دے کم دی لسٹ سی۔

باورچی خانے توں اوہدے میاں نے واج ماری: «کیہ وزیرِ خزانہ نوں چاء چاہیدی ہے؟» اوہنے آکھیا: «اک خالی ہفتہ چاہیدا ہے۔» اوہ کپ لے کے آیا، اوہنوں نکی پلیٹ اتے رکھیا، تے میز دی کنڈھی اتے بہہ گیا۔ اوہنے اپنی انگلی کورس والے جملے اتے رکھی۔ جس دن اوہنے ایہ لکھیا سی، اپنے آپ نوں کہیا سی: «ویاہ توں بعد۔» تے جدوں ویاہ ہو گیا تاں شروعات نوں گھر دے سیٹ ہون تیکر ٹال دتا۔ فیر گل ترقی تیکر گئی۔ ترقی وی مل گئی، پر اوہ جملہ اپنی تھاں اتے ای رہیا۔

اوہنے میز دے دراز وچوں پرانا رجسٹر کڈھیا۔ اوہنوں کپ دے کول رکھیا، پر اوہنوں کھولیا نہیں۔ اوہنے کورس دی ویب سائٹ کھولی: تن خالی خانے تے فیس تارن دا اک بٹن۔ اوہنے خانیاں ول غور نال ویکھیا، فیر سائٹ بند کر دتی تے اپنے میاں نوں آکھیا: «کل۔»

تہاڈے فون دی نوٹس والی لسٹ وچ ورھیاں توں اک جملہ وسدا ہے: «میں کل شروع کراں گا۔» تسیں اوہنوں پرانے فون توں نویں فون وچ منتقل کیتا۔ اوہدے وچوں اک اکھر وی نہیں بدلیا۔

تاں فیر اسیں ایس «کل» والے بندے اتے کیوں بھروسہ کردے آں، جس نوں اسیں کدے ویکھیا ای نہیں؟

ہو سکدا ہے کہ کم ٹالنا صرف سستی نہ ہووے، سگوں ایس لمحے دے کسے بے چین کرن والے احساس توں بھجنا ہووے۔ تے اسیں اوہ کم اک ایہو جہے بندے اتے سٹ دیندے آں جس نوں اسیں «کل والا میں» کہندے آں۔ اسیں اوہدے نال انج پیش آؤندے آں جویں اوہ ساڈے نالوں ودھ تکڑا تے گھٹ مصروف ہووے۔ پر جدوں اوہ آوے گا، تاں اوہ وی تسیں ای ہووو گے، لگ بھگ اوسے تھکاوٹ نال، تے اک ایہو جہی لسٹ نال جس وچ اک ہور کم ودھ چکیا ہووے گا۔

پیئرس سٹیل اپنی کتاب «ٹالن دی مساوات» وچ اوہناں درجناں تحقیقات دا جائزہ لیندا ہے جو ساڈے کم ٹالن پچھے کارناں دا کھوج لاندیاں نیں¹۔

اوہ سکون جو پنجاں منٹاں بعد مک جاندا ہے

عام خیال ایہ ہے کہ کم ٹالنا ویلے دے انتظام وچ خرابی ہے۔ پر محققین نے ایہنوں بالکل وکھرے رُخ توں ویکھیا ہے: ایہ ایس لمحے اپنے موڈ نوں ٹھیک کرن دا طریقہ ہے، نہ کہ بعد وچ اپنے ویلے دا انتظام کرن دا²۔

پچھلے اوس کم نال کیہڑا احساس جڑیا سی جس نوں تسیں ٹالیا سی: اکتاہٹ، ناکامی دا ڈر، یا اوہدی اہمیت اتے شک؟ جدوں تسیں اوہنوں بند کر کے کوئی ہور شے کھولدے او، تاں سکون جھٹ پہنچ جاندا ہے۔

تہانوں اوہدے توں بھجن دا انعام مل جاندا ہے۔

جے ہر روز تہاڈا موڈ بھاری رہندا ہے، تاں لگاتار ٹال مٹول دا تعلق اداسی، ڈپریشن، یا دھیان دین وچ اوکھ نال ہو سکدا ہے؛ ایتھے کوئی ماہر ایس باب نالوں ودھ تہاڈی مدد کر سکدا ہے۔

کل والا ان جان بندہ

اک تحقیق وچ جس وچ فنکشنل ایم آر آئی (fMRI) ورتیا گیا سی، حصہ لین والیاں نے اوہناں خوبیاں دا جائزہ لیا جو ہن تے دس سال بعد اوہناں دی ذات نوں بیان کردیاں نیں، تے اوہناں خوبیاں دا وی جو اوہناں دوہاں ویلیاں وچ کسے مشہور ہستی نوں بیان کردیاں نیں۔ دماغ دے اوس حصے دی سرگرمی، جو اپنی ذات بارے سوچن نال جڑی ہے، اوس ویلے گھٹ سی جدوں اوہناں نے اپنے مستقبل دے وجود بارے سوچیا، اوہدے مقابلے وچ جدوں اوہناں نے اپنے ہن دے وجود بارے سوچیا سی³۔

تسیں اپنے تے اپنے مستقبل دے وجود وچکار اک وتھ محسوس کر سکدے او، جویں تسیں کسے دوجے بندے بارے سوچ رہے ہووو⁴، جس پاروں اوہدے اتے اوہ بھار پانا سوکھا ہو جاندا ہے جو تسیں اج نہیں چکنا چاہندے۔

تے تہاڈا ذہن اوس شے نوں ودھ اہمیت دیندا ہے جو ہن تہاڈے ہتھ وچ ہے، اوہدے مقابلے وچ جو بعد وچ آوے گی؛ ایہ «موجودہ ویلے نال تعصب» ہے⁵۔

کیہ ایہدا مطلب ایہ ہے کہ ہر ٹال مٹول بھجنا ہے؟ نہیں۔

کدے کدے کم ٹالنا سچ مچ اک دانائی والا فیصلہ ہوندا ہے: تسیں لوڑیندیاں شیواں خریدن لئی تنخواہ دی اڈیک کردے او، یا دوبارہ دوڑ شروع کرن لئی زکام توں ٹھیک ہون دا انتظار کردے او۔

دانائی والی تاخیر دی اک ایہو جہی شرط ہوندی ہے جس نوں تسیں صاف بیان کر سکدے او۔ پر بھجن دی شرط دھندلی ہوندی ہے: «جدوں حالات سدھرن گے»، یا «جدوں میں اپنی حیاتی ترتیب دواں گا»۔

«دو نعمتاں ایہو جہیاں نیں جنہاں وچ بہت سارے لوک گھاٹے وچ رہندے نیں: صحت تے وہل۔» (بخاری 6412)⁶۔

کل نال سچی یاری

«کل والے میں» نال تہاڈی یاری اوس ویلے شروع ہوندی ہے جدوں تسیں اوہدا بھار ہولا کردے او، ایس دی تھاں کہ ہر شے اوہدے اتے سٹ دیو۔

تھامس کارلائل نے لکھیا ہے: «اوہ فرض ادا کرو جو تہاڈے سبھ توں نیڑے ہے، جس بارے تسیں جاندے او کہ اوہ تہاڈا فرض ہے؛ تے اگلا فرض آپوں ای تہاڈے لئی صاف ہو جائے گا» (مفہومی ترجمہ)⁷۔

تن خالی خانے

جمعرات دا کم مکاون توں پہلاں، لینا نے فیر داخلے والا صفحہ کھولیا۔ اک کاغذ اتے لکھیا: «میں اج رات داخلہ لاواں گی، تے سبھ کجھ ترتیب دواں گی۔» میاں نوں کہیا: «ایس واری میں دیر نہیں کراں گی۔» اوہنے پچھیا: «پہلی شے کیہڑی ہے؟» اوہنے اک لمّی لسٹ ول ویکھیا: کورس دی فیس، سبق دا ویلا، ڈیزائننگ دا سافٹ ویئر، تے میز اتے تھاں۔ اوہنے کاغذ دا پچھاڑی پاسہ پرطیا۔ اوہدے اتے کجھ وی نہیں سی۔ اوہنے کوئی ہور سستا کورس لبھن لئی فون ول ہتھ ودھایا، فیر اوہنوں واپس کپ کول رکھ دتا۔ ساہمنے والے صفحے اتے ناں دا خانہ اجے وی خالی سی۔ پر اج رات دے وعدے نے پورے کاغذ دا اگلا پاسہ بھر دتا سی۔

لینا نے دو منٹاں وچ ناں تے ای میل بھر دتا۔ فیس تارن والے خانے کول اوہ رک گئی؛ اوہنے خرچیاں دی لسٹ کھولی، تے کورس والا صفحہ بند کر دتا۔ اوہدے میاں نے سکرین بجھدی ویکھی۔ پچھیا: «کتھے تیکر پہنچی ایں؟» اوہنے جواب دتا: «ایس ڈر تیکر کہ میں پیسے بھر دیاں تے فیر غیر حاضر رہاں۔»

اوہ «جے تسیں ڈگ پؤ» والی سطر ول مڑ آئی۔ کاغذ دے پچھاڑی پاسے اوہنے اوہ احساس لکھیا، فیر اوہدے توں وی چھوٹا اک عمل لکھیا: کل چاء دے کپ توں بعد قسط دی رقم دی تسلی کرنا۔ اوس رات اوہنے کسے متبادل کورس دی تلاش نہ کیتی۔ اوہنے ناں تے ای میل سانبھ کے رکھے۔

اگلے دن، جدوں اوہدے میاں نے اپنا کپ پلیٹ اتے رکھیا، اوہنے فیس والا صفحہ کھولیا۔ اوہنوں مکمل کیتا۔ پہلے سبق دا ویلا تن ہفتیاں بعد، بدھ دی شام ظاہر ہویا۔ اوہنے اوہ ویلا جمعرات والے کم دی تاریخ کول لکھیا، نہ کہ اپنے خیالاں دے کسے خالی دن وچ۔ اوہنے کہیا: «مینوں کوئی خانہ بھرن لئی پرسکون ہفتے دی لوڑ نہیں۔»

اوہدے میاں نے پچھیا: «تے تیرے ابا جی؟ اوہناں نوں کدوں دسین گی؟» اوہنے اپنی انگلی کیلنڈر اتے جما لئی، تے آکھیا: «پہلے سبق توں بعد۔»

ان جان بندے نال اک ملاقات

نوٹس والی ایپ کھولو، تے اوہدے وچ «کل» والا سبھ توں پرانا جملہ لبھو۔ فیر صرف اک سوال: اوہ کیہڑا احساس ہے جس توں تسیں اوہنوں ٹالدے ویلے بھجدے او؟ اکتاہٹ؟ ناکامی دا ڈر؟ یا شک کہ تسیں اوہدے اہل وی او کہ نہیں؟

تے جے تسیں ایس صفحے نوں بند کرن توں پہلاں اوہدا کوئی نکا جیہا حصہ ہن ای پورا کر لیندے او، تاں اوہدے تھلے اپنے کل لئی ایہ جملہ لکھو: «میں ایہ تہاڈے لئی شروع کر دتا ہے، ہن تسیں ایہنوں پورا کرو»۔

تے اک ہفتے بعد، اوسے جملے ول مڑو: کیہ کم چھوٹا کرن نال اوہ احساس وی چھوٹا ہویا، یا تسیں اجے وی کسے ایہو جہی شرط دی اڈیک کر رہے او جس نوں تسیں ناں نہیں دے سکدے؟

اوسے رات، لینا دے فون دی سکرین «ابا جی» دے ناں نال چمکی۔ یونیورسٹی دا رجسٹر اوہدے ساہمنے لوگوز والے صفحے اتے کھلا پیا سی۔ اوہنے اوس ناں ول ویکھیا، تے فون ول ہتھ نہ ودھایا۔ اوہ ناں روشن رہیا جد تیکر سکرین بجھ نہ گئی۔