Ìfipòsílẹ̀ Lọ́dọ̀ Ara Rẹ
Ka orí yìí bí a ṣe ń ka ìwé: àwọn ojú ìwé tí a ń yí, a sì ń fi ibi tí o dé pamọ́.Ṣí orí yìí nínú ìwé náà

Orí Kẹwàá

Ọ̀rọ̀ tí Kò Lè Padà Mọ́

Báwo ni o ṣe lè dá ara rẹ dúró kí o tó pàdánù ohun tí kò ṣeé dípò?

Nǹkan bí ìṣẹ́jú 8 láti kà

Ìwé Lẹ́bàá Ilẹ̀kùn

Karim padà sí ilé àwọn òbí rẹ̀ ní ìsinmi àárín ọdún. Ní oúnjẹ ọ̀sán Ọjọ́ Ẹtì, nígbà tí gbogbo ìdílé wà yí tábìlì ká, àbúrò bàbá rẹ̀ bi í nípa ibùgbé, lẹ́yìn náà ó yí padà sí àwọn tó jókòó kí ó tó gbọ́ ìdáhùn: «Ṣé ẹ rántí òru ìdánwò ìṣirò ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga?». Ó sọ pé ìyá Karim jí ní aago mẹ́ta òru, ó sì rí ìmọ́lẹ̀ lábẹ́ ilẹ̀kùn ọmọ rẹ̀, ó ro pé ó ń kẹ́kọ̀ọ́. Ó ṣí ilẹ̀kùn, ó sì rí i lórí ibùsùn, fóònù tó fi sí ṣaja ibi ìdáná ní ọwọ́ rẹ̀, agbekọ́rí lórí etí rẹ̀, ó ń sọ fún ẹgbẹ́ rẹ̀ pé: «Eré kan péré». Ìwé ìṣirò wà ní ìsàlẹ̀ lórí ilẹ̀, pa.

Gbogbo ènìyàn rẹ́rìn-ín, Karim náà sì bá wọn rẹ́rìn-ín. Lẹ́yìn náà àbúrò bàbá rẹ̀ fi kún un pé: «Ẹni tó fẹ́ gbé nìkan nìyẹn! Ta ló máa pa ojú-ìwé rẹ̀ níbẹ̀?». Ẹ̀rín gbòòrò sí i. Ìrẹ́rìn-ín náà wà lójú Karim, ìdì búrẹ́dì sì ya ní ìka rẹ̀. Ó fẹ́ sọ pé: «Èmi kì í ṣe ọmọ yẹn mọ́». Lẹ́yìn náà ó rántí àwọn alẹ́ ilé-ìgbé tí ó fi jókòó sórí eré títí ìmọ́lẹ̀ fi wọ inú fèrèsé, nítorí náà ọ̀rọ̀ náà dúró lẹ́yìn eyín rẹ̀.

Ní alẹ́ àbúrò rẹ̀ obìnrin gbé ìwé rẹ̀ wá sí yàrá rẹ̀. Ó tẹ́ ojú-ìwé pẹ̀lú etí ọwọ́ rẹ̀, ó sì tún ìgbọ́ tó tẹ̀ ṣe. Ó dúró ní ẹnu-ọ̀nà ó sì sọ pé: «Yan ojú-ewé náà». Kò wo ìwé náà. Ó wo ojú-ìwé fóònù rẹ̀ tó ṣókùnkùn, ojú rẹ̀ sì fara hàn lórí rẹ̀.

Ó bẹ̀rẹ̀ sí í yí ìwé pẹ̀lú ohùn tí a gbọ́. Èjìká rẹ̀ gbé sókè, bakan rẹ̀ le; ẹ̀rín oúnjẹ ọ̀sán ṣì wà ní etí rẹ̀. Àbúrò rẹ̀ fa àga kékeré wá sí ẹ̀gbẹ́ rẹ̀; ó mọ ohùn ìfàfà rẹ̀ lórí àwọn àtẹ̀gùn, ó sì fẹ́ràn rẹ̀ kí ó tó kúrò nílé. Ní àkókò yìí ó na ọwọ́ sí ẹ̀yìn àga láti dá a dúró. Ó fi ìka rẹ̀ lé orí ìlà àkọ́kọ́, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí kà.

Karim fa àga náà pẹ̀lú agbára, ó sì kígbe sí àbúrò rẹ̀ obìnrin: «Fi mí sílẹ̀ nìkan!». Ó dáwọ́ kíkà dúró. Ó ti ìwé náà pa pẹ̀lú ọwọ́ méjèèjì, ó sì lọ bí ó ti ń nu ẹ̀rẹ̀kẹ́ rẹ̀ pẹ̀lú apá aṣọ.

Ó jáde lọ sí ibi ìdáná, ó sì mu omi dúró. Ó ti yí ibi padà, ṣùgbọ́n gbólóhùn náà ti jáde ṣáájú rẹ̀. Ó bẹ̀rẹ̀ sí í ṣàlàyé rẹ̀: kò parí láti ìgbà tí ó ti wọlé, kò sì sí ẹnì kan tó mọ̀ pé ó rẹ̀ òun. Ó ṣí omi nínú ṣíńkì láìní ìdí, lẹ́yìn náà ó tì í kí ife tó kún. Láti yàrá tó wà lẹ́bàá, ó gbọ́ ohùn àbúrò rẹ̀ tí ń kà lọ́lọ́ọ́. Kò kà fún òun, kò sì rí ọ̀rọ̀ kan láti fi wọlé sọ́dọ̀ rẹ̀.

Ìgbà mélòó ni o ti gbé ọ̀rọ̀ mì níwájú ẹnì kan, lẹ́yìn náà ó jáde sí ẹlòmíràn? O lè gbọ́ ìkìlọ̀ nínú èjìká àti bakan rẹ ṣáájú kí o tó gbọ́ gbólóhùn náà. Ìbínú wà níbẹ̀; ṣùgbọ́n ibo ni o máa fi ọ̀rọ̀ rẹ̀ sí, ta ni yóò san owó rẹ̀?

Ìbínú Kì Í Ṣe Ọ̀tá

Ìbínú jẹ́ ìmọ̀lára àdánidá, nígbà mìíràn ó sì wúlò. Onírẹ̀lẹ̀ kì í ṣe ẹni tí kò bínú rárá.

Onímọ̀ ọkàn Ara Mẹ́ríkà Ryan Martin lo gbogbo iṣẹ́ rẹ̀ láti kẹ́kọ̀ọ́ ìbínú fúnra rẹ̀, kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí ohun kan nínú àkójọ ìmọ̀lára gbogbogbò. Nínú ìwé rẹ̀ Why We Get Mad1, ó ṣàlàyé pé ìbínú sábà máa ń jẹ́ òjíṣẹ́: ó sọ fún ọ pé ààlà kan ti kọjá, tàbí ìwà ìrẹ́jẹ kan ti ṣẹlẹ̀, tàbí àìní kan kò ti ní ọ̀wọ̀.

Láàárín ìbínú àti ọ̀rọ̀ wà fèrèsé kan tí kì í sábà ju ìṣẹ́jú kan lọ. Agbára kì í ṣe pé o kò bínú, bí kò ṣe pé o ní ìṣẹ́jú yẹn. Ó lè bọ́ lọ́wọ́ rẹ nípa igbe, tàbí nípa gbígbé ọ̀rọ̀ mì bí ẹni pé ọ̀ràn náà ti parí.

Nígbà tí Iná Bá Lọ Sí Ibòmíràn

Ìmọ̀ ọkàn ń pe ìyípadà ìbínú sí ẹni tí kì í ṣe ẹni tó fà á ní ìyípadà ìbínú. O lè dákẹ́ níwájú ẹnì kan tí ó ṣòro fún ọ láti dá lóhùn, lẹ́yìn náà ọ̀rọ̀ jáde lọ́dọ̀ ẹnì kan tó súnmọ́ ọ jù, tí o lè gbé ohùn rẹ sókè sí. Ìdákẹ́jẹ́ẹ́ oúnjẹ ọ̀sán kò túmọ̀ sí pé ìbínú ti parí; ó nílò ilẹ̀kùn tó dé orísun rẹ̀.

Láti Mọ Ohun Tó Wà Nínú Rẹ Gan-an

Tí a bá bi Karim nípa ìmọ̀lára rẹ̀, yóò sọ pé: ó bínú. Ìdáhùn tó tọ́, ṣùgbọ́n ó pé.

Onímọ̀ ọkàn obìnrin Lisa Feldman Barrett kẹ́kọ̀ọ́ bí ìmọ̀lára wa ṣe ń ṣẹ̀dá. Nínú ìwé rẹ̀ How Emotions Are Made2, ó gbé àlàyé kan kalẹ̀ tí kò kà ìbínú sí fáìlì tó ti ṣetán tí a máa ń ṣí ní ọ̀nà kan náà ní gbogbo ìgbà. Nínú àlàyé yìí, ọpọlọ ń lo ìrírí rẹ àtijọ́ àti ohun tó ń lọ ní àyíká láti fún àwọn ìmọ̀lára ara ní ìtumọ̀. Èdè rẹ jẹ́ apá kan nínú ohun tí o fi ń mọ àwọn ìrírí wọ̀nyí. Nítorí náà kí ló ń dá wa dúró láti wá ọ̀rọ̀ tó péye jù?

Ẹni tó ní èdè tó péye jù, sábà máa ń ní ìṣàkóso tó pọ̀ jù. «Bínú» jẹ́ ọ̀rọ̀ kan tó ní àdàpọ̀ nínú: ó lè jẹ́ àbùkù, tàbí àìlágbára láti dá lóhùn, tàbí ìbẹ̀rù pé yóò pàdánù ọ̀wọ̀. Ìkọ̀ọ̀kan nínú wọn ní ìdáhùn tó yàtọ̀ sí ti èkejì.

Onímọ̀ Susan David ṣàpèjúwe ọ̀nà méjì nínú ìwé rẹ̀ Emotional Agility3: «Olùfipamọ́» tó ń ti ìmọ̀lára rẹ̀ sí apá kan, àti «Olùrònú-lójú-ẹsẹ̀» tó ń tún un ṣe nínú orí rẹ̀ láìjẹ́ kí ó sá kúrò níbẹ̀. Ó dábàá ọ̀nà kẹta: sọ ìmọ̀lára rẹ ní ọ̀nà pípéye, wò ó pẹ̀lú ìfẹ́ láti mọ̀, lẹ́yìn náà ṣe ohun tó bá ìwà rẹ mu. Bíi kí o sọ pé: «Mo ti ń sú báyìí, n ó sì yan ọ̀rọ̀ mi pẹ̀lú èyí».

Lẹ́yìn Ìfàfà

Anas ibn Mālik sọ pé òun ń rìn pẹ̀lú Wòlíì ﷺ, òun sì wọ aṣọ ìbora Najrān tó nípọn lórí. Arábù kan dé bá wọn, ó sì fa aṣọ náà pẹ̀lú agbára tó lágbára títí Anas fi rí àmì ìpọ́n aṣọ lórí èjìká Wòlíì ﷺ. Lẹ́yìn náà arábù náà béèrè pé kí a pàṣẹ fún òun ní owó. Anas ròyìn ohun tó ṣẹlẹ̀ lẹ́yìn náà: Wòlíì ﷺ yípadà sí i, ó rẹ́rìn-ín, lẹ́yìn náà ó pàṣẹ fún ẹ̀bùn kan fún un4.

Wo ohun tó wà lẹ́yìn ìfàfà. Àbájáde ara hàn nínú ìròyìn náà, ìbéèrè sì wá lẹ́yìn rẹ̀. Síbẹ̀síbẹ̀ ìdáhùn kò gba àwòrán ìfàfà náà fúnra rẹ̀. A lè rí ìṣe méjèèjì ní ọ̀tọ̀tọ̀.

Ìdákẹ́jẹ́ẹ́ kúkúrú tí a fún ara wa kí a tó dáhùn jẹ́ àǹfààní láti yan ìdáhùn, pẹ̀lú ẹ̀tọ́ rẹ láti sọ̀rọ̀ nípa ipò kan náà ṣì wà. Anas parí àpèjúwe ìdáhùn náà pẹ̀lú: «Ó yípadà sí i, ó rẹ́rìn-ín, lẹ́yìn náà ó pàṣẹ fún ẹ̀bùn kan fún un» (Al-Bukhārī 3149).

Nígbà tí Ìmọ̀lára Bá Parẹ́, Ibo Ni Ó Lọ?

Onímọ̀ ọkàn James Gross ṣe ìdánwò kan5: ó fi fídíò kan tó ń bani lẹ́rù hàn àwọn olùyọ̀ǹda, ìyẹn gígé apá kan. Ó béèrè lọ́wọ́ ẹgbẹ́ kan láti fi ojú wọn pamọ́, ó sì béèrè lọ́wọ́ òmíràn láti wo fídíò náà pẹ̀lú ìwà àìdásí tó dín ìmọ̀lára wọn kù, ó sì fi ẹgbẹ́ kẹta sílẹ̀ láti wò ó bí ó ṣe máa ń wò.

Ẹni tó pa ojú rẹ̀ mọ́ kò nímọ̀lára ìríra tó kéré ju ẹgbẹ́ wíwò àṣà lọ, ṣùgbọ́n ó fi ojú tí ó ṣe àfihàn ìmọ̀lára rẹ̀ kéré. Ó dà bí ẹni tó balẹ̀ lóde, láìjẹ́ kí ìmọ̀lára náà fúnra rẹ̀ balẹ̀.

Ohun tó yanilẹ́nu jùlọ ni pé fífi ojú pamọ́ mú iṣẹ́ púpọ̀ wá fún ètò ara ẹni tí ó jẹ́ ti ìmọ̀lára. Nítorí náà ìpamọ́ kì í ṣe dídúró nínú rírí ìmọ̀lára, bí kò ṣe iṣẹ́ láti fi pamọ́, ó sì ní owó nínú ara.

Ṣùgbọ́n ẹni tó tún ìwòye rẹ̀ ṣe nípa ipò náà, ìríra rẹ̀ tó ṣe gan-an dín kù, láìsí ìpọ̀sí nínú ìdálọ́kànsókè ara ní ìfiwéra pẹ̀lú ẹgbẹ́ wíwò àṣà. Nínú ìgbésí ayé rẹ, wá kà ipò náà ní ọ̀nà mìíràn tó ṣí àǹfààní mìíràn sílẹ̀ yàtọ̀ sí ìdájọ́ líle àkọ́kọ́.

Nígbà tó yá, pẹ̀lú onímọ̀ Oliver John, Gross kẹ́kọ̀ọ́ ìṣàkóso ìmọ̀lára nínú ìgbésí ayé ojoojúmọ́6. Dídi ẹni tó máa ń pa ìfihàn ìmọ̀lára mọ́ sopọ̀ mọ́ ìtẹ́lọ́rùn díẹ̀ nínú ìgbésí ayé àti ìbátan àwùjọ tí kò lágbára. Ìsopọ̀ yìí kò fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ìpamọ́ nìkan ni ìdí, ṣùgbọ́n ó ń pè ọ́ láti bi ara rẹ ní ìbéèrè kan: ṣé ìdákẹ́jẹ́ẹ́ tí o rò pé ó jẹ́ ààbò fún àwọn tó yí ọ ká ń mú wọn súnmọ́ ọ lóòótọ́?

Ìpamọ́ kò ṣí ilẹ̀kùn fún ohun tó dààmú rẹ nìkan, ìbúgbàù sì lè darí ọ̀rọ̀ rẹ sí ẹni tí kì í ṣe ẹni tó fà á. Nítorí náà kò tó láti dákẹ́, bẹ́ẹ̀ ni kò tó láti kígbe. O nílò ọ̀nà kẹta.

Nínú ìtumọ̀ ṣíṣàkóso ìdáhùn: «Kì í ṣe alágbára ẹni tó ń lu àwọn ènìyàn; alágbára gidi ni ẹni tó ń ṣàkóso ara rẹ̀ nígbà ìbínú» (Al-Bukhārī 6114)7.

O nílò àwọn ìgbésẹ̀ nínú ìṣẹ́jú kan náà, àti ilẹ̀kùn tí ìmọ̀lára yóò jáde láti ibẹ̀ ní ìgbà tó bá yá. Pe èyí ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́, kì í ṣe ìfisílẹ̀.

Ìdákẹ́jẹ́ẹ́ Kúkúrú, àti Ilẹ̀kùn Tó Tọ́

Ìgbà tí o máa lò ó: nígbà tí o bá nímọ̀lára ìbínú tí o sì fẹ́ dáhùn, tàbí tí o bá kíyèsí pé ò ń tú u sí ẹnì kan mìíràn. Àkókò tí a nílò: ìdákẹ́jẹ́ẹ́ ìṣẹ́jú mẹ́wàá tí a dábàá, lẹ́yìn náà àkókò sísọ̀rọ̀ pẹ̀lú ẹni tó wà nínú ipò náà nígbà tí o bá balẹ̀.

  1. Sọ ohun tó wà nínú rẹ ní pàtó: má ṣe fọwọ́ sí «Mo bínú» nìkan, tàbí «Mo wà dáadáa». Kọ gbólóhùn kan ṣoṣo: «Mo nímọ̀lára… nígbà tí…». Kí ni nínú ìbínú yìí: àbùkù, àìlágbára láti dáhùn, àbí ìbẹ̀rù? Orúkọ pàtó lè mú ìmọ̀lára kúrò nínú ìjì rẹ̀.
  2. Yí ipò ara rẹ padà lójúkan náà: tí o bá dúró, jókòó. Tí ìbínú bá ṣì ń lágbára, dùbúlẹ̀, tàbí rìn díẹ̀ jìnnà sí ibi náà.
  3. Fi ọ̀rọ̀ sílẹ̀, kì í ṣe ìmọ̀lára: o lè bínú, fún ara rẹ ní àkókò kí o tó dáhùn nígbà tí o bá ń ṣe ìfàsẹ́yìn. Fún ara rẹ ní ìṣẹ́jú mẹ́wàá ṣáájú ìfiranṣẹ́, gbólóhùn, tàbí ìpinnu kankan.
  4. Ya ìwọ̀n kúrò nínú ìdí: kí o tó ta ìbínú sí ẹni àkọ́kọ́ tí o bá rí, bi ara rẹ pé: Ṣé gbogbo rẹ̀ nítorí ipò kékeré yìí? Ta ló fà á lóòótọ́? Àbúrò rẹ kékeré, tàbí ọ̀rẹ́ rẹ, tàbí alábàákẹ́gbẹ́ rẹ nínú ẹ̀kọ́ kò yẹ fún owó tí ẹlòmíràn kọ.
  5. Ṣí ilẹ̀kùn tó tọ́ fún ìmọ̀lára: àtúnyẹ̀wò kò túmọ̀ sí pé o fi ẹ̀tọ́ rẹ sílẹ̀. Dípò «Kò sí ìdí láti ṣe àwọn nǹkan ní ìdíjú» tàbí «Kò ní yí ohunkóhun padà nísinsìnyí», gbìyànjú: «Èyí bí mi nínú, ó sì ní ibi kan lẹ́yìn náà: n ó bá ẹni tó ṣe é sọ̀rọ̀ ní àkókò tí ó balẹ̀, tàbí n ó kọ ọ́ sílẹ̀, tàbí n ó pète ọjọ́ mìíràn.»

Bí o bá ṣubú: ṣí ilẹ̀kùn ìtúnṣe pẹ̀lú ìfàṣẹ̀sí tó ṣe kedere sí ẹni tí ìbínú rẹ dé bá.

Tí o bá pa ẹnikẹ́ni lára nípa ìmọ̀lára rẹ, fi ìdáríjì hàn kedere: «Mo ṣe àṣìṣe nígbà tí mo kígbe sí ọ. Inú mi ń bà jẹ́ nítorí ohun mìíràn, èyí kò sì ṣàlàyé ohun tí mo ṣe. N ó gbìyànjú láti tún ipa rẹ ṣe.»

Oúnjẹ Ọ̀sán Tó Tẹ̀lé E

Ní òwúrọ̀ Karim dúró ní ẹnu-ọ̀nà ibi ìdáná, àbúrò rẹ̀ obìnrin sì ń kó ìfọ́ jọ sínú àwo rẹ̀. Ó bẹ̀rẹ̀: «Mo ti bínú…». Ó gbé ojú rẹ̀ sókè sí i. Ó dúró; ó gbọ́ nínú gbólóhùn náà ọ̀nà kan tó tún ẹ̀bi padà sí i.

Ó rántí ọ̀nà ìdáríjì, ó sì sọ pé: «Mo ṣe àṣìṣe nígbà tí mo kígbe sí ọ. Ìbínú mi kì í ṣe ẹ̀bi rẹ». Ní ẹnu-ọ̀nà mìíràn bàbá rẹ̀ dúró. Ó wò wọ́n, lẹ́yìn náà ó yípo, ó sì lọ láìsọ ọ̀rọ̀ kan.

Àbúrò rẹ̀ kò ṣí ìwé lẹsẹkẹsẹ. Ó sọ pé: «Mo yan ojú-ewé gígùn lánàá». Karim jókòó lẹ́bàá rẹ̀: «A ó kà á ní ìgbà méjì». Ó ka ìlà àkọ́kọ́, ó sì kọsẹ̀ nínú ọ̀rọ̀ kan. Ó dúró.

Ní oúnjẹ ọ̀sán Ọjọ́ Ẹtì tó tẹ̀lé e, àbúrò bàbá rẹ̀ tún sọ ìtàn òru aago mẹ́ta náà. Karim gbóná ní etí rẹ̀, ó sì sọ ohun tó ń nímọ̀lára rẹ̀: ìtìjú níwájú gbogbo ènìyàn. Ó bẹ̀bẹ̀ láti lọ sí ibi ìdáná kí ọ̀rọ̀ náà tó jáde, ó sì jókòó níbẹ̀ fún ìṣẹ́jú mẹ́wàá. Nígbà tí àbúrò bàbá rẹ̀ jáde lọ sí mọ́tò rẹ̀, ó rìn pẹ̀lú rẹ̀ ó sì sọ pé: «Ìtàn òru náà ń tì mí lójú níwájú gbogbo ènìyàn. Jọ̀wọ́, má ṣe tún sọ ọ́». Àbúrò bàbá rẹ̀ sọ pé: «Àwada ni ó jẹ́». Karim sọ pé: «Mo mọ̀. Èmi kò sì fẹ́ kí a tún sọ ọ́». Àbúrò náà dákẹ́ fún ìṣẹ́jú kan, lẹ́yìn náà ó sọ pé: «Bí o ti fẹ́». Ní alẹ́ àbúrò rẹ̀ obìnrin fi ìwé rẹ̀ lé eékún rẹ̀: «Yan ojú-ewé náà». Ní àkókò yìí ó wo ìwé náà, ó yan ojú-ewé kan, ó sì fa àga kékeré sí ọ̀dọ̀ rẹ̀.

Ta Ló Ń San Owó Ìbínú Rẹ?

Má ṣe dáhùn kíákíá, gba àkókò rẹ:

  1. Ta ni ó ń gbé ìbínú rẹ jù lọ nínú àwọn ènìyàn, nígbà tí òun ni ó kéré jù lọ nínú ẹ̀bi rẹ̀?
  2. Tí o bá padà ní aago kan ní ìṣẹ́jú mẹ́wàá sí ìgbà tí ohùn rẹ kẹ́yìn gbé sókè, kí ni ó ń yọ ọ́ lẹ́nu tí o kò sọ fún ẹnikẹ́ni?

Ní alẹ́ kan náà, kí Lina tó sọ̀kalẹ̀ láti mọ́tò rẹ̀ níwájú ilé arábìnrin rẹ̀, fóònù rẹ̀ tàn pẹ̀lú ìfitónilétí ìmeèlì kan. Ó fi kọ́kọ́rọ́ rẹ̀ sí orí ìjókòó tó wà lẹ́gbẹ̀ẹ́, ó sì ṣí ìfiranṣẹ́ tó dé lẹ́yìn ọ̀sẹ̀ púpọ̀ ìdúró.

Àwọn Ìtọ́kasí (7)
  1. 1Martin, R. (2021). Why We Get Mad: How to Use Your Anger for Positive Change. Watkins.
  2. 2Barrett, L. F. (2017). How Emotions Are Made: The Secret Life of the Brain. Houghton Mifflin Harcourt.
  3. 3David, S. (2016). Emotional Agility: Get Unstuck, Embrace Change, and Thrive in Work and Life. Avery.
  4. 4Al-Bukhārī, Al-Ṣaḥīḥ, hadith 3149; láti ọ̀dọ̀ Anas ibn Mālik, arábù fa aṣọ ìbora, lẹ́yìn náà ẹ̀bùn. Ṣahīh. Ọ̀rọ̀ hadith.
  5. 5Gross, J. J. (1998). Antecedent- and response-focused emotion regulation: Divergent consequences for experience, expression, and physiology. Journal of Personality and Social Psychology, 74(1), 224–237.
  6. 6Gross, J. J., & John, O. P. (2003). Individual differences in two emotion regulation processes: Implications for affect, relationships, and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 85(2), 348–362.
  7. 7Al-Bukhārī, Al-Ṣaḥīḥ, hadith 6114; láti ọ̀dọ̀ Abū Hurayrah, ìṣàkóso ara ní ìgbà ìbínú. Ṣahīh. Ọ̀rọ̀ hadith.