“Bí Ó Bá Ṣe Pé”… Ọ̀rọ̀ tó Ń Jalè Oorun Rẹ — Ìfipòsílẹ̀ Lọ́dọ̀ Ara Rẹ

Orúkọ Ní Agogo Méjì Òru

Ní agogo meji òru, ṣáájú wákàtí díẹ̀ fún ìpè ìfọrọwanilẹ́nuwò iṣẹ́ ìṣàyàwòrán, Lina ń yí ojú fóònù rẹ̀ lórí orúkọ àwọn tó mọ̀ láti wá ẹni tó máa bá sọ̀rọ̀, ó sì dúró lórí orúkọ kan tí kò lè pè. Orúkọ bàbá rẹ̀ ni. Tí ó bá pè é ní wákàtí yìí, yóò bi í ohun tó ṣẹlẹ̀, òun yóò sì ní láti sọ nípa ìpè kan tí kò mọ̀ rárá.

Ó ti ilé-ìwé orúkọ pa. Lẹ́bàá ilẹ̀kùn ni bàtà rẹ̀ wà, lórí àpò ni ìwé iṣẹ́ ẹ̀kọ́ náà wà, nínú rẹ̀ sì ni àmì kan tí ó ti tún fà ní ìgbà mẹ́fà. Ó ka nípa ilé-iṣẹ́ náà, ó sì ṣàtúnyẹ̀wò ìwé ìtàn iṣẹ́ rẹ̀, ó sì gbìyànjú àwọn ìdáhùn rẹ̀ níwájú dígí.

Ó kọ ìbéèrè kan tí ó lè wáyé: Èéṣe tí o fi fẹ́ fi iṣẹ́ àkọ́sílẹ̀ sílẹ̀? Ó ka ìdáhùn kan, ó sì mú ún wá sí ọ̀rọ̀ rẹ̀, lẹ́yìn náà ó pa á rẹ́. Ó bẹ̀rẹ̀ sí í bi ara rẹ̀: Kí ni tí mo bá dààmú? Kí ni tí ẹnì kan tí ó ní iṣẹ́ tó dára jù bá dé?

Ọkọ rẹ̀ yí padà ní ẹ̀gbẹ́ kejì ibùsùn: «Mélòó ló kù nínú òru?». Ó sọ pé: «Màá sùn báyìí». Ó yí fóònù sí ojú rẹ̀. Nínú òkùnkùn ó bẹ̀rẹ̀ sí í tun ìdáhùn tí ó pa rẹ́ ṣe, ọ̀rọ̀ kan lẹ́yìn ọ̀rọ̀ kan. Ó gbọ́ ariwo ìfitónilétí tó dákẹ́, ọwọ́ rẹ̀ sì na sí etí fóònù kí ó tó mọ ohun tó ń wá.

Ní agogo mẹ́ta òfin ìbéèrè tuntun farahàn. Ó kọ ìbéèrè méjì tí kò sí nínú àkọsílẹ̀ rẹ̀, ó sì wá ìdáhùn fún wọn. Ṣùgbọ́n fáìlì tí àmì rẹ̀ wà nínú rẹ̀, kò ṣí i rárá ní wákàtí yẹn. Ohun gbogbo tó lè ṣe ti wà tán nítòsí ilẹ̀kùn, ohun gbogbo tó ń wá lórí fóònù kò sì parí.

Ara rẹ wà lórí ibùsùn, ọkàn rẹ sì wà nínú yàrá tí o kò tíì wọ̀ inú rẹ̀. O mọ àwọn ìdáhùn, lẹ́yìn náà o tún wọn wá, ní wíwá ìdáhùn kan tó lè dá ọ lójú fún ọ̀la. Ìgbà mélòó ni o ti fún ìjíròrò kan tí kò ṣẹlẹ̀ ní alẹ́ kan? Ìpín wo nínú ìjíròrò yẹn ni o ní gan-an ní wákàtí yìí?

Nígbà Tí Ohun Tí O Kò Mọ̀ Bá Ń Yọ Ọ́ Lẹ́nu

Kí ni o bẹ̀rù gan-an? O lè má dé ìdáhùn tó yéni kedere, nígbà tí àníyàn kò sì tún dákẹ́.

Nínú ìwádìí àkọ́kọ́ kékeré, Michel Dugas àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ fi ọgbọ̀n-ó-lé-mẹ́rin ènìyàn tó ní àìsàn àníyàn gbogboògbò wé ogún ènìyàn tí kò ṣàìsàn¹. Àìfaradà àìdánilójú jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ohun tó yàtọ̀ sí àwọn ẹgbẹ́ méjèèjì jùlọ. Àbájáde yìí fi ìbéèrè tó wúlò lé ọ lọ́wọ́: báwo ni o ṣe ń bá gbólóhùn «Mi ò mọ̀» lò?

Nígbà tí o bá ń retí àbájáde àyẹ̀wò ìlera, tàbí ìdáhùn sí ìfiranṣẹ́, ohun tí o kò mọ̀ tún ń yọ ọ́ lẹ́nu. O sì fi àǹfààní kún àlàfo náà, lẹ́yìn náà àǹfààní tó burú jùlọ. Àìmọ̀ fúnra rẹ̀ ní ìwọ̀n kan nínú àníyàn rẹ.

«Bí» Ń Ṣiṣẹ́ ní Ọ̀nà Méjì

Kíyèsí ọ̀rọ̀ tó tún ara rẹ̀ ṣe nínú orí Lina: bí. Kí ni tí ó bá ṣẹlẹ̀? Ọ̀rọ̀ kan náà yìí ń ṣiṣẹ́ ní ọ̀nà mìíràn lẹ́yìn ìṣẹlẹ̀ náà: bí mo bá ṣe èyí.

Onímọ̀ Neal Roese kó ọ̀pọ̀ ọdún ìwádìí jọ nípa ìrò ìfojúinú yìí². Ní ìgbà kúkúrú a máa ń kábàámọ̀ àwọn iṣẹ́ tí a ti ṣe jù, àti ní ìgbà pípẹ́ àwọn ànfààní tí a kò lò ni ó máa ń hàn jù: ilé-ẹ̀kọ́ tí a kò wọ̀, ọ̀rọ̀ tí a kò sọ, ìrìn-àjò tí a sún síwájú.

«Bí» tó ti kọjá ń mú kábàámọ̀ wá. «Bí» ọjọ́ iwájú ń mú àníyàn wá. Méjèèjì ń fà ọ́ kúrò nínú àkókò tí o ní ní tòótọ́ nísinsìnyí.

Ohun Tó Ṣì Wà Ní Ọwọ́

Abū Bakr wà pẹ̀lú Wòlíì ﷺ nínú ihò. Abū Bakr sọ pé òun sọ fún Wòlíì ﷺ pé: «Tí ẹnikẹ́ni nínú wọn bá wo ìsàlẹ̀ ẹsẹ̀ rẹ̀, ó máa rí wa». Wòlíì ﷺ dá a lóhùn pé: «Kí lo rò, ìwọ Abū Bakr, nípa àwọn méjì tí Allāhu jẹ́ ẹkẹta wọn?» (Al-Bukhārī 3653)³.

Ọ̀rọ̀ «bí» wà nínú àpèjúwe Abū Bakr nípa ohun tó lè ṣẹlẹ̀. Ènìyàn lè dárúkọ ohun tó ń dààmú rẹ̀, lẹ́yìn náà ó yí ojú rẹ̀ padà sí ohun tó ń tì í lẹ́yìn ní àkókò yẹn. Ṣùgbọ́n ṣíṣe gbogbo àǹfààní sí ẹ̀wọ̀n tí kò lópin, èyí ni a ó wo nínú irinṣẹ́ orí yìí.

Ìbéèrè Lina nípa ìpè ìfọrọwanilẹ́nuwò yàtọ̀ sí ipò ihò náà, ṣùgbọ́n ìbéèrè iṣẹ́ kan náà ni: kí ló wà nínú ààlà ọwọ́ rẹ ní ìsinsìnyí? Ó ti pèsè àwọn ìdáhùn rẹ̀, ó sì lè fi fóònù sílẹ̀ kí ó sì sùn. Ìròyìn ẹni tó ń bá a sọ̀rọ̀, àti obìnrin tí yóò tẹ̀ lé e, kì í ṣe iṣẹ́ tí ó lè ṣe ní agogo mẹ́ta òru.

Ààlà Ọwọ́ Rẹ

Oníṣègùn Robert Leahy ṣe ìyàtọ̀ nínú ìwé rẹ̀ The Worry Cure⁴ láàárín irú àníyàn méjì. Àníyàn tó ń mú ọjà wá, tó ń darí rẹ sí ìmúrasílẹ̀ tàbí ìgbésẹ̀ tí o lè ṣe. Àti àníyàn tí kì í mú ọjà wá, tó ń yí ọ ká àwọn ìṣeéṣe kan náà láìsí ṣíṣí ilẹ̀kùn iṣẹ́ fún ọ.

Lina nílò ìmúrasílẹ̀, kì í ṣe kí o tún ìmúrasílẹ̀ kan náà ṣe fún ìgbà kẹwàá lẹ́yìn ọ̀gànjọ́.

Nínú ìwádìí kan tí a tẹ̀ jáde ní ọdún 2020, àwọn onímọ̀ Lucas LaFreniere àti Michelle Newman béèrè lọ́wọ́ ọgbọ̀n-ó-lé-mẹ́sàn-án ènìyàn tó ní àìsàn àníyàn gbogboògbò, nígbà ìtọ́jú wọn, láti kọ àwọn ohun tó ń dààmú wọn sílẹ̀ lójoojúmọ́, fún ọjọ́ mẹ́wàá⁵. Wọ́n tẹ̀lé àbájáde àwọn àníyàn wọ̀nyí fún ọgbọ̀n ọjọ́. Nǹkan bí ìdá 91% nínú àwọn ìrètí tí a kọ sílẹ̀ kò ṣẹlẹ̀ nígbà ìtọ́pinpin. Fún àwọn olùkópa wọ̀nyí, àníyàn tó pọ̀ jù ń fa ìrètí ohun tó máa ṣẹlẹ̀.

Ní alẹ́ yẹn, lẹ́yìn agogo mẹ́ta, Lina kọ sínú àkọsílẹ̀ fóònù: «N ó sùn báyìí». Lẹ́yìn náà ó kọ lábẹ́ rẹ̀: «N ó rí i dájú pé mo wọ inú ìpè náà pẹ̀lú ìfọ̀kànbalẹ̀». Ìlà kan lọ́wọ́ rẹ̀, ìlà kan tó kò lè ṣe onígbọ̀wọ́ rẹ̀, nínú àkọsílẹ̀ kan. Láti ṣe ìdánilójú èyí kejì, ó padà sí ojú-ìwé ìbéèrè, kò sì sùn àfi ní ìgbà tí ilẹ̀ ń ràn.

Ìgbà tí o máa lò ó: nígbà tí àníyàn bá yí ká àbájáde kan tí o kò ní. Àkókò tí a nílò: ìṣẹ́jú mẹ́wàá tí a dábàá fún ọwọ́n àkọ́kọ́, lẹ́yìn náà pa ìwé náà dé àkókò ìgbésẹ̀ tí a kọ sílẹ̀.

Padà sí ìdárayá yìí nígbàkúgbà tí «bí» tuntun bá bẹ̀ ọ́ wò:

Kọ ọwọ́n méjèèjì: ìwé kan, ọwọ́n méjì. Àkọ́kọ́: àwọn ìgbésẹ̀ tí o lè ṣe nísinsìnyí, bíi ìmúrasílẹ̀ rẹ àti ṣíṣe àkókò ìsùn rẹ ní alẹ́ yìí. Èkejì: àwọn àbájáde tí o kò lè ṣe onígbọ̀wọ́ fún, bíi ìrònú ẹni tó máa bá ọ sọ̀rọ̀, tàbí wíwà olùdíje mìíràn.
Fi «bí» kọ̀ọ̀kan sí ọwọ́n rẹ̀: gbólóhùn kọ̀ọ̀kan tó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú «Kí ni tí» tàbí «Bí mo bá» bi ara rẹ: ibo ni ó wà? Tí ó bá wà nínú ọwọ́n kejì, kíyèsí rẹ láìwọ inú jíjiyàn pẹ̀lú rẹ̀, lẹ́yìn náà darí àfiyèsí rẹ sí ìgbésẹ̀ kan tó wà ní ọwọ́n àkọ́kọ́.
Pàrọ̀ gbólóhùn náà, kì í ṣe ìmọ̀lára: dípò «Kí ni tí wọ́n bá kọ̀ mí?», sọ pé: «Mo ti pèsè ohun tó wà ní ìkáwọ́ mi, ìyókù kò sí ní ìkáwọ́ mi». O lè bẹ̀rù, ṣùgbọ́n má ṣe ṣí àlàyé tuntun fún un ní gbogbo ìgbà.
Yan àkókò kan péré fún àníyàn tó mú ọjà wá: ìṣẹ́jú mẹ́wàá nìkan, láti mú ìgbésẹ̀ tó wà ní ọwọ́ rẹ ṣe, kì í ṣe láti tun àlàyé kan náà ṣe. Kọ ìgbésẹ̀ rẹ àti àkókò rẹ, lẹ́yìn náà pa ìwé náà.

Bí o bá ṣubú: nígbà tí o bá padà sí àlàyé kan náà, fi «bí» tuntun sínú ọwọ́n rẹ̀, kí o sì yan ìgbésẹ̀ kan ṣoṣo láti ọwọ́n àkọ́kọ́.

Òru Kúrú Jù

Ní òwúrọ̀ ìpè náà, lẹ́yìn wákàtí mẹ́ta oorun, wọ́n bi Lina ní ìbéèrè tó fi gbogbo alẹ́ ṣe: Èéṣe tí o fi fẹ́ fi ìṣirò sílẹ̀? Ó sọ pé: «Mo ti rẹ̀ mí pẹ̀lú àwọn nọ́ńbà», lẹ́yìn náà ó kọsẹ̀ bí ó ti ń tún gbólóhùn náà ṣe. Lẹ́yìn náà ó ṣí fáìlì rẹ̀, ó sì fi àmì tí ó ti tún fà ní ìgbà mẹ́fà hàn, ohùn rẹ̀ sì dúró dáadáa.

Ní alẹ́ ó jókòó lórí tábìlì ìdáná, ìdáhùn náà ń yí ká orí rẹ̀: kí ni tí wọ́n bá ṣàlàyé rẹ̀ lọ́nà àìtọ́? Kí ni tí wọ́n bá rò pé ó ti rẹ̀ òun nínú iṣẹ́ rẹ̀, tí òun yóò sì rẹ̀ wọ́n nínú iṣẹ́ tiwọn náà?

Ó mú ìwé kan, ó sì pín in sí ọwọ́n méjì pẹ̀lú ìlà: «Ohun tó wà ní ìkáwọ́ mi» àti «Ohun tí kò sí ní ìkáwọ́ mi». Nínú àkọ́kọ́ ó kọ: ìfiranṣẹ́ ọpẹ́ kúkúrú fún àwọn tó bá a sọ̀rọ̀, àti oorun kí ó tó di ọ̀gànjọ́. Nínú èkejì ó kọ: ìpinnu wọn, lẹ́yìn náà ìbéèrè rẹ̀: «Kí ni tí wọ́n bá lóye ìdáhùn mi lọ́nà àìtọ́?»; nítorí ìdáhùn náà ti lọ, òye rẹ̀ sì wà ní ọwọ́ wọn báyìí, kì í ṣe ní ọwọ́ rẹ̀. Ó kọ ìfiranṣẹ́ ọpẹ́ ní ìlà mẹ́ta, ó fi ránṣẹ́, ó sì pa á kúrò nínú ọwọ́n àkọ́kọ́. Lẹ́yìn náà ó gbé fóònù sórí selifu ìdáná, ó sì wọ yàrá ìsùn láìgbé e lọ.

Nínú ibùsùn «bí» padà wá pẹ̀lú ìbéèrè tuntun: «Kí ni tí wọ́n bá kọ̀ mí nítorí gbólóhùn yẹn?». Ó fẹ́ dìde lọ sí ìdáná láti wo bóyá wọ́n dáhùn. Lẹ́yìn náà ó dá ìbéèrè náà padà sí ibi rẹ̀: ọwọ́n kejì, pẹ̀lú ìpinnu wọn. Nínú ọwọ́n àkọ́kọ́ ohun kan ṣoṣo tó kù ni oorun. Ó sọ ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́: «Mo ti fi ohun tó wà ní ọwọ́ mi ránṣẹ́, ìyókù kò sí ní ọwọ́ mi». Ọkọ rẹ̀ bi í nígbà tí ó ń sùn pé: «Kí lo sọ?». Ó sọ pé: «Màá sùn báyìí», ó sì sùn kí ó tó di ọ̀gànjọ́.

Òru Kan Láìsí Bí

Ìbéèrè kan ní alẹ́ òní, kì í ṣe ọ̀la: ọwọ́n wo ni «bí» tó mú ọ jí ní ìgbà ju ẹ̀ẹ̀kan lọ ní oṣù yìí wà?

Kí ó tó pa iná, parí gbólóhùn yìí: «Ohun àkọ́kọ́ tí ó wà ní ọwọ́ mi ní òwúrọ̀ ọ̀la ni…».

Ní òwúrọ̀ ọjọ́ tó tẹ̀lé ìpè náà, Lina fi ìwé iṣẹ́ sínú dírà, ó sì yí fóònù rẹ̀ dojú kọ tábìlì. Kí ó tó jáde lọ síbi iṣẹ́ ó yí i padà ní ìgbà mẹ́ta láti rí bóyá ìdáhùn dé, lẹ́yìn náà ó fi sínú àpò rẹ̀, ó sì jáde.