เพื่อนของฉันชื่อ “พรุ่งนี้”

ในโทรศัพท์ลีนามีประโยคอายุห้าปี ย้ายตามเธอจากเครื่องหนึ่งสู่อีกเครื่อง ‘เมื่อทุกอย่างสงบลง ฉันจะเริ่มเรียนออกแบบ’ เย็นวันหนึ่งเธอเปิดมัน และเป็นครั้งแรกในรอบหลายปีที่ไม่ได้ปิด ใต้ประโยคนั้นมีนัดทันตแพทย์และของขวัญให้น้องสาว เหนือขึ้นไปเป็นรายการงานวันพฤหัสบดี

สามีเรียกจากครัว ‘รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังต้องการชาไหม?’ เธอบอกว่า ‘ต้องการสัปดาห์ที่ว่าง’ เขายกแก้วมาวางบนจานรองเล็ก ๆ แล้วนั่งตรงริมโต๊ะ เธอเลื่อนนิ้วไปที่ประโยคเรื่องคอร์ส วันที่เขียนเธอบอกตัวเองว่า ‘หลังแต่งงาน’ พอแต่งแล้วก็ขยับไปหลังบ้านลงตัว ต่อมาเป็นหลังเลื่อนตำแหน่ง ตำแหน่งเลื่อนแล้ว แต่ประโยคยังอยู่ที่เดิม

เธอหยิบสมุดเก่าจากลิ้นชักโต๊ะ วางข้างแก้วโดยไม่เปิด เปิดเว็บไซต์คอร์ส มีช่องสีขาวสามช่องกับปุ่มชำระเงิน เธอจ้องช่องเหล่านั้น แล้วปิดเว็บไซต์ บอกสามีว่า ‘พรุ่งนี้’

ในรายการบันทึกของโทรศัพท์คุณมีประโยคที่อยู่มาหลายปี ‘พรุ่งนี้จะเริ่ม’ คุณย้ายมันจากเครื่องเก่าไปเครื่องใหม่ ตัวอักษรไม่เปลี่ยนแม้แต่ตัวเดียว

ทำไมเราจึงไว้ใจเจ้าของ ‘พรุ่งนี้’ คนที่ไม่เคยพบเลย?

การเลื่อนอาจเป็นการหนีความรู้สึกไม่สบายใจตอนนี้ ไม่ใช่แค่ความขี้เกียจ เราโยนงานให้คนที่เรียกว่า ‘ตัวฉันในวันพรุ่งนี้’ ปฏิบัติกับเขาเหมือนแข็งแรงกว่าเราและมีภาระน้อยกว่า พอเขามาถึง เขาก็คือคุณ เหนื่อยแทบเท่าเดิม และมีรายการงานยาวขึ้นอีกหนึ่งข้อ

เพียร์ส สตีล ทบทวนในหนังสือ ‘The Procrastination Equation’ ถึงงานศึกษาหลายสิบชิ้นที่ค้นหาสิ่งเบื้องหลังการผัดวันประกันพรุ่งของเรา¹.

ยาบรรเทาที่คลายฤทธิ์หลังห้านาที

ความเข้าใจทั่วไปคือการผัดวันเป็นปัญหาการจัดการเวลา แต่นักวิจัยมองจากอีกมุมที่ต่างไปอย่างสิ้นเชิง มันเป็นวิธีปรับอารมณ์ตอนนี้ ไม่ใช่จัดการเวลาในภายหลัง².

งานล่าสุดที่คุณเลื่อนทำให้รู้สึกอะไร เบื่อ กังวลว่าจะล้มเหลว หรือไม่แน่ใจว่าคุ้มค่า? พอปิดงานแล้วเปิดอย่างอื่น ความโล่งใจก็มาทันที

คุณได้รางวัลจากการหนีมัน

ถ้าอารมณ์หม่นหนักทุกวัน การผัดวันเรื้อรังอาจเกี่ยวข้องกับอารมณ์ต่ำหรือภาวะซึมเศร้า หรือปัญหาการจดจ่อ ในกรณีนี้ผู้เชี่ยวชาญช่วยคุณได้มากกว่าบทนี้

คนแปลกหน้าในวันพรุ่งนี้

ในการศึกษาที่ใช้การสร้างภาพสมองด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าเชิงหน้าที่ ผู้เข้าร่วมประเมินลักษณะที่บรรยายตัวเองในปัจจุบันและอีกสิบปีข้างหน้า รวมทั้งลักษณะของบุคคลมีชื่อเสียงในสองช่วงเวลาเดียวกัน บริเวณสมองที่เกี่ยวกับการคิดถึงตัวเองทำงานน้อยกว่าเมื่อคิดถึงตัวเองในอนาคต เทียบกับตอนคิดถึงตัวเองในปัจจุบัน³.

คุณอาจรู้สึกว่ามีระยะห่างระหว่างคุณกับตัวเองในอนาคต ราวกับกำลังคิดถึงคนอื่น⁴ จึงโยนสิ่งที่ไม่อยากแบกวันนี้ให้เขาได้ง่าย

สมองให้ค่ากับสิ่งตรงหน้ามากกว่าสิ่งที่จะมาในภายหลัง นี่คือ ‘อคติให้ความสำคัญกับปัจจุบัน’⁵.

แปลว่าการเลื่อนทุกครั้งคือการหนีหรือ? ไม่ใช่

บางครั้งการเลื่อนเป็นการตัดสินใจที่ฉลาดจริง ๆ เช่น รอเงินเดือนเพื่อซื้อสิ่งจำเป็น หรือรอหายหวัดแล้วค่อยกลับไปวิ่ง

การเลื่อนอย่างมีเหตุผลมีเงื่อนไขที่ระบุชัด แต่การหนีมีเงื่อนไขคลุมเครือ เช่น ‘พออะไร ๆ สงบลง’ หรือ ‘พอจัดชีวิตให้ลงตัว’

‘มีความโปรดปราน(เนี๊ยะมะฮ์)สองประการ ที่มนุษย์ส่วนมากละเลย คือ สุขภาพดีและการมีเวลาว่าง’ (อัลบุคอรี 6412)⁶.

มิตรภาพที่แท้จริงกับวันพรุ่งนี้

มิตรภาพกับ ‘ตัวฉันในวันพรุ่งนี้’ เริ่มเมื่อคุณช่วยแบ่งเบา แทนการโยนทุกอย่างให้เขา

โทมัส คาร์ไลล์ เขียนว่า ‘จงทำหน้าที่ที่อยู่ใกล้ตัวที่สุด ซึ่งคุณรู้ว่าเป็นหน้าที่ของคุณ! หน้าที่ที่สองก็จะชัดเจนขึ้นแล้ว’⁷.

ช่องสีขาวสามช่อง

ก่อนจบงานวันพฤหัสบดี ลีนาเปิดหน้าลงทะเบียนอีกครั้ง เขียนบนกระดาษว่า ‘จะลงทะเบียนคืนนี้ แล้วจัดทุกอย่างให้เรียบร้อย’ เธอบอกสามีว่า ‘คราวนี้ไม่เลื่อนแล้ว’ เขาถามว่า ‘อย่างแรกคืออะไร?’ เธอมองรายการยาว ทั้งค่าเรียน เวลาเรียน โปรแกรมออกแบบ และพื้นที่บนโต๊ะ พลิกกระดาษไปด้านหลัง ไม่มีอะไรเลย เธอเอื้อมไปหยิบโทรศัพท์จะหาคอร์สอื่นที่ถูกกว่า แล้ววางกลับข้างแก้ว ช่องชื่อบนหน้าจอยังเป็นสีขาว ส่วนคำสัญญาคืนนี้เต็มหน้ากระดาษไปหมด

ลีนากรอกชื่อและอีเมลภายในสองนาที เธอหยุดที่ช่องชำระเงิน เปิดรายการค่าใช้จ่าย แล้วปิดหน้าคอร์ส สามีเห็นหน้าจอดับจึงถามว่า ‘ถึงไหนแล้ว?’ เธอตอบว่า ‘ถึงความกลัวว่าจะจ่ายแล้วไม่ไปเรียน’

เธอกลับไปดูบรรทัด ‘ถ้าคุณล้ม’ เขียนความรู้สึกบนหลังกระดาษ แล้วเขียนการกระทำที่เล็กกว่า ตรวจสอบจำนวนเงินงวด พรุ่งนี้หลังดื่มชา คืนนั้นเธอไม่หาคอร์สอื่น บันทึกชื่อกับอีเมลไว้ตามเดิม

วันรุ่งขึ้น เมื่อสามีวางแก้วบนจานรอง เธอเปิดหน้าชำระเงินแล้วทำจนเสร็จ นัดเรียนครั้งแรกปรากฏขึ้น อีกสามสัปดาห์ เย็นวันพุธ เธอเขียนนัดนั้นข้างกำหนดส่งงานวันพฤหัสบดี ไม่ใช่ในวันว่างที่จินตนาการ เธอบอกว่า ‘ไม่ต้องรอให้ทั้งสัปดาห์สงบถึงจะกรอกได้หนึ่งช่อง’

สามีถามว่า ‘แล้วพ่อล่ะ จะบอกเมื่อไร?’ เธอวางนิ้วค้างบนปฏิทินแล้วบอกว่า ‘หลังเรียนครั้งแรก’

นัดกับคนแปลกหน้า

เปิดแอปบันทึก แล้วหาประโยค ‘พรุ่งนี้’ ที่เก่าที่สุด จากนั้นถามเพียงข้อเดียว คุณหนีความรู้สึกอะไรเมื่อเลื่อนมัน? เบื่อ? กลัวล้มเหลว? สงสัยว่าตัวเองสมควรได้รับมันไหม?

ถ้าคุณทำส่วนเล็ก ๆ ได้ตอนนี้ ก่อนปิดหน้านี้ ให้เขียนประโยคถึงตัวเองในวันพรุ่งนี้ไว้ข้างใต้ ‘เริ่มให้แล้ว ทำต่อให้จบด้วย’

หลังหนึ่งสัปดาห์ กลับไปดูประโยคเดิม เมื่อทำงานให้เล็กลง ความรู้สึกนั้นเล็กลงด้วยไหม หรือยังรอเงื่อนไขที่บอกชื่อไม่ได้?

คืนเดียวกัน หน้าจอโทรศัพท์ลีนาสว่างขึ้นด้วยชื่อ ‘พ่อ’ สมุดสมัยมหาวิทยาลัยเปิดอยู่ตรงหน้าเธอที่หน้าออกแบบโลโก้ เธอมองชื่อ แต่ไม่ได้เอื้อมไปหยิบโทรศัพท์ ชื่อนั้นสว่างอยู่จนดับ