Ìfipòsílẹ̀ Lọ́dọ̀ Ara Rẹ
Ka orí yìí bí a ṣe ń ka ìwé: àwọn ojú ìwé tí a ń yí, a sì ń fi ibi tí o dé pamọ́.Ṣí orí yìí nínú ìwé náà

Apá Kẹta

Ohun tí A Kò Sọ Fún Ẹnikẹ́ni

Ohùn tó ń bá ọ wí lálẹ́ gbogbo, ìbínú tí o gbé mì tí o sì wá bẹ́ lójijì, èrò aṣe-kọjá tí ó ń dẹ́rùbà ọ́, àti «bí ó bá ṣe pé» tó ń jí oorun rẹ gbé. A ń fi wọ́n pamọ́ bí ẹni pé ó jẹ mọ́ àwa nìkan ṣoṣo. Nínú apá yìí, a ó gbé wọn ka orí tábìlì: a ó mọ ohun tí ń ṣẹlẹ̀, a ó sì ya ohun tí a lè ṣe sọ́tọ̀ kúrò nínú ohun tí kò sí ní ìkáwọ́ wa.

Orí Kẹsàn-án

Ohùn tó Ń Bá Ọ Wí Lálẹ́ Gbogbo

Èéṣe tí líle koko mọ́ ara wa kìí fi mú wa dára síi?

Nǹkan bí ìṣẹ́jú 6 láti kà

Ìlà Ìgbàsílẹ̀

Karim tún ere padà sí fóònù rẹ̀, lẹ́yìn náà ó dúró de ìlà ìgbàsílẹ̀ bí ẹni ń retí ìròyìn lọ́wọ́ ẹnì kan tí kò fẹ́ pàdé. Ó ti paarẹ́ rẹ̀ ní ọ̀sẹ̀ kan sẹ́yìn. Ní alẹ́ tí ó kọ ìwé «Fún bàbá mi, tàbí fún èmi fúnra mi», ó fi fóònù sí ibi jíjìnnà sí irọ̀rí rẹ̀.

Báyìí aago ti kọjá ìkan òru. Ọ̀kan nínú ẹgbẹ́ kọ̀wé pé: «Àyè rẹ ṣì wà ní ṣíṣí». Karim wo ibùsùn alábàákẹ́gbẹ́ rẹ̀; aṣọ ìbora kò yí, ojú rẹ̀ sì kọjú sí ògiri. Ó tẹ bọ́tìnì wíwọlé.

Eré parí. Ó jókòó lórí etí ibùsùn rẹ̀, ó sì fi fóònù sí àárín eékún rẹ̀. Lórí ilẹ̀ lábẹ́ ẹsẹ̀ rẹ̀ ni àpò oúnjẹ tí ó ṣèlérí láti kó jọ kí ó tó sùn wà. Ohùn náà sọ pé: «Kò sí ohun rere nínú rẹ». Gbólóhùn náà kúrú, pẹ̀lú ìdúró tí ó mọ̀ láti inú ọ̀rọ̀ bàbá rẹ̀.

Ó ṣí dírà láti mú ìwé kan. Ní ìsàlẹ̀ ni àpò-ìwé tí bàbá rẹ̀ fi lé e lọ́wọ́ nígbà ìrìn-àjò ṣì wà. Ó bẹ̀rù pé ohun tí ohùn náà ń sọ lè wà nínú rẹ̀.

Ibùsùn mìíràn rọ́ aṣọ ìbora. Alábàákẹ́gbẹ́ rẹ̀ sọ pé: «Ìwọ kò sùn?». Karim dáhùn pé: «Báyìí», kò sì yí. Lórí ìbòjú, ìwọ̀n dídúró gòkè, lẹ́yìn náà ìkésíni sí eré tuntun yọ jáde.

Karim tún paarẹ́ eré náà lẹ́ẹ̀kan sí i. Ó rọ̀wọ́ kúrò nínú àmì tó pòórá. Ó fa ìwé jáde, ó sì kọ: «Èmi…». Lẹ́yìn ìyẹn kò rí ohunkóhun àfi àwọn ọ̀rọ̀ tí ó ti kọ́ sórí.

Ó gbìyànjú láti kọ ìdáhùn sí ọ̀rẹ́ kan tó ṣe àṣìṣe kan náà. Gbólóhùn kan tútù jáde, ó sì fà á kọjá: ó dà bíi pé ó ń fún ara rẹ̀ ní ìyọ̀ǹda fún ọ̀la. Ó lọ láti ìdájọ́ sí ìdáàbòbò, lẹ́yìn náà ó padà sí ìdájọ́. Ó dìde láti pa fìtílà, ìwé náà sì ṣì wà láìní àkókò, láìsí ìṣe, láìsí ìgbésẹ̀ tó tẹ̀lé e.

O lè mọ ìdájọ́ yìí: o ṣe àṣìṣe, lẹ́yìn náà o bẹ̀rẹ̀ sí í ka ohun tó fi hàn pé o kò yẹ. Ṣùgbọ́n kí ni ń ṣẹlẹ̀ lẹ́yìn ìdájọ́? Tí ó bá padà sí ìṣe kan náà, ṣé o nílò adájọ́ tó le jùlọ ni, àbí gbólóhùn kan tó fi ìṣe tí o lè ṣàtúnṣe sílẹ̀ fún ọ?

Gbólóhùn méjì, pẹ̀lú àlàfo ọdún kíkún láàárín wọn

«Mo ṣe àṣìṣe» àti «Èmi burú» jẹ́ gbólóhùn méjì kúkúrú, tó dà bí ara wọn. Ìyàtọ̀ láàárín wọn ni ìyàtọ̀ gbogbo nǹkan.

Gbólóhùn «Mo ṣe àṣìṣe» ṣàpèjúwe ìṣe kan. Ó ṣẹlẹ̀ ní àkókò kan pàtó, ó sì ní àbájáde tí o lè ṣiṣẹ́ láti tún ṣe, tàbí tọrọ àforíjì fún, tàbí kí o kọ́ láti ọ̀dọ̀ rẹ̀.

Ṣùgbọ́n gbólóhùn «Èmi burú» ń ṣe ìdájọ́ lórí gbogbo ẹni náà. Kò ní òpin, kò sì ní àtúnṣe tó ṣeé ṣe fún un, nítorí kò sọ nípa ìṣe kan, ó sọ nípa ìwọ fúnra rẹ.

Àwọn onímọ̀ ọkàn ń ṣe ìyàtọ̀ láàárín ìmọ̀lára méjì tó sún mọ́ ara wọn ní orúkọ, tó jìnnà gan-an ní àbájáde. Ẹ̀bi ni ìnira nípa iṣe kan pàtó. Ìtìjú ni ìnira nípa gbogbo ẹni náà.

Àwọn onímọ̀ ọkàn June Tangney àti Ronda Dearing kó ọ̀pọ̀ ọdún ìwádìí jọ nípa ìyàtọ̀ yìí1. Wọ́n rí àpẹẹrẹ kan tó dúró gbọingbọin. Ẹni tó ní ìtẹ̀sí sí ẹ̀bi ju ìtìjú lọ máa ń lọ sí ìdáríjì, àtúnṣe, àti ìgbìyànjú láti má tún ìṣe náà ṣe.

Ṣùgbọ́n ẹni tó bá rì sínú ìtìjú máa ń lọ sí ìkọ̀, tàbí fífi ẹ̀bi kan ẹlòmíràn, tàbí ìbínú sí ẹni tó rán an létí àṣìṣe rẹ̀. Nígbà mìíràn, ó tún lè padà sí ìṣe náà fúnra rẹ̀, láti sá kúrò nínú ìmọ̀lára ìtìjú, kì í ṣe ohun mìíràn.

Èéṣe tí ìbáwí líle fi ń mú ọ padà sí ibi kan náà?

Onímọ̀ ọkàn Paul Gilbert ni olùdásílẹ̀ ohun tí a mọ̀ sí «ìtọ́jú tí ó dojúkọ àánú». Nínú ìwé rẹ̀ The Compassionate Mind ó béèrè ìbéèrè kan tó dà bí ohun àjèjì ní ìgbà àkọ́kọ́2: èéṣe tí ara rẹ fi ń tọ́jú ọ̀rọ̀ líle inú bí ewu gidi láti òde? Ìdáhùn ni pé ìbáwí líle ti ara ẹni ń mú ìdáhùn kan nínú ara jáde tó sún mọ́ èyí tí ó máa ń mú nígbà ewu gidi.

Gilbert pe ètò ìdáàbòbò yìí ní «ètò ìhàlẹ̀». Ara rẹ fẹ́ sá kúrò nínú ìmọ̀lára náà, kì í ṣe kí ó kojú ìṣe náà. Ọ̀nà tó yára jùlọ fún sísá ni àṣà tí o mọ̀ pé ó ń pa ọ́ lẹ́nu, kódà fún ìṣẹ́jú díẹ̀.

Ní ìdàkejì, Gilbert ṣàpèjúwe ètò mìíràn, tó pè ní «ètò ìtùnú». Nínú rẹ̀ ara máa ń balẹ̀ tó fi lè wo àṣìṣe náà. Kò sá kúrò nínú rẹ̀, kò sì sá kúrò nínú ara rẹ̀.

Kí ni ìdàkejì ètò ìhàlẹ̀ yìí? Onímọ̀ Kristin Neff ni olùwádìí ìwà àánú ara ẹni. Nínú ìwé rẹ̀ Self-Compassion ó ṣàpèjúwe ipò àánú yìí pẹ̀lú àpẹẹrẹ kan tó rọrùn3: ṣe sí ara rẹ lẹ́yìn àṣìṣe bí o ṣe máa ń ṣe sí ọ̀rẹ́ tó ṣàṣìṣe. Àánú ara ẹni kì í ṣe ìdáre ìṣe náà, bẹ́ẹ̀ ni kì í ṣe dídá kíkábàámọ̀ dúró. Ó túmọ̀ sí gbígbà á pẹ̀lú ìdákẹ́jẹ́ẹ́, láìjẹ́ kí ó di ìdájọ́ lórí iye ara ẹni lápapọ̀.

Àwọn olùwádìí Juliana Breines àti Serena Chen dán èrò yìí wò nínú àwọn ìdánwò oríṣiríṣi. Nínú ọ̀kan, wọ́n béèrè lọ́wọ́ àwọn olùkópa láti rántí ipò kan tí wọ́n ṣàṣìṣe sí ẹnìkan, nínú òmíràn wọ́n fún wọn ní ìdánwò líle tí wọn kò ṣe dáadáa nínú rẹ̀.

Kíkọ ní èdè àánú mú ìfẹ́ láti tún àṣìṣe ṣe pọ̀ sí i, ìṣírí àánú ara ẹni sì mú àkókò tí àwọn olùkópa lò láti kẹ́kọ̀ọ́ fún ìdánwò tó tẹ̀lé e pọ̀ sí i. Ìfiwéra náà wà pẹ̀lú àwọn ẹgbẹ́ tó mú ìmọ̀ ara ẹni lágbára, tàbí tó ṣe ìdàrú rere, tàbí tí kò gba ìdáwọ́lé kankan, gẹ́gẹ́ bí ìdánwò kọ̀ọ̀kan ṣe rí4.

Àbájáde náà kò dúró ní ìṣẹ́jú kan ṣoṣo nínú yàrá ìwádìí. Onímọ̀ Michael Wohl àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ tọpa àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ilé-ẹ̀kọ́ gíga ṣáájú ìdánwò méjì tó tẹ̀lé ara wọn nínú ẹ̀kọ́ kan náà5. Dídáríjì ara ẹni fún fífi ẹ̀kọ́ sílẹ̀ ní ìdánwò àkọ́kọ́ ní ìbámu pẹ̀lú ìdínkù ìfàsẹ́yìn tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ ṣáájú ìdánwò tó tẹ̀lé e. Ìdáríjì níbí kò yọrí sí ìfàsẹ́yìn sí i, ṣùgbọ́n sí ìpadàbọ̀ kíákíá sí ẹ̀kọ́.

﴿قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ﴾ Sọ pé: Ẹ̀yin ẹrú Mi tí ẹ ti ṣàṣejù lórí ara yín, ẹ má ṣe nírètí nínú àánú Allāhu. (Az-Zumar: 53)6

Kíyèsí ẹni tí a bá sọ̀rọ̀ sí. Kì í ṣe «àwọn olódodo», bí kò ṣe «àwọn tó ṣàṣejù lórí ara wọn», ìyẹn àwọn tó ṣàṣìṣe púpọ̀, kì í ṣe ẹ̀ẹ̀kan. Síbẹ̀ ọ̀rọ̀ náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú «Ẹ̀yin ẹrú Mi», kì í ṣe ọ̀rọ̀ tó le jù.

Ohùn Ọ̀rẹ́

Ìgbà tí o máa lò ó: lẹ́yìn àṣìṣe tí o yí padà sí ìdájọ́ lórí gbogbo ara rẹ. Àkókò tí a nílò: ìṣẹ́jú márùn-ún láti kọ, lẹ́yìn náà ìgbésẹ̀ kan ṣoṣo ní wákàtí tó ń bọ̀.

Gbìyànjú irinṣẹ́ yìí nígbà tí ohùn inú rẹ bá ń dá ọ lẹ́jọ́:

  1. Dá ohùn náà mọ̀. Nígbà tí o bá gbọ́ gbólóhùn bí «Kò sí ohun rere nínú mi», dúró fún ìṣẹ́jú kan. Sọ fún ara rẹ pé: «Èyí ni ohùn ìdájọ́, kì í ṣe ohùn òtítọ́».
  2. Bi ara rẹ pé: kí ni èmi yóò sọ fún ọ̀rẹ́? Fojú inú wo ọ̀rẹ́ kan tí o nífẹ̀ẹ́ tó wá sọ fún ọ pé òun ṣe ohun kan náà gan-an. Kọ gbólóhùn tí o máa fi dá a lóhùn. Ó ṣeé ṣe kí kò ní jẹ́: «Kò sí ohun rere nínú rẹ».
  3. Ṣàpèjúwe ìṣe, kì í ṣe ìdánimọ̀. Kọ ohun tó ṣẹlẹ̀ nínú gbólóhùn àwọn òótọ́, kì í ṣe ìdájọ́: «Mo ṣe bẹ́ẹ̀ ní aago bẹ́ẹ̀», kì í ṣe «Èmi jẹ́ aláṣeyọrí».
  4. Rántí pé o kò dá wà. Ọ̀pọ̀ àwọn mìíràn ti ní ìṣubú sẹ́yìn kan náà, kódà bí wọn kò sọ fún ọ. Èyí kò dá ìṣe náà láre, ṣùgbọ́n ó mú ìmọ̀lára rẹ pé o jẹ́ ẹni àrà ọtọ̀ kúrò.
  5. Yan ìgbésẹ̀ kékeré kan báyìí. Kì í ṣe ìlérí pípé. Ṣe ohun kan ṣoṣo tó ṣeé fojú rí ní wákàtí tó ń bọ̀: sùn, rìn díẹ̀, tàbí fi ìwé ránṣẹ́ sí ọ̀rẹ́ kan.

Bí o bá ṣubú: ṣàpèjúwe ìṣe tuntun nínú ìlà kan, lẹ́yìn náà yan ìgbésẹ̀ rẹ tó tẹ̀lé e; má ṣe ka kíkọ ìdájọ́ lórí ara rẹ.

Lẹ́yìn ọ̀sẹ̀ méjì Karim padà sí eré ní alẹ́ kan tó le. Ó gbọ́ gbólóhùn àtijọ́, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí í kọ ìdáhùn sí i. Ó kún ìdajì ojú-ìwé kí ó tó kíyèsí: ó ti bẹ̀rẹ̀ ìdájọ́ mìíràn, pẹ̀lú ohùn tó rọlẹ̀ jù nìkan.

Ó ka ìlà «Bí o bá ṣubú». Ó fa ìlà lábẹ́ ọ̀rọ̀ náà, ó sì kọ: «Mo ṣí eré ní aago kan àti ìṣẹ́jú mẹ́wàá, mo sì wà níbẹ̀ fún ogójì ìṣẹ́jú». Ó sọ ohun tó ṣẹlẹ̀, lẹ́yìn náà wo aago. Ìgbésẹ̀ tó tẹ̀lé e ni pé kí ó mu omi kí ó sì sùn.

Nínú ibi ìdáná ó rí alábàákẹ́gbẹ́ rẹ̀ tó ń retí omi láti hó. Ó bi í pé: «Ṣé wàá tẹ̀síwájú?». Karim sọ pé: «Rárá. Mo pàdánù ogójì ìṣẹ́jú, kì í ṣe gbogbo alẹ́». Ó da omi sínú ife, kò sì sọ nípa àtòjọ ọdún tó kọjá. Alábàákẹ́gbẹ́ rẹ̀ sọ pé: «Pa fìtílà ọ̀nà nígbà tí o bá ń padà».

Ó pa fìtílà ọ̀nà, ó sì kọjá ọ́fíìsì. Àpò-ìwé náà wà nínú dírà; ṣíṣí i kò jẹ́ ìgbésẹ̀ ní alẹ́ yìí. Ó fa aṣọ ìbora dé èjìká rẹ̀, ó sì sùn.

Kí O Tó Sùn

Kọ sínú ìwé kan, tàbí ibi mìíràn tí kò ní dààmú rẹ, kí o sì dáhùn ní òtítọ́:

  1. Gbólóhùn wo ni ohùn líle rẹ máa ń sọ lẹ́yìn àṣìṣe? Kọ ọ́ gẹ́gẹ́ bí o ṣe gbọ́ ọ.
  2. Tí ọ̀rẹ́ kan bá sọ ọ́ nípa ara rẹ̀ níwájú rẹ, kí ni wàá fi dá a lóhùn?
  3. Ìgbésẹ̀ kékeré wo ni o lè ṣe ní alẹ́ yìí, dípò kí o kéde ìdájọ́ ìkẹyìn?

Ní alẹ́ ìrìn-àjò lọ sí ilé, Karim wo ìwé náà ní ìgbà mẹ́ta kí ó tó pa iná. Ó gbé àpò rẹ̀ lọ sí ẹnu-ọ̀nà, lẹ́yìn náà ó padà láti gbé okùn ṣaja fóònù rẹ̀, ó sì fi àpò-ìwé náà sílẹ̀ lẹ́yìn rẹ̀.

Àwọn Ìtọ́kasí (6)
  1. 1Tangney, J. P., & Dearing, R. L. (2002). Shame and Guilt. Guilford Press.
  2. 2Gilbert, P. (2009). The Compassionate Mind: A New Approach to Life's Challenges. Constable.
  3. 3Neff, K. (2011). Self-Compassion: The Proven Power of Being Kind to Yourself. William Morrow.
  4. 4Breines, J. G., & Chen, S. (2012). Self-compassion increases self-improvement motivation. Personality and Social Psychology Bulletin, 38(9), 1133–1143.
  5. 5Wohl, M. J. A., Pychyl, T. A., & Bennett, S. H. (2010). I forgive myself, now I can study: How self-forgiveness for procrastinating can reduce future procrastination. Personality and Individual Differences, 48(7), 803–808.
  6. 6Al-Qur’an, Az-Zumar: 53. Ọ̀rọ̀ ẹsẹ náà.