Ilovalar

Vaziyat qaytib kelganda

Bu kitob bir marta o‘qiladigan kitob emas. Unga muayyan bir lahzada qaytasan: buzgan va’dangdan so‘ng, aytishingga bir baxya qolgan so‘zdan so‘ng yoki uxlay olmagan uzun tuningdan keyin.

Ushbu sahifalar ana o‘sha lahza uchundir. O‘zingga o‘xshash vaziyatni top, uning vositasini va boshlash uchun bitta qadamni ol. Agar izoh kerak bo‘lsa, ko‘rsatilgan bobga qayt.

Birinchi qism: Suv ustiga yozilgan va’dalar

- Odamlarga bergan va’dalaringni bajarib, o‘zingga bergan va’dalaringni buzganingda. Vosita: “O‘zing bilan bitim” — Birinchi bob. Qadam: Bitta va’daga kun, soat va joy yozib qo‘y hamda uchrashuv vaqtini sendan so‘rab turadigan do‘stingga yubor.

- G‘ayrat bilan boshlab, bir necha kundan so‘ng azmu shijoating so‘nganida. Vosita: “Mustahkam langar” — Ikkinchi bob. Qadam: Juda kichik odatni kuningda takrorlanadigan lahzaga bog‘la: “Ertalabki qahvadan keyin ikki sahifa o‘qiyman”.

- O‘zingning: “Faqat bir marta”, deganingni eshitganingda. Vosita: “Bo‘r chizig‘i” — Uchinchi bob. Qadam: “Ko‘pincha” yoki “odatda”siz, “Men qilmayman” bilan boshlanadigan bitta qoida yoz.

- Kunlaring qayerga ketayotganini bilmay qolganingda. Vosita: “Hafta qaydlari” — To‘rtinchi bob. Qadam: Bugun kechqurun bitta raqam yoz: Bugun yaxshi ko‘rgan insonlaring bilan necha daqiqa o‘tkazding?

Ikkinchi qism: O‘zimizni muloyimlik bilan aldaganimizda

- Muhimligini bilgan narsangni erinchoqlikdan emas, noxush tuyg‘udan qochib keyinga surganingda¹. Vosita: “Ertangi kun bilan haqiqiy do‘stlik” — Beshinchi bob. Qadam: Vazifani ikki daqiqada bajariladigan darajada kichraytir va uni hoziroq boshla.

- Har bir kamchilik uchun tayyor bahona paydo bo‘lganda. Vosita: “Advokatni so‘roq qilish” — Oltinchi bob. Qadam: O‘zing aytgan oxirgi bahonani ol va so‘ra: Agar buni menga do‘stim aytganida, unga ishonarmidim?

- O‘zingga: “U yerda yaxshilik qildim, shuning uchun bu yerda kamchilikka yo‘l qo‘ysam mayli”, deganingda. Vosita: “Ish va uy uchun yagona tarozi” — Yettinchi bob. Qadam: Bu hafta ishda qilgan yaxshiligingni va uyda yo‘l qo‘ygan kamchiligingni bitta ro‘yxatga yoz, so‘ng kechiktirilgan va’da egasi bilan bir hafta ichida uchrashuv belgilab ol.

- E’tiqodning o‘zini rad etyapsanmi yoki u senga yuklangan uslubnimi — bilmay qolganingda. Vosita: “Ikkinchi imzo” — Sakkizinchi bob. Qadam: Bitta qarashni tanla va so‘ra: Agar bugun noldan tanlash imkoni berilganida, uni tanlarmidim?

Uchinchi qism: Hech kimga aytmaydigan narsamiz

- Ichki ovozing seni har kecha koyiganda. Vosita: “Do‘st ovozi” — To‘qqizinchi bob. Qadam: O‘zingga chiqargan oxirgi hukmni yaxshi ko‘rgan do‘stingga aytgandek qilib qayta ifodala.

- Dilni og‘rituvchi so‘z tilingning uchida turganda yoki hammaga jilmayib, eng yaqin insonlaring yuziga portlaganingda. Vosita: “Qisqa sulh va to‘g‘ri eshik” — O‘ninchi bob. Qadam: O‘tir va har qanday so‘z yoki xabardan oldin o‘zingga o‘n daqiqa vaqt ber.

- Xayolingdan o‘zingdan qo‘rqitadigan fikr o‘tganda. Vosita: “O‘tkinchi mehmon” — O‘n birinchi bob. Qadam: Uni “o‘tkinchi mehmon” deb nomla va qilayotgan ishingni davom ettir. Agar bu fikr sezilarli bezovtalik tug‘dirsa, hayotingga xalal bersa yoki ko‘p vaqtingni olsa, mutaxassis ko‘rigidan o‘t.

- “Agar” uyqungni o‘g‘irlaganda. Vosita: “Qo‘ling yetadigan chegaralar” — O‘n ikkinchi bob. Qadam: Xavotirlaringni qo‘lingdagi va qo‘lingda bo‘lmagan narsalarga ajrat va uxlashdan oldin ayt: “Qo‘limdan kelganini qildim, qolgani mening qo‘limda emas”.

To‘rtinchi qism: Biz kiyadigan qiyofalar

- Ekrandan kirganingdagidan ko‘ra qashshoqroq bo‘lib chiqqaningda. Vosita: “Sen o‘rganadigan deraza va sen yashaydigan hayot” — O‘n uchinchi bob. Qadam: Seni o‘zingni kam his qilishga majbur etgan birinchi rasm qarshisida so‘ra: Men rostdan ham shuni xohlaymanmi yoki uning egasidan kam ko‘rinmaslikni xohlaymanmi?

- Har bir postdan keyin layklarni kutganingda. Vosita: “Sen o‘rganadigan deraza va sen yashaydigan hayot” — O‘n uchinchi bob. Qadam: Bitta ilovada layk bildirishnomalarini o‘chirib qo‘y.

- Kimdir seni to‘g‘rilashi g‘ashingga tekkanda. Vosita: “Yana-da nozikroq niqob” — O‘n uchinchi bob. Qadam: Agar u haq bo‘lsa, uni yo‘qqa chiqaradigan oqlanishsiz: “Ha, bu masalada siz haqsiz”, deb ayt.

- Orzu qilgan narsang odatiy holga aylanib qolganda. Vosita: “Bo‘lmasligi mumkin bo‘lgan narsani ko‘rish” — O‘n to‘rtinchi bob. Qadam: U kelmasligi mumkin bo‘lganini tasavvur qil, so‘ng unda o‘zing qadrlaydigan bitta jihatni nomla.

- Boshqasiga zarar yetkazadigan ishni maqsading yaxshiligini aytib oqlaganingda. Vosita: “Teskari savol” — O‘n beshinchi bob. Qadam: So‘ra: Agar buni boshqa birov dunyoviy sabab bilan qilganida, qabul qilarmidim? Agar qabul qilmasang, amalni hoziroq tuzat.

- Din nomidan gapirayotgan kimsadan so‘rashga qo‘rqqaningda. Vosita: “Xabarni yetkazuvchidan ajrat” — O‘n oltinchi bob. Qadam: Eshitgan fikring haqida bitta savol yoz va bir hafta ichida uni yuboradigan vaqtni belgilab ol.

Beshinchi qism: Yangitdan

- Ramazon tugab, o‘zing qurgan narsalarni olib ketganida. Vosita: “Vaqt belgilarin” — O‘n yettinchi bob. Qadam: Taqvimingda yaqin bir belgini tanla va uning atrofida qat’iy vaqt, tayyorlangan burchak yoki sendan so‘rab turadigan hamroh hozirla.

- O‘zing shu yerda-yu, xayoling ekranda bo‘lganda. Vosita: “Boshqa xona” — O‘n sakkizinchi bob. Qadam: Telefoningni har kuni yarim soatga boshqa xonaga qo‘y, zarur bo‘lsa, bitta raqam uchun qo‘ng‘iroq ovozini ochiq qoldir.

- Oylik rioya qilishdan so‘ng qoqilganingda. Vosita: “Toyilishdan keyingi uch jumla” — O‘n to‘qqizinchi bob. Qadam: Sodir bo‘lgan narsani tuyg‘ung hajmida emas, asl hajmida tasvirlab ber, so‘ng bugun eng kichik qadam bilan qayt.

Ikki haftalik rejang

Bitta va’dani tanla. Har kuni uning tayyorgarligini kitobdagi bir vosita bilan ko‘rib chiq; ro‘yxatingga yangi va’da qo‘shma. Bu ko‘rib chiqish tajribasidir, undan keyin odat to‘liq shakllanadi deb va’da beradigan muddat emas. Bizning misolimiz — Linaning va’dasi: har oqshom yigirma daqiqa dizayn va u tanlagan guvoh nima qilganini undan so‘rab turadi. Uning o‘rniga o‘z va’dangni qo‘y va butun yo‘l davomida uni bajarish vaqtini saqlab qol.

1. Birinchi kun: Va’dani va uni bajarish soatini yoz hamda uchrashuv vaqtini o‘zing nomlagan guvohga yubor. “O‘zing bilan bitim”, 1-bob.
2. Ikkinchi kun: Joyni va kerakli narsalarni tayyorla hamda boshlanishni kuningda takrorlanadigan ishoraga bog‘la. “Mustahkam langar”, 2-bob.
3. Uchinchi kun: Takrorlanuvchi istisnoni nomla va unga “Men qilmayman” bilan boshlanadigan aniq qoida yoz. “Bo‘r chizig‘i”, 3-bob.
4. To‘rtinchi kun: Daqiqalar yoki sahifalarda aslida nimani bajarganingni qayd et; raqam o‘rniga niyatingni qo‘yma. “Hafta qaydlari”, 4-bob.
5. Beshinchi kun: Birinchi qadamni ikki daqiqagacha kichraytir va uni belgilangan vaqtda boshla. “Ertangi kun bilan haqiqiy do‘stlik”, 5-bob.
6. Oltinchi kun: Oxirgi bahonani yoz va so‘ra: Agar buni menga do‘stim aytganida, unga ishonarmidim? “Advokatni so‘roq qilish”, 6-bob.
7. Yettinchi kun: Kechagi muvaffaqiyatni bugungisidan ozod qilish vaji qilmasdan, bugungi va’dani bajar. “Ish va uy uchun yagona tarozi”, 7-bob.
8. Sakkizinchi kun: Bu va’dani nima uchun o‘zing tanlaganingni va undan nima qolishini istashingni yoz. “Ikkinchi imzo”, 8-bob.
9. To‘qqizinchi kun: Bitta malomat jumlasini do‘stingga aytgandek qilib qayta ifodala, so‘ng mumkin bo‘lgan qadamni nomla. “Do‘st ovozi”, 9-bob.
10. O‘ninchi kun: Qo‘lingdagi narsani qo‘lingda bo‘lmagan narsadan ajrat va birinchi ustundan bitta qadamni bajar. “Qo‘ling yetadigan chegaralar”, 12-bob.
11. O‘n birinchi kun: Maqsadingni o‘zing xohlamasdan o‘zgartirib yuboradigan taqqoslash manbasini bir kunga uzoqlashtir. “Sen o‘rganadigan deraza va sen yashaydigan hayot”, 13-bob.
12. O‘n ikkinchi kun: Va’dangga imkon beradigan biror narsa yo‘qligini tasavvur qil, so‘ng o‘zing ko‘nikib qolgan aniq bir jihatni nomla. “Bo‘lmasligi mumkin bo‘lgan narsani ko‘rish”, 14-bob.
13. O‘n uchinchi kun: Shoshilinch ehtiyojni hisobga olgan holda, va’da darchasi davomida telefonni uzoqlashtir. “Boshqa xona”, 18-bob.
14. O‘n to‘rtinchi kun: Sodir bo‘lgan narsani tasvirlab ber, bitta shartni to‘g‘rila va keyingi uchrashuvni belgilab ol. “Toyilishdan keyingi uch jumla”, 19-bob.

Linaning qog‘ozida satr vaqt, joy va guvohning ismi bilan boshlanadi. So‘ng u ochadigan dizayn faylini, aslida ishlagan vaqtini va aytgan bahonasini qo‘shadi. Agar bir kun o‘tib ketsa, o‘n to‘rt kunni boshidan boshlashi shart emas; u yetishmay qolgan shartga va keyingi dizayn vaqtiga qaytadi. Va’da hamon o‘sha va’da, ammo endi qog‘oz unga qayerda uzilib qolayotganini aytib turibdi.

Xotimada, “Erta, birinchi langar”da sen boshlanish vaqtini yozding. Bu vaqtni ushbu rejaga olib o‘tishing mumkin. Agar va’daning hajmi kuningga to‘g‘ri kelmasligini bilsang, ikkinchi va’dani yozishdan oldin uning hajmini qayta ko‘rib chiq.

Biror odatni tashlamoqchi bo‘lganingda

Shirinliklar yoki shakar bilan munosabatingni o‘zgartirmoqchi bo‘lganingda yoxud chekishni tashlamoqchi bo‘lganingda ham o‘sha vositalarga qaytishing mumkin. O‘zing tanlagan va chegaralarini tushungan qoidadan boshla; bu parhez yoki tibbiy tavsiya emas, amalga tayyorgarlik ko‘rish va uni qayta ko‘rib chiqish yo‘lidir.

1. “Men qilmayman”ni aniq yoz: ochiq qolgan “kamaytiraman” so‘zi o‘rniga to‘xtatmoqchi bo‘lgan istisnoni nomla. Bu shirinliklar uchun qoida bo‘lishi mumkin: “Quyosh botgach, shirinlik yemayman” yoki chekish uchun: “Men hatto bazmlarda ham chekmayman”. “Bo‘r chizig‘i”ga qayt, 3-bob.
2. Joy va ishorani o‘zgartir: harakat senda boshlanadigan o‘rinni nomla va odatiy halqaga qarorsiz kirib ketish o‘rniga nima qilishingni tayyorlab qo‘y. “Mustahkam langar”ga qayt, 2-bob.
3. Guvohga xabar ber: unga qoidani va so‘rash vaqtini ayt; undan seni tergov qilishni emas, nima sodir bo‘lganini so‘rashni iltimos qil. “O‘zing bilan bitim”ga qayt, 1-bob.
4. Qaytish jumlasini tayyorla: “Bu yerda toyilish yuz berdi; bu shartni o‘zgartiraman va keyingi uchrashuvda qaytaman”. “Toyilishdan keyingi uch jumla”ga qayt, 19-bob.

Uni do‘sting bilan birga o‘qi

“Beshinchi budilnik” bobida, 1-bob, birov ko‘rgan va’da uzoqroq yashashini ko‘rgan edik. Mutolaa ham shunday.

Bir do‘stni, birodarni yoki besh kishidan oshmaydigan kichik guruhni tanla. Har hafta bitta bob o‘qinglar, ortiq emas. Bir-biringizga o‘xshashingiz shart emas: bu kitob boshlagan, qoqilgan yoki hamon so‘rayotgan bo‘lsin — o‘z va’dalari va odatlarini tushunishni istagan har bir kishi uchundir; tajribalaringiz turlicha bo‘lsa ham uni birgalikda o‘qishingiz mumkin.

Hafta oxirida esa yarim soat birga o‘tiringlar yoki qo‘ng‘iroq qilinglar. Va har bir kishi uchun uchta savol:

1. Bobdagi qaysi jumla aynan sen haqingda yozilgandek tuyuldi?
2. Bu hafta qaysi qadamni sinab ko‘rding va aslida nima sodir bo‘ldi?
3. Kelgusi haftada nimani sinab ko‘rmoqchisan va aynan qachon?

So‘ng har bir kishi o‘z va’dasini yozadi va boshqalar keyingi uchrashuvda undan bu haqda so‘rashadi.

Hech kimdan o‘zi xohlamagan narsani aytib berish talab qilinmaydi. Suhbatda aytilgan gap o‘sha yerda qoladi. Har biringiz bir-biringizga guvohsiz, qozi emas.