Ìfipòsílẹ̀ Lọ́dọ̀ Ara Rẹ
Ka orí yìí bí a ṣe ń ka ìwé: àwọn ojú ìwé tí a ń yí, a sì ń fi ibi tí o dé pamọ́.Ṣí orí yìí nínú ìwé náà

Orí Kọkànlá

Àwọn Àlejò tí A Kò Pè

Èéṣe tí àwọn èrò amúnikún-fún-ẹ̀rù fi ń kọjá lórí rẹ láìfi ohunkóhun hàn nípa rẹ?

Nǹkan bí ìṣẹ́jú 6 láti kà

Ọwọ́ Aṣọ Kékeré

Lina ti ka ìfiranṣẹ́ ìpè ìfọrọwanilẹ́nuwò, ó sì fi fóònù sínú àpò rẹ̀ kí ó tó kan ilẹ̀kùn àbúrò rẹ̀. Ó ṣì ń rántí ìrọ̀lẹ́ Ọjọ́rú fún ẹ̀kọ́ ìṣàyàwòrán, àwọn ìwé kan sì ti ní ibì kan nínú àpò iṣẹ́ kékeré kan. Ó ti fi í ránṣẹ́ pẹ̀lú ìbéèrè iṣẹ́ ní ọ̀sẹ̀ díẹ̀ sẹ́yìn. Àbúrò rẹ̀ sọ ní ẹnu-ọ̀nà pé: «O dé ní àkókò tó yẹ».

Àbúrò rẹ̀ fi ọmọ rẹ̀ tí ó jẹ́ ọmọ-ọwọ́ sí ọwọ́ Lina, ó sì padà sí ibi ìdáná. Ní oṣù kẹfà ọmọ náà ti bẹ̀rẹ̀ sí í di ohun tí ó bá tẹ ọwọ́ rẹ̀. Ó di ọwọ́ aṣọ Lina mú, ó sì fà á sí ẹnu rẹ̀. Lina rẹ́rìn-ín, ó sì fa aṣọ náà rọra.

Lẹ́yìn náà àwòrán kan kọjá lójijì: pé ọmọ-ọwọ́ náà yóò yọ kúrò ní ọwọ́ rẹ̀. Kò sí ohun tó ṣẹlẹ̀. Ọmọ náà ṣì di aṣọ mú, ó sì ń ṣe ohùn kékeré tí kò dàbí ìríra tó dìde lójijì ní ọ̀fun Lina.

Àbúrò rẹ̀ pè láti ibi ìdáná: «Àwọn asọ-ọwọ́ wà lẹ́bàá rẹ». Lina wo ọwọ́ rẹ̀ bí ẹni tó ń rí wọn fún ìgbà àkọ́kọ́. Àwọn ìka rẹ̀ tàn káàkiri ẹ̀yìn ọmọ náà dípò kí wọ́n rọ̀. Ó fẹ́ pe àbúrò rẹ̀, ṣùgbọ́n kí ni yóò sọ fún un nípa ìṣẹ́jú kan tí kò sí ohun kankan tó ṣẹlẹ̀ nínú rẹ̀?

Lina padà ọmọ náà fún àbúrò rẹ̀, ó sì sọ pé òun nílò omi. Nínú ìbẹ̀wò tó tẹ̀lé e, ó yẹra fún jíjókòó nítòsí ibùsùn ọmọ. Àbúrò rẹ̀ béèrè pé kí ó gbé ọmọ náà nígbà tí òun ń ṣe tíì, ó sì sọ pé: «Ẹ̀yìn mi ń dùn mí».

Ó rí ara rẹ̀ tó ń wo àwòrán náà lọ́kàn rẹ̀ láti rí i dájú pé kò fẹ́ ẹ. Ó tu ara rẹ̀ nínú, lẹ́yìn náà ó tún ìdánwò náà ṣe; ní ìgbà kọ̀ọ̀kan ó gùn sí i. Ó fa aṣọ ìfọ̀ jáde, ó sì ṣe é ní ìlọ́po méjì sórí eékún rẹ̀. Ó gbọ́ àbúrò rẹ̀ tó ń béèrè láti ibi ìdáná: «Ṣúgà?». Ó sọ pé: «Díẹ̀». Ìbéèrè kan tó rọrùn wà tí ó lè dá a padà sí ìbẹ̀wò náà, ṣùgbọ́n ó tẹ̀síwájú láti wá ìdáhùn fún ìbéèrè tí òun fúnra rẹ̀ ṣe.

Ó lè kọjá lórí rẹ ní yàrá ìdákẹ́jẹ́ẹ́ èrò kan pé kí o kígbe, tí o kò fẹ́ bẹ́ẹ̀. Ǹjẹ́ èrò náà ṣàpèjúwe ohun tí o fẹ́, àbí ohun kan tó kọjá lọ́kàn rẹ? Kí ni o ń ṣe nígbà tí àlejò yìí bá yọ ọ́ lẹ́nu: ṣé o ń lé e, àbí o dá ọjọ́ rẹ dúró láti wá ohun tó ń sọ nípa rẹ?

Kí Èrò Kọjá Kò Túmọ̀ Sí Pé O Fẹ́ Ẹ

Ṣé kí èrò bíi èyí kọjá lọ́kàn rẹ túmọ̀ sí pé o fẹ́ ẹ gan-an, àbí pé ó ń fi ohun kan tó pamọ́ nínú rẹ hàn? Kò sí nínú èyí tó tọ́.

Ọpọlọ rẹ ń mú èrò àìròtẹ́lẹ̀ jáde ní gbogbo ọjọ́: díẹ̀ jẹ́ onírẹ̀lẹ̀, díẹ̀ jẹ́ àjèjì, díẹ̀ sì ń dààmú púpọ̀. Púpọ̀ nínú wọn ń kọjá láìjẹ́ pé a kíyèsí. Díẹ̀ nínú wọn ń yà wá lẹ́nu, a sì máa ń dúró lórí wọn fún ìgbà pípẹ́.

Nínú ìwádìí àtijọ́, àwọn onímọ̀ Jack Rachman àti Padmal de Silva bi àwọn ènìyàn lásán, kì í ṣe aláìsàn, wọ́n sì fẹ́ mọ̀: ṣé èrò tó ń dààmú, tàbí ti ìbínú, tàbí ti àjèjì máa ń wá sí wọn?1

Nǹkan bí 80% wọn sọ pé bẹ́ẹ̀ ni. Ìrísí èrò wọn àti díẹ̀ nínú ohun tí wọ́n ní jọra pẹ̀lú ti àwọn tó ní ìṣòro Ìdáwọ́ Ìbòjú Àìdúró (OCD), ṣùgbọ́n àwọn èrò náà yàtọ̀ nínú bí wọ́n ṣe ń wá, bí wọ́n ṣe pẹ́ tó, bí wọ́n ṣe lágbára àti àwọn àbájáde wọn.

Lẹ́yìn ọ̀pọ̀ ọdún, ẹgbẹ́ ìwádìí kárí ayé kó ìsọfúnni jọ láti ọ̀dọ̀ ọgọ́rùn-ún akẹ́kọ̀ọ́ gíga, ní orílẹ̀-èdè 13 tí ó tàn ká àwọn kọntinẹ́ǹtì mẹ́fà2. Ju 90% wọn jẹ́rìí pé àwọn èrò tí a kò fẹ́ máa ń bẹ̀wò wọ́n ní àkókò kan sí òmíràn: nípa ìpalára nígbà mìíràn, tàbí iyè méjì, tàbí àwòrán tí wọn kò fẹ́ rí. Kò sí ẹnì kan tí a yọ kúrò nínú èyí fẹ́rẹ̀ẹ́, bí ó ti wù kí ó dákẹ́ tó lóde.

Díẹ̀ nínú àwọn èrò ń gba àwọ̀ ohun tó ń gbé ọ lọ́kàn tàbí ohun tí o bẹ̀rù fún. Díẹ̀ sì ń kọjá láìsí ìdí tí o lè sọ. Kò sì ṣe dandan kí o mọ ìdí gbogbo èrò kí o tó jẹ́ kí ó kọjá.

Nígbà Tí O Bá Gba Àlejò Gbọ́, Tàbí Tí O Bá Lé E Pẹ̀lú Agbára

Àṣìṣe àkọ́kọ́ ni pé kí o gba àlejò gbọ́: kí o rò pé èrò náà ṣí ète inú tòótọ́ hàn. Onímọ̀ ìwòsàn Russ Harris pe èyí ní ìfàmọ́ra. Nínú ìwé rẹ̀ The Happiness Trap3, ó ṣàlàyé pé nígbà tí èrò bá lẹ̀ mọ́ ọ, ó di ìwọ fúnra rẹ, dípò kí ó wà bí èrò tàbí àwòrán tó kọjá lọ́kàn rẹ.

Ìyípadà rẹ ni tú ìdìmọ́ra: kí o kíyèsí èrò náà láti ọ̀nà jíjìn. O sọ fún ara rẹ pé «Mo kíyèsí pé mo ronú nípa báyìí», kì í ṣe «Èmi jẹ́ báyìí». Àyè náà nìkan ni ó dín agbára ìdìmú rẹ̀ kù. Nítorí náà èéṣe tí a fi ń fún àlejò kan tó ń kọjá lọ ní àṣẹ láti dá wa lẹ́jọ́?

Àṣìṣe kejì ni pé kí a lé àlejò náà pẹ̀lú agbára, tí a sì ń tun fún ara wa ṣe: má ronú nípa èyí, má ronú nípa èyí. Níbi yìí ni àìdọ́gba náà ti ń ṣẹlẹ̀.

Onímọ̀ ọkàn Daniel Wegner ṣàlàyé nínú ìwé rẹ̀ «Àwọn Bear Funfun àti Àwọn Èrò Míràn Tí A Kò Fẹ́»4 ìdí tí ó fi ṣòro láti lé èrò jáde. Ó béèrè lọ́wọ́ ẹgbẹ́ kan láti yẹra fún ríronú nípa bear funfun fún ìṣẹ́jú márùn-ún, ó sì lu agogo ní ìgbàkúgbà tí wọ́n bá rò ó5. Wọ́n gbìyànjú gidigidi, síbẹ̀ wọ́n lu agogo léraléra. Ohun tó yanilẹ́nu jùlọ ni pé nígbà tí wọ́n bèèrè lọ́wọ́ wọn lẹ́yìn náà láti ronú nípa rẹ̀, wọ́n ronú nípa rẹ̀ jù ẹgbẹ́ tí a béèrè lọ́wọ́ rẹ̀ láti ìbẹ̀rẹ̀ lọ.

Ìyàtọ̀ láàárín ìfipamọ́ àti tú ìdìmọ́ra kì í ṣe ohun kékeré. Lílé jáde sọ fún èrò náà pé: jáde! Èyí nìkan ló ń mú àfiyèsí rẹ kọ̀ mọ́ ọn. Ṣùgbọ́n tú ìdìmọ́ra sọ pé: kọjá bí o bá fẹ́, èmi kò ní dá ọ dúró, èmi kò sì ní lé ọ. Kò sọ pé kí o sinmi lọ́wọ́ rẹ̀ lójúkan náà; kí o máa tẹ̀síwájú nínú ohun tó ṣe pàtàkì fún ọ nígbà tí ó wà níbẹ̀ ni àyípadà tí o ń kọ́.

Nígbà Tí Ìbéèrè Dé Ní Gbangba

Abū Hurayrah sọ pé àwọn ènìyàn kan lára àwọn sahābah Wòlíì ﷺ wá bá a, wọ́n ń bi í nípa ohun tí wọ́n rí nínú ara wọn, wọ́n sì ka ọ̀rọ̀ náà sí ohun tó tóbi láti sọ. Ó bi wọ́n bóyá wọ́n ti rí i, wọ́n sì dáhùn pé bẹ́ẹ̀ ni. Ìròyìn náà ń sọ ìbéèrè àti ìdáhùn, kì í dárúkọ àwọn tó ní èrò náà, kì í sì ṣe àpèjúwe èrò wọn ọ̀kọ̀ọ̀kan6.

Wọ́n wá bi í. Ohun tí wọ́n rí di ìbéèrè tí a gbọ́, kì í ṣe ìdájọ́ tí ẹnikọ̀ọ̀kan ń ṣe lórí ara rẹ̀ nìkan.

«Ìyẹn ni ìgbàgbọ́ tó mọ́ tónítóní» (Muslim 132)

Wòlíì ﷺ sọ ọ́ fún àwọn sahābah tó wá ń ráhùn nípa àwọn èrò tí ọ̀kan nínú wọn tiẹ̀ ń tijú láti sọ. Kò bá wọn wí, ó fún wọn ní ìdánilójú: pé kí èrò kan jẹ́ ohun tó tóbi lójú rẹ, kí ó sì mú ọ wahala, ìyẹn gan-an ni ìgbàgbọ́ tó mọ́, kì í ṣe ìdàkejì rẹ̀. Àti ní ibòmíràn ìgbésẹ̀ tó wúlò fún ohun tó ń kọjá lọ́kàn nínú ìdàrúdàpọ̀: «Kí ó wá ààbò lọ́dọ̀ Allāhu, kí ó sì dáwọ́ dúró» (Al-Bukhārī 3276)7, ìyẹn ni pé kí o dáwọ́ lílépa èrò náà pẹ̀lú jíjiyàn dúró, kí o má sì ṣí ọ̀rọ̀ kankan pẹ̀lú rẹ tí kò ní parí.

Àlejò Tó Ń Kọjá Lọ

Ìgbà tí o máa lò ó: nígbà tí o bá yí èrò tó ń dààmú padà sí ìdájọ́ lórí ète tàbí ara rẹ. Àkókò tí a nílò: ìṣẹ́jú kan láti pè é lórúkọ, lẹ́yìn náà padà sí iṣẹ́ tó ń lọ lọ́wọ́; má ṣe dúró de àkókò kan pàtó fún ìparẹ́ rẹ̀.

Jẹ́ kí ó kọjá, má sì ṣe dá ọjọ́ rẹ dúró láti máa wo ìgbà tí yóò lọ.

  1. Pè é ní èrò, kì í ṣe òótọ́: nígbà tí èrò tó ń dààmú bá kọjá, sọ fún ara rẹ ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́: «Èrò ìrékọjá ni èyí», kì í ṣe «Èyí ni mí». Ọ̀rọ̀ àkọ́kọ́ ṣí àyè sílẹ̀, ìkejì sì tì í.
  2. Má ṣe bá a jiyàn: má ṣe wọ inú ìbéèrè tí a tun ṣe: èéṣe tí mo fi ronú nípa èyí? Kí ni tí mo bá fẹ́ ẹ gan-an? O kò ní láti rí ìdánilójú láti inú gbogbo èrò.
  3. Má ṣe lé e jáde: jẹ́ kí ó wà láì fi gbogbo àfiyèsí rẹ fún un, tàbí kí o máa wo ní gbogbo ìṣẹ́jú bóyá ó ti lọ.
  4. Padà sí iṣẹ́ kan tó ṣeé fojú rí: parí ojú-ìwé tí o ń kà, tàbí padà sí ẹ̀kọ́, tàbí tẹ̀ síwájú pẹ̀lú ṣíṣe aṣọ tí a fọ̀. Má ṣe dúró títí èrò náà yóò fi parẹ́ kí o tó máa tẹ̀ síwájú pẹ̀lú ọjọ́ rẹ.
  5. Gbìyànjú rẹ̀ ní alẹ́ yìí: ní ìgbà tó ń bọ̀ tí èrò tó ń dààmú bá bẹ̀ ọ́ wò, pè é ní «àlejò tó ń kọjá lọ». Lẹ́yìn náà tẹ̀ síwájú pẹ̀lú ohun tí o ń ṣe, kódà bí ìdààmú kékeré bá ṣì wà.

Bí o bá ṣubú: tí o bá tún padà sí jíjiyàn pẹ̀lú èrò náà, kíyèsí ìyẹn, kí o sì padà sí iṣẹ́ kan náà; má ṣe bẹ̀rẹ̀ ìdájọ́ mìíràn nítorí ti àkọ́kọ́ gùn.

Nígbà tí Lina tún gbé ọmọ náà, àwòrán náà padà wá. Ó sọ fún ara rẹ̀: «Mo kíyèsí pé mo ronú nípa èyí». Lẹ́yìn náà ó bi ara rẹ̀ lójúkan náà bóyá ó sọ ọ́ ní ọ̀nà tó tọ́. Ó bẹ̀rẹ̀ ìgbìyànjú tuntun láti ṣàyẹ̀wò èyí àtijọ́.

Ó kíyèsí ohun tó ń ṣe, ó sì padà sí gbólóhùn «Bí o bá ṣubú»: ó fi jíjiyàn sílẹ̀, ó sì tẹ̀síwájú pẹ̀lú iṣẹ́. Ó ṣe aṣọ ọmọ náà ní ìbámu, ó sì bá àbúrò rẹ̀ jiyàn lórí iye ṣúgà tó fi sínú tíì. Díẹ̀ nínú ìdààmú wà. Ó sì wà nínú ìbẹ̀wò náà.

Kí ó tó lọ ó sọ fún àbúrò rẹ̀ pé: «Àwòrán kan kọjá lọ́kàn mi pé ọmọ náà yóò yọ kúrò ní ọwọ́ mi. Ó bà mí lẹ́rù, èmi kò sì fẹ́ ẹ». Àbúrò rẹ̀ fi sípúùnù lé àwo, ó sì jókòó. «Ìwọ kò sọ fún mi?». Lina sọ pé: «Mo rò pé kí ó kọjá túmọ̀ sí nǹkan kan nípa mi».

Ó sọ fún un nípa ìpè ìfọrọwanilẹ́nuwò náà pẹ̀lú; ọkọ Lina àti ọ̀rẹ́ rẹ̀ nìkan ni wọ́n mọ ọjọ́ rẹ̀. Bàbá rẹ̀, tó ṣì ń sọ pé «Akáǹtì ní ilé-iṣẹ́ tó níyì», kò mọ̀ nípa ẹ̀kọ́ tàbí ìpè náà. Ní ọ̀nà ìdàpọ̀ Lina sọ pé: «Èrò náà ń kọjá, èmi ni mo ń yan ohun tí mo máa ṣe». Lẹ́yìn náà ó na apá rẹ̀, ó sì gbé ọmọ náà láti dágbére fún un.

Ìwé Àwọn Àlejò

Kọ sínú ìwé kan, tàbí ibi mìíràn tí kò ní dààmú rẹ. Gba àkókò rẹ, nítorí àwọn ìbéèrè kan nílò òótọ́ ju àwọn mìíràn lọ:

  1. Èrò wo ló ti bẹ̀ ọ́ wò ju ẹ̀ẹ̀kan lọ, tí o kò sì sọ fún ẹnikẹ́ni?
  2. Nígbà tí èrò bíi èyí bá kọjá lọ́kàn rẹ, kí ni o máa ń ṣe lọ́pọ̀ ìgbà: ṣé o máa ń jiyàn pẹ̀lú rẹ̀, àbí lé e jáde pẹ̀lú agbára, àbí jẹ́ kí ó kọjá?
  3. Ṣé o lè fi ìbéèrè «Kí ni èrò yìí túmọ̀ sí nípa mi?» sílẹ̀ láìní ìdáhùn nísinsìnyí, kí o sì padà sí iṣẹ́ tí o yàn?

Ní alẹ́ tó ṣáájú ìpè náà, Lina pa iná ní aago mẹ́wàá, ó sì sọ fún ara rẹ̀ pé òun yóò sùn. Ó tò bàtà rẹ̀ lẹ́bàá ilẹ̀kùn, ó fi ìwé iṣẹ́ sí orí àpò rẹ̀, lẹ́yìn náà ó dùbúlẹ̀ pẹ̀lú fóònù rẹ̀ lẹ́bàá ọwọ́ rẹ̀.

Àwọn Ìtọ́kasí (7)
  1. 1Rachman, S., & de Silva, P. (1978). Abnormal and normal obsessions. Behaviour Research and Therapy, 16(4), 233–248.
  2. 2Radomsky, A. S., Alcolado, G. M., Abramowitz, J. S., et al. (2014). Part 1—You can run but you can't hide: Intrusive thoughts on six continents. Journal of Obsessive-Compulsive and Related Disorders, 3(3), 269–279.
  3. 3Harris, R. (2008). The Happiness Trap: How to Stop Struggling and Start Living. Trumpeter.
  4. 4Wegner, D. M. (1989). White Bears and Other Unwanted Thoughts: Suppression, Obsession, and the Psychology of Mental Control. Viking.
  5. 5Wegner, D. M., Schneider, D. J., Carter, S. R., & White, T. L. (1987). Paradoxical effects of thought suppression. Journal of Personality and Social Psychology, 53(1), 5–13.
  6. 6Muslim, Al-Ṣaḥīḥ, hadith 132; láti ọ̀dọ̀ Abū Hurayrah, ìbéèrè àwọn sahābah nípa ohun tí ọ̀rọ̀ ń tóbi lójú wọn. Ṣahīh. Ọ̀rọ̀ hadith.
  7. 7Al-Bukhārī, Al-Ṣaḥīḥ, hadith 3276; láti ọ̀dọ̀ Abū Hurayrah, «Kí ó wá ààbò, kí ó sì dáwọ́ dúró». Ṣahīh. Ọ̀rọ̀ hadith.